Μουσείο Τυπογραφείας

Η διατροφική αγωγή, εκπαίδευση και υγεία

diatrofiΗ διατροφή είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που διαμορφώνουν το επίπεδο υγείας κάθε χωράς. Στη χώρα μας, η διατροφή των κατοίκων της και κυρίως των νέων μας, αν και επαρ­κής ποσοτικά, δεν είναι η ενδεδειγμένη, γιατί αυτή, έχει υιοθετήσει ένα μοντέλο που έχει ενοχοποιηθεί για μια σειρά νοσημάτων κυρίως του πεπτικού και κυκλοφορικού συστήματος.
Και τούτο γιατί, τα τελευταία χρόνια, έχει παρατηρηθεί μια σοβαρή μεταβολή του τρό­που διατροφής, ως συνέπεια της μεταβολής του τρόπου ζωής, που χαρακτηρίζεται από την αύξηση της, κατά κεφαλήν, κατανάλωσης ζωικών και γλυκαντικών τροφίμων, η οποία έχει επηρεάσει την αύ­ξηση της νοσηρότητας του πληθυσμού. ΓΓ αυτό και σήμερα, στις χώρες της Δύσης, το πρόβλημα αυτό, αντιμετωπίζεται μέσω της ευαισθητοποίησης του πληθυσμού και της συστημικής εκπαίδευ­σης και αγωγής υγείας των ενδιαφερόμενων πληθυσμών. Έτσι η ευαισθητοποίηση, εκπαίδευση και αγωγή για τη διατροφή είναι απο­φασιστικής σημασίας για τους νέους της παιδικής και εφηβικής ηλι­κίας, η οποία χρειάζεται να κατέχει σημαντική θέση στο πλαίσιο της αγωγής υγείας, στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας μας. Και τούτο γιατί οι επιπτώσεις της κακής διατροφής είναι ιδιαιτέρως βα­ρύνουσες για τις ηλικίες αυτές, επειδή οι διατροφικές αυτές στάσεις και συμπεριφορές θα καθορίσουν, σε μεγάλο βαθμό, τις διατροφικές συνήθειες των μελλοντικών πολιτών. Ωστόσο η ενημέρωση και εκπαίδευση μαθητών και διδασκόντων, καθώς και η επιμόρ­φωση γονέων για τη διατροφή, δεν μπορεί να εξαντλείται μέσα από ένα συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο, αλλά να αντλείται διεπι­στημονικά, από τη σύνδεση και σύζευξη πολλών γνωστικών περιο­χών του σχολικού προγράμματος, που αναδεικνύει και προωθεί συμμετοχικές και διερευνητικές δραστηριότητες διατροφικής υγείας στους νεανικούς πληθυσμούς.
Σύμφωνα με τα παραπάνω, η Αγωγή Υγείας σε ζητήματα διατρο­φής παρέχεται σε δυο επίπεδα. Ως διατροφική ενημέρωση που πρέπει να αφορά ουσιαστικά, ποιοτικά και αναλογικά όλες τις ομά­δες των θρεπτικών συστατικών, για την πλήρη σωματική και δια­νοητική ανάπτυξη (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, βιταμίνες, νερό και ιχνοστοιχεία). Αλλά και ως διατροφική αγωγή που απο­τρέπει διατροφικές συνήθειες, οι οποίες σχετίζονται με την εμφά­νιση εκφυλιστικών νοσημάτων. Τέτοια νοσήματα είναι τα καρδιαγ­γειακά που συνδέονται με την υπερβολική κατανάλωση ζωικού κο­ρεσμένου λίπους, η υπέρταση που σχετίζεται με μεγάλη κατανά­λωση αλατιού, ο καρκίνος στο παχύ έντερο που συνδέεται με τη χαμηλή κατανάλωση φυτικών τροφίμων, ο καρκίνος του μαστού με την πλούσια κατανάλωση λιπιδίων και η τερηδόνα με τη ζάχαρη. Οι σοβαρές αυτές νόσοι συναντώνται σε μεγάλη συχνότητα στις οικονομικά ανεπτυγμένες κοινωνίες και βρίσκονται στο στόχαστρο της προληπτικής ιατρικής, που σαν ουσιώδες μέρος της αγωγής υγείας, προσπαθεί να απαλείψει τις διατροφικές συμπεριφορές, οι οποίες ευθύνονται για την εκδήλωση τους. Τα νοσήματα αυτά, και στη χώρα μας, συνδέονται, τις τελευταίες δεκαετίες, με τη ση­μαντική αλλαγή του τρόπου ζωής, μέσω της υπερκατανάλωσης ζωικών και ζαχαρωδών προϊόντων. Τα φαινόμενα αυτά τοποθετούν, αναγκαστικά, τη διατροφική αγωγή και παιδεία σε περίοπτη θέση στα σχολικά μας προγράμματα, τόσο για τη γνώση της βασικής σύνθεσης, συντήρησης, ελέγχου και ρόλου των τροφίμων στην ισορροπημένη υγιεινή διατροφή, όσο και στη διαμόρφωση της κα­τάλληλης διατροφικής συμπεριφοράς, μέσα από τη διεπιστημονική και πολυεπιστημονική σύνδεση όλων των σχετικών γνωστικών το­μέων του σχολικού προγράμματος. Γι’ αυτό και η μεθοδολογική προσέγγιση των προγραμμάτων διατροφικής εκπαίδευσης και αγω­γής μορφοποιείται με συμμετοχικές, βιωματικές και διερευνη­τικές πρωτοβουλίες που συγκεντρώνουν στοιχεία και για τις κοινωνικές διαστάσεις των διατροφικών συνηθειών, όπως είναι η εμπορευματικά, σκόπιμη διακίνηση, διαφήμιση και τυποποίηση των τροφίμων, η βλαβερή επίδραση φυτοφαρμάκων και άλλων το­ξικών ουσιών στα τρόφιμα ή και η ανάλυση των προβλημάτων σιτισμού και υποσιτισμού στις, υπό ανάπτυξη, χώρες κυρίως του τρίτου κόσμου.
Συμπληρωματικές, αλλά αναγκαίες ενέργειες που ενισχύουν τις παραπάνω δράσεις αποτελούν οι συλλογές στοιχείων αξιολόγησης των βασικών αρχών της φυσιολογίας και παθολογίας της διατροφής αλλά και η εκτίμηση των προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με τη διατροφή του ελληνικού πληθυσμού, ειδικότερα στις νεανικές και εφηβικές ηλικίες. Επίσης η διεξαγωγή ερευνών για την εκτί­μηση των διατροφικών στάσεων, τάσεων, αντιλήψεων, νοοτροπιών, συνηθειών και συμπεριφορών, οι εκδόσεις ειδικών ενημερωτικών εντύπων και οι ειδικές ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές για την οικο­δόμηση των απαραίτητων διατροφικών γνώσεων και στάσεων, καθώς και η μεθοδική και συστηματική ενημέρωση, ευαισθητο­ποίηση και δράση γονιών, μαθητών και εκπαιδευτικών στις σύγ­χρονες συστημικές μεθοδολογίες της διατροφικής αγωγής και εκπαίδευσης. Οι δράσεις αυτές χρειάζεται να καταλήγουν στη χά­ραξη μιας ουσιαστικής και γνήσιας πολιτικής υγείας -σε επίπεδο πολιτείας, παιδείας και πολιτισμού- που θα βελτιώνει το επίπεδο της διατροφικής υγείας του νεανικού, και όχι μόνο, πληθυσμού, διε­ρευνώντας τη σχέση της με τα καταναλωτικά ήθη και πρότυπα.

ΠΗΓΕΣ
1. Αθανασάκης Α., Περιβαλλοντική Αγωγή Υγείας, Πρακτικά 4ου Πανελληνίου Συνεδρίου Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας, Κέρκυρα 1992.
2. Αθανασάκης Α., Οικολογική αντίληψη της υγείας στα εκπαιδευτικά προγράμματα αγωγής υγείας, Πρακτικά 13ου Πανελληνίου Συνεδρίου της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών, Πάτρα 2010.
3. Αθανασάκης Α., Ευσταθίου Ν., Διατροφική Αγωγή Υγείας, ΧΡ. ΔΑΡΔΑΝΟΣ, Αθήνα 2013.
4. Αθανασάκης Α., Οικολογία και Υγεία: Οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος στο χρηματιστήριο αξιών ποιότητας ζωής, ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ, 8.6.2013.
5. Αθανασάκης Α., Περιβάλλον – Εκπαίδευση και Αγωγή, LEADER BOOKS, Αθήνα 2014.
6. W.H.O., Τροφή – Περιβάλλον και Υγεία, ΒΗΤΑ, Αθήνα 2004.
7. W.H.O., Health Education and Schools: A Teaching Manual for Teachers, 1999.

Γράψτε το σχόλιό σας

Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα με τα στοιχεία και το μήνυμά σας:
Όλα τα πεδία είναι υποχρεωτικα.

Σχόλια με υβριστικό, απειλητικό, ρατσιστικό ή άλλο περιεχόμενο που η συντακτική ομάδα κρίνει πως δεν προσφέρουν στο γόνιμο διάλογο, δεν θα δημοσιεύονται. Παρακαλούμε να αποφεύγετε τα greeklish.