Παρασκευή, 27 Νοεμβρίου, 2020

Γεώργιος Λουπάσης

45 άρθρα

Για την Αγία Σοφία

Ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς τῆς Λαογραφίας στὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Δημήτριος Β. Οἰκονομίδης (1910-2009) σὲ σύντομη μελέτη ποὺ δημοσιεύτηκε στὸν 54ο τόμο τῆς «Ἐπετηρίδος Ἑταιρείας Βυζαντινῶν...

Ἔγρεο, φίλα μᾶτερ

Προσωποποιήσεις τῆς Ἑλλάδας στὰ χρόνια τῆς Τουρκοκρατίας (Γιάννη Κόκκωνα) Πρώτη σημασία τῆς λέξης «πρόσωπο» ἦταν “τὸ μπροστινὸ μέρος τῆς κεφαλῆς τοῦ ἀνθρώπου”. Μὲ βάση, λοιπόν, τὰ...

Κανονικότητα

Ἀπὸ τὴν «κάννα», μὲ σημιτικὴ ἴσως ρίζα, ποὺ ἦταν ἄλλο ὄνομα τοῦ καλάμου / καλαμιοῦ, προῆλθαν πολλὲς λέξεις, ἀνάμεσά τους καὶ ὁμηρικὴ «κανών». Μὲ...

Τουρκοκρητικοί ή Κρητότουρκοι;

Ἡ Γραμματικὴ τόσο τῆς ἀρχαίας ὅσο καὶ τῆς νέας ἑλληνικῆς διδάσκει ὅτι τὰ σύνθετα ὀνόματα χωρίζονται σὲ ἀντικειμενικά, κτητικά, παρατακτικὰ καὶ προσδιοριστικά. Ἀφήνω τὶς...

Ο υλικός κόσμος στη θρησκευτική ποίηση των βυζαντινών Ελλήνων1

(Μέρος 2ο) Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ Προσεκτικὴ παρατήρηση μᾶς πείθει πὼς ὁ ὑμνογράφος (βυζαντινὸς ποιητὴς) ἔχει καθολικὴ ἀντίληψη τῆς φύσης, ζεῖ καὶ κινεῖται μέσα σ’...

Ο υλικός κόσμος στη θρησκευτική ποίηση των βυζαντινών Ελλήνων1

Ἐρώτηση: Ὑπάρχει Βυζαντινὴ Ποίηση; Ἡ ἀπάντηση εἶναι καταφατική: ναί, ὑπάρχει. Μὲ ἔργα ἴσως σημασίας ἥσσονος, κοινότυπα, χωρὶς τὰ φτερουγίσματα ποὺ οἱ μεγάλοι ποιητὲς μὲ εὐκολία...

Κορωνοϊός και Εκκλησία

Ἡ ἐμφάνιση τοῦ τελευταίου κορωνοϊοῦ ἔχει βάλει σὲ δοκιμασία τὴν παγκόσμια κοινότητα. Κατὰ τὰ φαινόμενα, σὲ δοκιμασία βρίσκεται καὶ ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία. Οἱ ἀνακοινώσεις...

Η ομοιοκαταληξία

Λέξη γνωστὴ καὶ στὰ παιδιὰ τοῦ Δημοτικοῦ, δηλώνει ἐξωτερικὸ στολίδι τοῦ ἔμμετρου λόγου. Ἀπὸ τὸν «Ἐρωτόκριτο» καὶ τὰ ἄλλα ἔργα τῆς κρητικῆς λογοτεχνίας ὣς...

Η Ειρήνη

Ἡ προέλευση τῆς λέξης εἶναι ἀβέβαιη – μάλλον εἶναι προελληνική. Σὲ ἀντίθεση μὲ τὴ σημασία της, γνωστὴ καὶ σταθερὴ στὸ πέρασμα τῶν αἰώνων. Κατάσταση...

«Δὲ βαρέθηκες νὰ γράφεις;»

-Γιατί γράφεις; Δὲ βαρέθηκες; ἦταν ἡ διπλῆ ἐρώτηση ποὺ μοῦ ἔκαμε καλὸς φίλος ξαφνιάζοντάς με. Στὴν ἀρχὴ δὲν κατάλαβα. -Τί ἐννοεῖς; τὸν ρώτησα βλέποντάς τον...

Παρετυμολογία και τοπωνύμια

Oσοι ἀσχολούμαστε μὲ γλωσσικὰ θέματα ἔχουμε τὸν τρόπο ἀλλὰ κυρίως τὴν ὑποχρέωση νὰ καταφεύγουμε στοὺς γλωσσολόγους, ὡς εἰδικούς, κάτι ποὺ μᾶς προφυλάσσει ἀπὸ αὐθαίρετους...

Στη νήσο Κρήτη το 1817

Ὁ Aὐστριακὸς γιατρὸς καὶ βοτανολόγος Φρὰντς Ζίμπερ (Sieber, 1789-1844) ταξίδεψε στὴν Κρήτη τὸ 1817 μὲ βασικὴ ἐπιδίωξη τὴν ἀνεύρεση καὶ συλλογὴ βοτάνων. Ἡ περιοδεία...

Η Αριστεία

Καθηγητὴς στὴ Φιλοσοφικὴ Σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (μακαρίτης ἐδῶ καὶ πολλὰ χρόνια), αὐστηρὸς στὴ βαθμολόγηση τῶν φοιτητῶν, σχεδὸν ποτὲ δὲν ἔδινε βαθμὸ μεγαλύτερο τοῦ...

Προκλήσεις και διλήμματα της ζωής

Ὅσοι γιὰ διάφορους λόγους (ποὺ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος) ἀποχωροῦν ἀπὸ τὴν ἐκκλησία τὸ βράδυ τῆς Ἀνάστασης ἀμέσως μετὰ τὸ «Χριστὸς ἀνέστη» καὶ τὶς...

Στοιχεία για επώνυμα που χάθηκαν

Ὅσοι ἀσχολοῦνται μὲ τὰ τοπωνύμια (προέλευση καὶ μελέτη τῆς σημασίας τους), ὄχι ἐπιστρατεύοντας τὴ φαντασία τους ἀλλὰ στηριζόμενοι σὲ ὑπαρκτὰ στοιχεῖα, γνωρίζουν ὅτι στὸ...

Εφημερίδες: Λένε την αλήθεια;

Τὸ ἐρώτημα δὲν σχετίζεται μὲ τὸ θέμα τῶν ψευδῶν εἰδήσεων τὸ ὁποῖο, κατὰ τὸ τελευταῖο ἰδίως διάστημα, ἔχει γίνει ἀντικείμενο προβληματισμοῦ καὶ συζητήσεων ὄχι...

Σπυρίδων Δ. Περιστέρης

Στὶς 14 Σεπτεμβρίου συμπληρώθηκαν εἴκοσι χρόνια ἀπὸ τὴν ἡμέρα ποὺ ἀπεβίωσε στὴν Ἀθήνα, τὸ 1998, ὁ πρωτοψάλτης τοῦ Μητροπολιτικοῦ ναοῦ τῆς πρωτεύουσας Σπύρος Περιστέρης. O...

Τι είναι οι “προελληνικές” λέξεις

Ἐπιστολογράφος τῶν “Χ.Ν.” (3.8.2018) ἀνάμεσα σὲ σκέψεις του γιὰ τὸ «ἐκπαιδευτικό σύστημα» παρενέβαλε παρατηρήσεις (χωρὶς εὐθέως νὰ τὸ ἀναφέρει) σὲ ἄρθρο μου ποὺ εἶχε...

Η διαχρονική αξία των εορτών

Παλαιότερα στὴν τελευταία τάξη τοῦ Γυμνασίου ἢ τοῦ Λυκείου, ὅπως καὶ στὶς ἐξετάσεις γιὰ εἰσαγωγὴ στὰ Πανεπιστήμια, ζητοῦσαν ἀπὸ τοὺς μαθητὲς νὰ ἀναπτύξουν (στὸ...

Κύρια ονόματα από την Ελληνική Μυθολογία

Εἶχα ρωτήσει πρὶν ἀπὸ χρόνια μαθήτριά μου ἂν ἤξερε τὴ σημασία τοῦ ὀνόματός της, Ἰφιγένεια. Μοῦ ἀπάντησε ἀρνητικά. Τὴν προέτρεψα νὰ  ρωτήσει τοὺς γονεῖς...

Βήμα στον αναγνώστη

Στείλτε μας φωτό και video ή κάντε μία καταγγελία

Συμπληρώστε τη φόρμα

Μικρές αγγελίες

aggelies

Ο κρητικός τύπος σήμερα

Ειδήσεις

Σχόλια

Συνεργασίες

Διαδρομές

Podcasts

Επιστολές

Χρήσιμα

Μόνιμες στήλες