Τετάρτη, 12 Μαΐου, 2021

Πώς αποφασίζουν οι Συλλέκτες των Έργων Τέχνης;

Οι συλλέκτες τέχνης έχουν τη φήμη για παθιασμένες και παράλογες αγορές και μερικές φορές σε παράλογες τιμές. Μια πρόσφατη επιστημονική δημοσίευση φανερώνει τα κριτήρια της απόφασής τους (An ordinal regression approach for analyzing consumer preferences in the art market, Septembre 2020, Evangelos Grigoroudis, Laurent Noël, Emilios Galariotis, Constantin Zopounidis; European Journal of Operational Research, vol. 290, issue 2, σελ. 718-733).

H μελέτη αποτελεί συνεργασία 4 καθηγητών της Audencia Business School και του Πολυτεχνείου Κρήτης (Σχολή Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης) και επικεντρώνεται στην αγορά style Art deco, μια καλλιτεχνική σχολή που δραστηριοποιείται κατά τα έτη από 1910 έως 1930,  και της οποίας η φήμη μεταξύ των σύγχρονών της κορυφώθηκε στη Διεθνή Έκθεση Διακοσμητικών Τεχνών, βιομηχανική και μοντέρνα του 1925. Η επιτυχία για τους καλλιτέχνες και τις δημιουργίες τους ήταν τόσο μεγάλη αλλά  εφήμερη, επειδή η κρίση του 1929 μετρίασε γρήγορα τους ενθουσιασμούς. Στο τέλος του πολέμου, η εμφάνιση πλαστικών υλικών προσέφερε νέες δυνατότητες σε νέους σχεδιαστές, το ένα στυλ κυνηγούσε το άλλο, το Art Deco έπεσε στη λήθη… μέχρι μια αργή ανακάλυψη κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960 από φωτισμένους ερασιτέχνες, αλλά και νέους επιμελητές μουσείων. Από τότε και μετά η επιτυχία αυξήθηκε τόσο στα διάφορα  ιδρύματα τέχνης  όσο και με την αγορά τέχνης.

Η βάση δεδομένων της μελέτης περιλαμβάνει αποτελέσματα δημοπρασίας για έπιπλα από 25 διακοσμητές (ή σχεδιαστές εάν χρησιμοποιούμε τη σύγχρονη ορολογία), για περισσότερα από 40 χρόνια, ή σχεδόν 2.200 τιμές δημοπρασίας. Πραγματοποιήθηκαν επίσης συνεντεύξεις με βασικούς παράγοντες, εκπροσώπους των διαφόρων ενδιαφερομένων στην αγορά, δηλαδή δημοπράτης, εμπειρογνώμονας, έμπορος αντικών, συλλέκτης και επιμελητής.

Φυσικά, για μια τόσο μεγάλη περίοδο παρατήρησης, οι τιμές αυτής της καλλιτεχνικής αγοράς εξελίχθηκαν σύμφωνα με διάφορους παράγοντες. Αυτοί μπορεί να είναι ενδογενείς που συνδέονται με τη δυναμική που είναι συγκεκριμένη σε αυτήν την αγορά, όπως, για παράδειγμα, ανακαλύψεις, πρόοδος στη γνώση, πωλήσεις γνωστών συλλογών, αλλά και εξωγενείς, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών κύκλων. Η μελέτη διαπιστώνει ότι αυτοί  επιβραδύνουν ή ενισχύουν τις εσωτερικές κινήσεις στο τμήμα Art Deco της αγοράς τέχνης.

Αλλά ο κύριος στόχος είναι να προσδιοριστούν τα κριτήρια για την επιλογή συλλεκτών. Τα αποτελέσματα που λαμβάνονται έχουν ως εξής. Η καλλιτεχνική ποιότητα είναι ο πρώτος επεξηγηματικός παράγοντας για την τιμή που πληρώνουν οι συλλέκτες. Αυτή η διάσταση εκτιμάται από τη θέση που καταλαμβάνει κάθε έργο στην ιστορία της τέχνης – θα ήταν υπερβολή να μιλάμε για ιεραρχία; – όσον αφορά τρία κύρια χαρακτηριστικά: το όνομα του καλλιτέχνη (φήμη), η επιλογή μόνιμων ή προσωρινών συλλογών μουσείων που οδήγησαν στην έκθεση ή όχι του έργου και, τέλος, στην επιστημονική παραγωγή ιστορικών τέχνης στο έργο.

Τέλος, να σημειώσουμε ότι  για αυτό το κριτήριο ότι δίνεται επίσης ιδιαίτερη προσοχή στην ποιότητα των υλικών που χρησιμοποιούνται στη σύνθεση των επίπλων (σπάνια είδη ξύλου, ένθετο ελεφαντόδοντου κ.λπ.). Δεύτερος παράγοντας κατά σειρά σπουδαιότητας, η απουσία κινδύνων που σχετίζονται με την αυθεντικότητα του έργου. Είναι λογικό ότι σε ένα ορισμένο επίπεδο τιμών, και ορισμένες δημοπρασίες υπερβαίνουν το ένα εκατομμύριο ευρώ, η αμφιβολία καθίσταται αναπόφευκτη. Παρατηρούνται πολλές φάσεις. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι αγοραστές έβρισκαν την εμπιστοσύνη τους σε ειδικούς αλλά, για τα επόμενα δέκα χρόνια, αμαυρώθηκε από την εμφάνιση πλαστών που δεν εντοπίστηκαν αμέσως και το βασικό στοιχείο της απόφασης γίνεται η αναγνώριση του τελευταίου ιδιοκτήτη, ενέχυρο μιας «πραγματικής» προέλευσης του έργου. Τέλος, όσον αφορά την κατάσταση συντήρησης, αυτά τα έργα συνδυάζουν αισθητική απόλαυση και λειτουργία, οι αγοραστές δείχνουν προτίμηση για έπιπλα “στο δικό τους στυλ”, το οποίο θα μπορούσαμε να ερμηνεύσουμε ως μη επεξεργασμένο. Η απουσία παρέμβασης επιτρέπει τον σεβασμό του πνεύματος του δημιουργού της, ακόμη και αν αυτό σημαίνει αποκατάσταση, βάσει αυτών των πληροφοριών.

Αν και αυτά τα αποτελέσματα δεν προβλέπουν τη συμπεριφορά των συλλεκτών από άλλα τμήματα της αγοράς της τέχνης, ιδίως της σύγχρονης τέχνης, πρέπει να συμπεράνουμε ότι η ρομαντική εικόνα του παράλογου  και  του “ξαναμμένου” ατόμου πρέπει να μετριαστεί. Για τους συλλέκτες επίπλων Art Deco, το πάθος φαίνεται μια απόλαυση αλλά και μια ενέργεια στην υπηρεσία μιας συσσώρευσης γνώσεων που τους δίνει πραγματική εμπειρία, τόσο καλλιτεχνική όσο και της αγοράς, και τους επιτρέπει να κάνουν αγορές σε λογική βάση. Η αγορά επίπλων Art Deco εξακολουθεί να έχει λαμπρό μέλλον μπροστά της; Μία από τις καλύτερες συλλογές, αυτή της Liliane Bettencourt, εμβληματική ιδιοκτήτρια της L’Oréal, μεταβιβάστηκε στους κληρονόμους της πριν από λίγο καιρό. Ίσως θα έρθουν υπέροχες στιγμές;

Αφήστε ένα σχόλιο

Please enter your comment!
Please enter your name here

Ειδήσεις

Σχόλια

Συνεργασίες

Διαδρομές

Podcasts

Επιστολές

Χρήσιμα

Μόνιμες στήλες