Βιότοπος – περιγραφή
Η λατινική ονοµασία του βοτάνου είναι Cinnamomum ceylanicum (Κιννάµωµον το κεϋλανικό) και ευδοκιµεί στη Νοτιοδυτική Ινδία και την Σρι Λάνκα. Παλιά την ονόµαζαν Σιναµική ή Σιναµόν. Σε κανονικές συνθήκες, η κανέλα φτάνει σε ύψος τα 10 µέτρα. Οταν καλλιεργείται την κλαδεύουν διατηρώντας το ύψος στα 2 µε 3 µέτρα.
Η γνωστή κανέλα που χρησιµοποιείται ως µπαχαρικό προέρχεται από τον φλοιό του δέντρου. Η συλλογή των φλοιών αρχίζει από τον 5ο χρόνο του δένδρου και από βλαστούς τουλάχιστον τριών ετών. Γίνονται δύο συλλογές τον χρόνο. Από Απρίλιο µέχρι και Αύγουστο, που είναι και η καλύτερη και από Νοέµβριο µέχρι Γενάρη. Ο φλοιός κόβεται σε λωρίδες και αποξηραίνεται στον ήλιο. Έχει φινετσάτο, διακριτικά µεθυστικό άρωµα και χρώµα θεσπέσιο, που αποτελεί ιδιαίτερη απόχρωση του καφέ, το λεγόµενο κανελί.
Είναι δηµοφιλές άρτυµα, ειδικά για γλυκίσµατα, χάρη στο περίφηµο άρωµά της και τη γεύση της. Επίσης τη χρησιµοποιούν σε οδοντόκρεµες και σαν θυµίαµα.
Από το είδος Κιννάµωµον η Κάσσια λαµβάνεται η σινική κανέλα µε παρόµοιες ιδιότητες.
Ιστορικά στοιχεία
Γνωστό από παλιά για τις θεραπευτικές του ιδιότητες, αναφέρεται για πρώτη φορά από τον βοτανολόγο του αυτοκράτορα Shen-Nung (2.700π.Χ.) και στη Βίβλο, όπου περιγράφεται πως παρασκευάζεται ένα ιερό µύρωµα από έλαια κανέλας, κάσσιας, µύρου και ελιάς. Στην Αίγυπτο τη χρησιµοποιούσαν στη ταρίχευση. Στον ναό του Απόλλωνα, στα ∆ίδυµα θυµιάτιζαν µε αυτή ανακατεύοντάς την µε κάσσια, λιβάνι, µύρο και άλλα µυρωδικά.
Συνταγές µε ποτά µε κανέλα βρίσκονται στα χειρόγραφα όλων των µοναστηριών του Μεσαίωνα.
Την αξία της κανέλας αποδεικνύουν γραπτές µαρτυρίες από τον 1ο µ.Χ. αιώνα, που αναφέρουν ότι 350 γραµµάρια του συγκεκριµένου µπαχαρικού άξιζαν όσο 5 κιλά ασήµι.
Μάλιστα έγιναν και πόλεµοι εξαιτίας της µεταξύ Ολλανδών, Πορτογάλων και Γάλλων για τη διεκδίκηση της Κεϋλάνης, η οποία κατά τον 17ο και 18ο αιώνα παρήγε αποκλειστικά και µόνο κανέλα.
Στη χώρα µας ήταν γνωστή -από τα µέσα του περασµένου αιώνα- η ιδιότητα του βοτάνου να µαλακώνει τους πόνους της περιόδου και να τονώνει το κυκλοφορικό.
Οι Ελληνίδες έπιναν τσάι κανέλας όταν είχαν καθυστέρηση. Σε περίπτωση έλλειψης του βοτάνου την έβραζαν µαζί µε µοσχοκάρφια. Το ρόφηµα της κανέλας στα καφενεία της εποχής εκείνης το σέρβιραν όπως το τσάι, τον καφέ και τη σοκολάτα.
Σαν θερµό βότανο βοηθά την κυκλοφορία και σίγουρα δεν επηρεάζει αρνητικά την µνήµη. ∆εν γνωρίζω γιατί ο άγνωστος συνθέτης ενός δηµοτικού τραγουδιού (Κόρην αγαπώ) αναφέρει «Στη γειτονιά που θε να πας, κανέλα µη µασήσεις / και µοσχοκάρυδο µη φας και µας αλησµονήσεις».
Στην Κίνα το βότανο θεωρείται θερµαντικό και τονωτικό για τα νεφρά, ωφέλιµο για καταστάσεις που συνδέονται µε αδυναµία των νεφρών, όπως το άσθµα και το εµµηνοπαυσιακό σύνδροµο. Τους νεαρούς βλαστούς τους χρησιµοποιούν ως διεγερτικό της κυκλοφορίας για να ζεσταίνει τα κρύα πόδια και χέρια. Επίσης ως ιδρωταγωγό, ιδανικό για «ψυχρές καταστάσεις».
Συστατικά – χαρακτήρας
Ο φλοιός και τα φύλλα της Κανέλας περιέχουν αιθέριο έλαιο το οποίο είναι πλούσιο σε κινναµωµική αλδεϋδη (65-75%) και πολύ αρωµατικό. Τα φύλλα του φυτού περιέχουν ευγενόλη (5%) και αναδύουν έντονα τη µυρωδιά της. Φλοιός πολύ καλής ποιότητας είναι αυτός που έχει µυρωδιά µεθυλαµυλικής κετόνης, η οποία δίνει αίσθηση φρεσκάδας ενώ η φλούδα της κινέζικης κανέλας δεν περιέχει µεθυλαµυλική κετόνη και ευγενόλη.
Ο φλοιός της κανέλας περιέχει ακόµη άµυλο, τανίνη, ανόργανες ουσίες (άλατα), γλοιώδη ουσία και µαρµυτόλη.
Άνθιση – χρησιµοποιούµενα µέρη – συλλογή
Αυτό το πασίγνωστο µπαχαρικό έχει σηµαντικές θεραπευτικές ιδιότητες. Τα χρησιµοποιούµενα µέρη του είναι ο φλοιός και το αιθέριο έλαιο που λαµβάνεται από τον φλοιό ή τα φύλλα του δέντρου. Ο φλοιός συλλέγεται από όσα κλαδιά έχουν από 3 έως 5 εκατοστά πλάτος, τα ξεφλουδίζουν, ξύνουν τον φελλό που αποτελεί το εσωτερικό στρώµα και κρατούν τις λεπτές φλούδες που αποξηραίνουν για να γίνουν τα γνωστά ξυλάκια κανέλας.
Θεραπευτικές ιδιότητες
και ενδείξεις
∆ρα ως αναλγητικό, αντιβακτηριακό, αντιµυκητισιακό, αντιιϊκό, σπασµολυτικό, αρωµατικό πικρό, άφυσο, διεγερτικό του κυκλοφορικού, αποχρεµπτικό.
Το λαµβάνουµε εσωτερικά σε προβλήµατα καντινίασης, κρυολογήµατα, γρίπη, βήχα και θωρακικές λοιµώξεις, δυσπεψία, µετεωρισµό, πονοκέφαλους, υπέρταση, ναυτία, πόνοι περιόδου, κράµπες και πόνοι στους µύες και το στοµάχι, έλκος στοµάχου και δωδεκαδακτύλου.
Επίσης έχει θετική δράση κατά την ανάρρωση για να στηρίξει τις λειτουργίες του πεπτικού συστήµατος και να βοηθήσει την αποκατάσταση του οργανισµού.
Εξωτερικά έχει θετική δράση σε δερµατικές µολύνσεις από βακτήρια και µύκητες, βήχα, κρυολογήµατα και πιασµένους µύες.
Εξωτερικά το λαµβάνουµε µε εισπνοές ατµών για βήχα και κρυολογήµατα.
Εντριβές και µασάζ γίνονται µε το αιθέριο έλαιο αραιωµένο σε έλαιο-βάση, για µολύνσεις και µυϊκές κράµπες.
Το αιθέριο έλαιο του βοτάνου διαθέτει αντισηπτικές και αναλγητικές ιδιότητες.
Ο φλοιός θερµαίνει και χαλαρώνει το πεπτικό σύστηµα, ενώ ζεσταίνει όλη την κυκλοφορία µε ευχάριστο τρόπο. Παίζει σηµαντικό ρόλο στην αντιµετώπιση πολλών πεπτικών διαταραχών και λοιµώξεων.
Το αφέψηµα του φλοιού είναι ένα εξαιρετικά ευχάριστο τσάι που βοηθά την πέψη και µπορεί να λαµβάνεται σε καθηµερινή βάση.
Ξυλάκι ή σκόνη κανέλας σε ζεστό κρασί αναζωογονεί και ταυτόχρονα κατευνάζει.
Έχει αποδειχθεί ότι το βάµµα του φλοιού της καταπολεµά το Ελικοβακτήριο του Πυλωρού (είναι ο µικροοργανισµός που δηµιουργεί έλκος στοµάχου και δωδεκαδακτύλου).
Έρευνες έχουν δείξει ότι η κανέλα βοηθά στη µείωση του σακχάρου του αίµατος κάνοντάς την χρήσιµη στους διαβητικούς.
Το τσάι της κανέλας είναι πολύ καλό για περιπτώσεις δυσπεψίας και µετεωρισµού και ανακουφίζει από πονοκεφάλους. Οταν πίνετε, µυρίστε βαθιά το άρωµα της. Θα σας βοηθήσει να χαλαρώσετε.
Θετική είναι η δράση του βάµµατος του βοτάνου στις περιπτώσεις πόνων περιόδου.
Επίσης ανακουφίζει τις µυϊκές κράµπες και µειώνει τον πόνο.
Παρασκευή και δοσολογία
Ο φλοιός παρασκευάζεται ως αφέψηµα. Η δοσολογία είναι 8 γραµµάρια σε ένα κιλό νερού και βράσιµο για 10 λεπτά.
Υπό µορφή βάµµατος η δοσολογία είναι 2-5 ml του βάµµατος σε ζεστό νερό µέχρι 4 φορές την ηµέρα.
Υπό µορφή σκόνης χρησιµοποιείται σε άτονες πληγές. Το βάµµα και το λάδι του βοτάνου χρησιµοποιείται για εντριβές σε χρόνιους ρευµατισµούς και αδυναµία.
Προφυλάξεις
Με το αιθέριο έλαιο πρέπει να είµαστε προσεκτικοί γιατί µπορεί να προκαλεί ερεθισµό σε κάποια άτοµα. ∆εν πρέπει να χρησιµοποιείται από τις εγκύους.
Υ.Σ. Όλα τα προηγούµενα άρθρα της στήλης µπορούµε να τα βρούµε στη διεύθυνση www.herb.gr.
Επίσης αν κάποιος φίλος αναγνώστης γνωρίζει οποιαδήποτε θεραπευτική ιδιότητα βοτάνου του τόπου µας που δεν είναι ευρέως γνωστή ή έχει κάποιο ερώτηµα µπορεί να το απευθύνει στην ηλεκτρονική διεύθυνση skouvatsos11@gmail.com
