Βιότοπος – περιγραφή
Η λατινική του ονοµασία είναι Linum usitatissimum (Λίνον το ωφελιµότατον). Κοινώς το αποκαλούµε λινάρι και ανήκει στην οικογένεια των Λινοειδών η οποία περιλαµβάνει 230 περίπου είδη στις εύκρατες περιοχές και τις περιοχές της Μεσογείου. Υπάρχουν πολλά είδη λίνου αλλά το βασικό είναι αυτό που αναφέρουµε.
Στην Ελλάδα η καλλιέργεια του είναι σε µικρή έκταση και περιορίζεται στη Μεσσηνία. Το κλίµα δεν ευνοεί τη παραγωγή ίνας καλής ποιότητας και η καλλιέργεια γίνεται κυρίως για την παραγωγή λιναρόσπορου. Εκτός από το λινάρι στην χώρα µας υπάρχουν γύρω στα 15 είδη που είναι αυτοφυή και είναι κοινώς γνωστά σαν αγριολινάρια.
Το λινάρι είναι ετήσιο φυτό και οι κυριότερες ποικιλίες του είναι δύο. Αυτές που καλλιεργούνται για τις ίνες τους και λέγονται κλωστικές και αυτές που καλλιεργούνται για τα σπόρια τους από τα οποία βγαίνει ένα είδος λαδιού το λινέλαιο. Οι τελευταίες λέγονται ελαιοδοτικές ποικιλίες. Το ύψος του φυτού στις κλωστικές ποικιλίες φτάνει το 1,5 µέτρο, ενώ στις ελαιοδοτικές το ένα. Τα άνθη του έχουν 5 πέταλα και είναι χρώµατος γαλάζιου ή µπλε, σπανιότερα λευκού ή απαλού ροζ. Το φυτό είναι ερµαφρόδιτο (έχει αρσενικά και θηλυκά όργανα και επικονιάζεται από τα έντοµα). Τα φύλλα του είναι χωρίς µίσχο, λογχοειδή και πέφτουν όταν το φυτό ωριµάζει. Ο καρπός είναι κάψα και περιέχει 10 περίπου γυαλιστερά, ωοειδή σπόρια. Στο φλοιό του βλαστού υπάρχουν πολλές ίνες που τον σταθεροποιούν. Αυτές οι κλωστικές ίνες χρησιµοποιούνται στην κατασκευή νηµάτων και υφασµάτων. Σε κάθε βλαστό υπάρχουν γύρω στις 40 δέσµες ινών και κάθε δέσµη έχει µήκος 25 έως 70 εκατοστά. Οι ίνες αποτελούνται από µεµονωµένα κυλινδρικά κύτταρα που συγκρατούνται µεταξύ τους από διάφορες κολλώδεις ουσίες.
Ιστορικά στοιχεία
Είναι γνωστό από την αρχαιότητα. Λέγεται ότι η ποικιλία Linum bienne Miller (αγριολινάρι), καλλιεργήθηκε ήδη από την προϊστορική εποχή και αργότερα αντικαταστάθηκε από το Linum usitatissimum.
Όπως αναφέρεται η καταγωγή του φυτού είναι από την Ασία. Ήταν η µόνη φυτική ίνα – πλην του µεταξιού και του µαλλιού – που χρησιµοποιούσαν οι αρχαίοι για την υφαντουργική.
Πόσο παλιά ο άνθρωπος χρησιµοποίησε το φυτό αυτό δεν µπορεί να πει κανείς µε σιγουριά. Για πάρα πολλά χρόνια γνωρίζαµε ότι αρχαιολογικές έρευνες επιβεβαίωσαν την ύπαρξη σπόρων και λινών υφασµάτων στη Βαβυλώνα (7.000π.Χ) και σε πόλεις των Άλπεων (5.000 π.Χ.).
Το Λινάρι χρησιµοποιούνταν από τους προϊστορικούς ανθρώπους πριν 34.000 χρόνια!
Αυτό αναφέρει ανακοίνωση Αµερικανών και Γεωργιανών αρχαιολόγων και παλαιοβιολόγων οι οποίοι βρήκαν τα αποδεικτικά στοιχεία κατά τη διάρκεια έρευνας σε σπηλιά στην Γεωργία.
Πρόκειται για τις πιο παλιές, επεξεργασµένες από τους προϊστορικούς ανθρώπους ίνες που έχουν βρεθεί.
Πρόκειται για άγριο λινάρι, µη καλλιεργηµένο, που θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί για να φτιάξουν ύφασµα, κλωστές, ρούχα, σχοινιά και καλάθια, σύµφωνα µε την ανακοίνωση των ερευνητών που δηµοσιεύθηκε στο αµερικανικό περιοδικό Science. Στην Ελλάδα εισήχθη από την Κολχίδα, µετά την εποχή του Ηροδότου. Ήταν γνωστό ως κλωστικό φυτό µε το όνοµα λίνον. Οι φαρµακευτικές ιδιότητες των σπόρων του λιναριού ήταν γνωστές στους αρχαίους Έλληνες. Ο Ιπποκράτης, όπως και ο Θεόφραστος (5ος και 4ος αιώνας), τους συνιστούσε για φλεγµονές των βλεννογόνων. Ο ∆ιοσκουρίδης (1ος αιώνας π.Χ) αναφέρεται στις µαλακτικές του ιδιότητες.
Συστατικά-χαρακτήρας
Οι σπόροι του βοτάνου περιέχουν βλεννώδεις ουσίες, πηκτίνη και λινέλαιο σε ποσοστό 30-40%, σάκχαρα, άµυλο, κερί, ρητίνη και πρωτεΐνες.
Το λινέλαιο περιέχει διάφορα οργανικά οξέα (cis-λινολεϊκό,α-λινολενικό οξύ, βιταµίνη F), ένα κυανογόνο γλυκοσίδιο (λινοµαρίνη), ένζυµο (λινοµαράση), βιταµίνες Α, Β, D, Ε, µεταλλικά στοιχεία και αµινοξέα
Άνθιση – χρησιµοποιούµενα µέρη – συλλογή
Το φυτό ανθίζει Ιούνιο-Ιούλιο και συλλέγεται τον Σεπτέµβριο. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιµοποιούνται οι σπόροι του φυτού. Το λινάρι καλλιεργείται για τις κλωστικές ίνες του από τις οποίες κατασκευάζονται λινά νήµατα και υφάσµατα.
Θεραπευτικές ιδιότητες
και ενδείξεις
∆ρα ως µαλακτικό, καταπραϋντικό, αντιβηχικό, αντισηπτικό, αντιφλεγµονώδες και καθαρτικό.
Οι ώριµοι σπόροι µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως αναλγητικό, χαλαρωτικό αποχρεµπτικό, καθαρτικό και εκτεταµένα σε καταπλάσµατα. Είναι επίσης καταπραϋντικό για την γαστρίτιδα και τον ερεθισµένο λαιµό. Σε κατάπλασµα βοηθά στη θεραπεία εξελκώσεων, αποστηµάτων και βαθύτατων φλεγµονών. Το έγχυµα των σπόρων είναι βλεννώδες και βοηθά σε βήχα, κρυολόγηµα και φλεγµονές των ουροφόρων οδών. Ο φλοιός και τα φύλλα χρησιµοποιούνται στη θεραπεία της γονόρροιας
Το έλαιο των σπόρων είναι ωφέλιµο για την παραγωγή των προσταγλαδινών που είναι ζωτικές για πολλές λειτουργίες του σώµατος. Το λινέλαιο περιέχει λιπαρά οξέα που µπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της συσσώρευσης εναποθέσεων λίπους στους ιστούς. Το λινέλαιο χαλάει γρήγορα και για τον λόγο αυτό πρέπει να παρασκευάζουµε (µε ψυχρή σύνθλιψη) φρέσκο κάθε φορά που το χρειαζόµαστε.
Στην οµοιοπαθητική χρησιµοποιείται το βάµµα του νωπού φυτού σε περιπτώσεις βρογχίτιδας, αµηνόρροιας και αιµορροΐδων. Όλο το φυτό χρησιµοποιείται ως ισχυρό καθάρσιο.
Παραδοσιακά το χρησιµοποιούσαν αντί των φύλλων της Σένα και είναι λαϊκό γιατρικό για τους ρευµατισµούς και τα προβλήµατα του συκωτιού. Αυτό κυρίως διότι η ισχυρή καθαρτική του δράση, βοηθά το σώµα να απαλλαγεί από τις τοξίνες.
Έχει βρεθεί ότι το βότανο περιέχει διάφορους αντικαρκινικούς παράγοντες
Παρασκευή και δοσολογία
Για την δυσκοιλιότητα τρώµε µία κουταλιά σπόρων και πίνουµε 1-2 ποτήρια νερό. Τα υγρά είναι σηµαντικά για να δράσουν οι σπόροι. Ως έγχυµα το πίνουµε για τον βήχα και τον ερεθισµένο λαιµό. Μπορούµε να προσθέσουµε µέλι και χυµό λεµονιού.
Ως κατάπλασµα το χρησιµοποιούµε για τους πλευρικούς πόνους αλλά και σε δοθιήνες, αποστήµατα και έλκη.
Προφυλάξεις
Οι σπόροι περιέχουν ίχνη πρωσικού οξέος που είναι δυνατό να είναι τοξικό σε µεγάλες ποσότητες ∆εν έχουν αναφερθεί ποτέ περιστατικά δηλητηρίασης από λιναρόσπορο, αλλά µην υπερβαίνετε τις προτεινόµενες δόσεις. Αυτό άλλωστε ισχύει για όλα τα βότανα. Αντενδείκνυται σε προβλήµατα φλεγµονής του εντέρου και κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης.
