Οι καλοδεχούµενες βροχές του χειµώνα έπεσαν, το θέµα της λειψυδρίας έχει ξεχαστεί και θα µας απασχολήσει το καλοκαίρι ακόµα πιο έντονα απ’ ό,τι πέρυσι.
Η παρατηρούµενη έλλειψη των υδάτινων πόρων τα τελευταία χρόνια στην περιοχή µας, τόσο στην άρδευση γεωργικών εκτάσεων, όσο και στην ύδρευση σε κάποιες περιοχές, γίνεται διαρκώς οξύτερη από χρόνο σε χρόνο. Στα χρόνια που έρχονται σίγουρο είναι ότι θα πολλαπλασιάζονται τα προβλήµατα.
Μέχρι τώρα βολευόµασταν µε τα υπόγεια ύδατα – ταµιευτήρες κυρίως από τις χιονοπτώσεις του χειµώνα. Οι ανάγκες όµως αυξήθηκαν, δεκάδες χιλιάδες κλίνες προστέθηκαν από τον Τουρισµό, νέες καλλιέργειες, όπως το αβοκάντο µε πολύ µεγάλες ανάγκες σε νερό δηµιουργήθηκαν και το πρόβληµα προέκυψε, χωρίς να έχει ληφθεί καµιά µέριµνα.
Κάποιοι θα πουν η κλιµατική αλλαγή φταίει τι θέλετε να κάνουµε. Όπως κάποτε όταν καίγονταν εκτάσεις και άνθρωποι αρµόδιοι µας έλεγαν, φταίει ο στρατηγός άνεµος.
Είναι όµως έτσι τα πράγµατα φταίει µόνο η κλιµατική αλλαγή, που πράγµατι έχουµε χρονιές µε λιγότερες βροχοπτώσεις, ή απότοµες έντονες βροχοπτώσεις µε πληµµυρικά φαινόµενα, που συνοδεύονται στην συνέχεια από περιόδους ανοµβρίας, ή φταίει και η αδράνεια µας. Ας δούµε τι συµβαίνει στην διπλανή µας µεγαλόνησο Κύπρο.
ΚΥΠΡΟΣ
Η Κύπρος τρίτο µεγαλύτερο νησί της Μεσογείου είχε πάντα πρόβληµα ανοµβρίας, παρότι παρήγαγε εξαιρετικής ποιότητας εσπεριδοειδή και πατάτες. Συγκεκριµένα δέχεται ετησίως 350-400mm βροχής στα πεδινά και 750-1000mm στο όρος Τρόοδος . Σήµερα όµως οι αυξηµένες ανάγκες της Κύπρου προέρχονται κυρίως από τον αστικό πληθυσµό λόγω της ραγδαίας αύξησης του και από τον Τουρισµό, µιας και το νησί δέχεται κάθε χρόνο πάνω από 4 εκατοµµύρια τουρίστες. Μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήµατα µε πισίνες, εκτάσεις µε γκαζόν κλπ, συν τις πολυάριθµες βίλες που ανήκουν σε Ρώσους, Βρετανούς, Κινέζους .
Εκεί δεν είπαν φταίει ο υπερτουρισµός ή η κλιµατική αλλαγή, τι να κάνουµε. Με σωστό προγραµµατισµό δηµιούργησαν ένα δίκτυο 36 φραγµάτων και λιµνοδεξαµενών, προκειµένου στους ταµιευτήρες αυτούς να αξιοποιούν τις υπάρχουσες βροχοπτώσεις του χειµώνα και να αντιµετωπίζουν το πρόβληµα. Οι 36 αυτοί ταµιευτήρες που άρχισαν να κατασκευάζονται από την δεκαετία του 1980 έχουν δυναµικότητα από 32.000 Μ3 ο µικρότερος, µέχρι 115.000.000 Μ3 ο µεγαλύτερος στη θέση Κουρής της Λεµεσού. Στην συντριπτική τους δε πλειοψηφία κατασκευάστηκαν όπως και ο αυτοκινητόδροµος, πριν το 2004, ήτοι πριν η Κύπρος γίνει µέλος της ΕΕ.
ΚΡΗΤΗ
Η περιοχή µας η ∆υτική Κρήτη, δέχεται αρκετά µεγαλύτερο ύψος βροχοπτώσεων 750 mm στα πεδινά όπως το Μάλεµε και 2.100 mm στις ορεινές περιοχές, ήτοι διπλάσιο όγκο βροχής σε σχέση µε την Κύπρο, συν τις χιονοπτώσεις στον µεγάλο ορεινό όγκο, στα Λευκά Όρη. Ακόµα και οι περιοχές της στεγνής Ανατολικής Κρήτης µε µέσο όρο τα 440mm έχουν περισσότερες βροχές από την Κύπρο.
Ο µόνιµος πληθυσµός στο Νοµό Χανίων 150 χιλιάδες σε σχέση µε µε τις 900 και πλέον χιλιάδες που ζουν στο ελεύθερο µέρος της Κύπρου (1,4 εκατοµµύρια ο συνολικός πληθυσµός της ). Οι δε τουρίστες πάνω από 4 εκατοµµύρια αφίξεις στην Κύπρο το 2024, σε σχέση µε το 1,5 εκατοµµύριο στο αεροδρόµιο ∆ασκαλογιάννης των Χανίων το 2025.
Έγιναν στις δεκαετίες 2000 και 2010 κάποιες προσπάθειες στην περιοχή µας µε χρήµατα και της ΕΕ, για κατασκευή υδάτινων ταµιευτήρων µε απογοητευτικά αποτελέσµατα όπως πχ το φράγµα Βαλσαµιώτη. Έκτοτε εγκαταλείψαµε τις προσπάθειες, σαν τον απογοητευµένο αθλητή, ενώ βλέπαµε τι έρχεται.
Ποιος έφταιξε ο µελετητής, ο κατασκευαστής…, στην Ελλάδα συνήθως φταίει µόνο ο Χατζηπετρής απ τα τραγούδια του αείµνηστου Κελαηδώνη. Αν δεν υπάρχει η αναγκαία εµπειρία και τεχνογνωσία, ας συµµετέχουν στους διαγωνισµούς µόνο µελετητές και κατασκευαστές, που αποδεδειγµένα έχουν ασχοληθεί και έχουν εκτελέσει µε επιτυχία τα συγκεκριµένα έργα εδαφοµηχανικής στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Ο προγραµµατισµός δεν είναι το δυνατό µας σηµείο. Εδώ η Αθήνα κινδυνεύει να ξεµείνει από νερό, γιατί στερεύει ο Μόρνος. Ένα έργο που κατασκευάστηκε πριν µισό σχεδόν αιώνα, από τον γερο Καραµανλή και έκτοτε καµιά µέριµνα δεν λήφθηκε. Αλλά ας έλθουµε στα καθ ηµάς.
Η Πολιτεία έχει θεσπίσει και εισπράττει µέσω της ΑΑ∆Ε από την διαµονή τουριστών ένα αξιόλογο ποσό, το Τέλος ανθεκτικότητας στην κλιµατική κρίση. Έχει χρηµατοδοτηθεί κάποιο έργο ή σχεδιάζεται η χρηµατοδότηση κάποιου, από το εν λόγω ανταποδοτικό τέλος στον Τόπο µας, ως αντιστάθµισµα από την τουριστική επιβάρυνση? Που πηγαίνουν τα χρήµατα αυτά.
Περιµένουµε να ξεκινήσουν άµεσα οι εργασίες για την αποκατάσταση του Βαλσαµιώτη, αλλά και ο προγραµµατισµός για την κατασκευή νέων φραγµάτων και λιµνοδεξαµενών όπως στην Κύπρο. Επειδή δε οι εδαφολογικές µελέτες, οι προκηρύξεις διαγωνισµών, αλλά κυρίως η εκτέλεση ∆ηµόσιων Έργων µε τις ατέρµονες παρατάσεις που συµβαίνουν στην χώρα µας, διαρκούν χρόνια, θα πρέπει άµεσα να µας απασχολήσει το θέµα προσβλέποντας στις επόµενες δεκαετίες. Ιδού πεδίο δράσης των Τοπικών παραγόντων που ενδιαφέρονται για την οικονοµική ανάπτυξη του Τόπου.
*Ο Ηλίας Σταµατόπουλος είναι Οικονοµολόγος MSc
