Ο Ευαγγελιστής Μάρκος µας διηγείται την θεραπεία ενός παραλύτου στην Καπερναούµ, όπου ο Χριστός είχε πάει για να διδάξει τον λαό.
Ως συνήθως, στο σπίτι που βρισκόταν επικρατούσε το αδιαχώρητο, από το πλήθος που είχε συναχθεί για να Τον ακούσει, µε αποτέλεσµα οι άνθρωποι που µετέφεραν τον παράλυτο να µη µπορούν να προσεγγίσουν. Αποφασίζουν λοιπόν να χαλάσουν την στέγη, να αφαιρέσουν δηλαδή τα κεραµίδια και να κατεβάσουν µε σχοινιά το κρεβάτι µε τον παράλυτο µπροστά στα πόδια του Ιησού. Εκείνος, µόλις είδε την πίστη των ανθρώπων, λέει στον παράλυτο “παιδί µου, οι αµαρτίες σου έχουν συγχωρεθεί”. Αγανάκτησαν οι γραµµατείς, καθώς σκέφτηκαν ότι µόνον ο Θεός έχει την εξουσία να συγχωρεί αµαρτίες, και ο καρδιογνώστης Κύριος τους ρωτά “γιατί σκέφτεστε πονηρά; τί είναι ευκολότερο, να πω ότι συγχωρούνται οι αµαρτίες σου, ή σήκω και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;” Και για να δείξει σε όλους ότι έχει την εξουσία να συγχωρεί αµαρτίες, στρέφεται στον παράλυτο και τον διατάζει να σηκωθεί. Κι εκείνος σηκώθηκε, πήρε το κρεβάτι του στους ώµους και επέστρεψε στο σπίτι του, αφήνοντας πίσω του όλους να δοξάζουν τον Θεό και να λένε ότι ποτέ δεν είχαν δει τόσο µεγάλο θαύµα.
Η µετάβαση από την πρώτη Κυριακή των νηστειών της Μ. Τεσσαρακοστής, που είναι αφιερωµένη στην Ορθοδοξία, στην δεύτερη Κυριακή, που είναι αφιερωµένη στον άγιο Γρηγόριο Παλαµά, περικλείει διπλή σηµασία: Από την µια µεριά επεκτείνει τον εορτασµό της Ορθοδοξίας για την οποία τόσο αγωνίστηκε και τόσα υπέφερε ο άγιος Γρηγόριος Παλαµάς, και από την άλλη υπογραµµίζει την ανάγκη της ολοκληρώσεως της Ορθοδοξίας µε την ορθοπραξία στην οποία µε µεγάλο ζήλο επιδόθηκε ο άγιος αυτός. Χωρίς την πρόταξη της Ορθοδοξίας και την σύνδεσή της µε την ορθοπραξία δεν µπορεί να υπάρχει αληθινή χριστιανική ζωή. Ο άγιος Γρηγόριος υπήρξε πρώτος από τα πέντε αδέλφια του, που ακολούθησαν όλα τον µοναχικό βίο. Γεννήθηκε το 1296 µ.Χ. και σπούδασε φιλοσοφία, ρητορική, φυσική και λογική. Ο άγιος Γρηγόριος µελέτησε την ασκητική γραµµατεία, συναναστρεφόταν µε διακεκριµένους διδασκάλους της πνευµατικής αγωγής και εφάρµοζε την ασκητική πρακτική. Από τον Μητροπολίτη Φιλαδελφείας Θεόληπτο διδάχθηκε την ιερά νήψη και τη νοερά προσευχή. Σε ηλικία είκοσι ετών αρνήθηκε τις υψηλές θέσεις που του πρόσφερε ο Αυτοκράτωρ και αποφάσισε να µεταβεί για άσκηση στο Άγιο Όρος εγκαταλείποντας τα επίγεια αγαθά και πλούτη.
To 1326 µ.Χ. σε ηλικία 30 ετών χειροτονείται ιερέας και µετά από κάποιο όραµα, κατά το οποίο του εµφανίστηκε ο άγιος ∆ηµήτριος, εγκαταστάθηκε κοντά στη Θεσσαλονίκη. Εκεί έζησε αποµονωµένος στο κελί του πέντε ηµέρες την εβδοµάδα, ενώ τα Σάββατα και τις Κυριακές, τελούσε τις ιερές ακολουθίες, συναναστρεφόταν µε συµµοναστάς και δίδασκε τους πιστούς. Πλήθη µοναχών και λαϊκών έτρεχαν για να απολαύσουν τους λόγους και την ακτινοβολία της αγιότητός του.
Η φήµη και οι ηγετικές ικανότητές του τον ανέδειξαν ηγούµενο της Ιεράς Μονής του Εσφιγµένου του Αγίου Όρους. Υπήρξε απλός στους τρόπους, ελεύθερος στην γνώµη, γλυκύς στην οµιλία, βαρύς στους ραθύµους, συγχωρητικός στους µετανοούντας και διοίκησε τη Μονή µε δεξιοτεχνία, παρ’ όλες τις εσωτερικές δυσχέρειες.
Γύρω στο 1330 µ.Χ. έφθασε στην Ελλάδα, ερχόµενος από την Καλαβρία της Ιταλίας, ο φιλόσοφος µοναχός Βαρλαάµ, ο οποίος διορίσθηκε καθηγητής στο Πανεπιστήµιο της Κωνσταντινουπόλεως. Οι διαλέξεις του σε θέµατα φιλοσοφικά, θεολογικά και φυσικά προξενούσαν µεγάλη εντύπωση, όµως η υπερήφανη στάση του προξένησε εχθρότητα ανάµεσα στους διασηµότερους λογίους του Βυζαντίου και αναγκάσθηκε να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη.
Τους δύο άνδρες, άγιο Γρηγόριο Παλαµά και Βαρλαάµ, έφεραν σε πρώτη επαφή οι συζητήσεις για την ένωση των Εκκλησιών. Και οι δύο συνέταξαν έργα πολεµικά κατά των Ρωµαίων, αλλά ο καθένας ξεκινούσε από διαφορετική αρχή. Την θεολογική αντίθεση µεταξύ των δύο ανδρών επέτεινε µία νέα διαφορά σχετικά µε την ασκητική µέθοδο της προσευχής. Ο Βαρλαάµ έµαθε από κάποιο αφελή µοναχό για την ψυχοσωµατική τεχνική της προσευχής, που ακολουθούσαν οι ησυχαστές µοναχοί, σύµφωνα µε την οποίαν, µετά από σκληρή άσκηση, έβλεπαν το θείο Φως. Ο Βαρλαάµ, επηρεασµένος από την πλατωνική και νεοπλατωνική ιδεολογία, αδυνατούσε να δεχθεί µετοχή του σώµατος στην προσευχή ή σε οποιαδήποτε άλλη πνευµατική εκδήλωση. Κατηγορούσε τους ησυχαστές ως«οµφαλοψύχους» και ξεσήκωσε σκληρή επίθεση εναντίον τους.
Η διαµάχη συνεχίστηκε για αρκετό καιρό και ο άγιος Γρηγόριος κλήθηκε για να υπερασπίσει τις ησυχαστικές απόψεις. Ο άγιος Γρηγόριος για να αντικρούσει τις θέσεις του Βαρλαάµ έγραψε τρία βιβλία «Υπέρ των ιερώς ησυχαζόντων». Οι ηγέτες του Αγίου Όρους επικύρωσαν τις απόψεις του αγίου Γρηγορίου και υπόγραψαν τον Αγιορείτικο Τόµο, που ήταν µία εµπεριστατωµένη έκθεση της ησυχαστικής διδασκαλίας, τεκµηριωµένη πάνω στην Αγία Γραφή και τις γνώµες των Πατέρων της Εκκλησίας.
Ο Βαρλαάµ επέµεινε στις κατηγορίες του εναντίον των µοναχών. Ο άγιος Γρηγόριος επέµενε στην ανάγκη σύγκλησης Συνόδου για να αποκρούσει τις κατηγορίες. Η Σύνοδος, που συνήλθε, δικαίωσε εκ νέου τους ησυχαστάς. Έτσι, το κύρος του αγίου Γρηγορίου αυξήθηκε. Βασιλείς και άρχοντες τον αποκαλούσαν: «∆ιδάσκαλον της ευσεβείας και κανόνα ιερών δογµάτων και στύλον της ορθής γνώµης και πρόµαχον της Εκκλησίας».
Οι αγώνες του αγίου Γρηγορίου για την επικράτηση της Ορθοδοξίας κράτησαν περισσότερο από δύο δεκαετίες. Αναδείχθηκε Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης και εκοίµηθη εν Κυρίω µετά από ασθένεια. Η αγνότητα του βίου του και τα θαύµατά του ήταν γνωστά. Έτσι, η Σύνοδος του Απριλίου 1368 ανέγραψε την µνήµη του ως αγίου στο ηµερολόγιο της Αγίας Σοφίας, που σήµαινε την επίσηµη αναγνώριση της αγιότητός του απ’ όλη την Ορθόδοξο Εκκλησία.
Ο βίος, η πολιτεία και οι αγώνες του αγίου Γρηγορίου αποτελούν πηγή έµπνευσης για κάθε Ορθόδοξο Χριστιανό. Στην εποχή µας, που η Εκκλησία του Χριστού βάλλεται από σύγχρονες αιρέσεις, ειδωλολάτρες, αθέους, αδιαφόρους, ασεβείς, το παράδειγµα του αγίου Γρηγορίου µας καλεί να υψώσουµε το ανάστηµά µας εναντίον κάθε ιδεολογίας και διδασκαλίας που αποσκοπούν να αµαυρώσουν την αλήθεια της Ορθοδόξου Χριστιανικής Πίστεως.
Σήµερα, περισσότερο από κάθε άλλη εποχή, καλούµαστε να ακολουθήσουµε το παράδειγµα των αγίων Πατέρων της Ορθοδόξου µας Εκκλησίας. Και η σηµερινή γιορτή του αγίου Γρηγορίου του Παλαµά αποτελεί µία εγγύηση, ότι εκείνος που θα αγωνισθεί για την Ορθόδοξη Πίστη και δεν θα παρασυρθεί από τις αιρέσεις και κάθε είδος συγχρόνου ειδωλολατρίας και ασεβείας, θα είναι υπέρµαχος της Ορθοδοξίας και µιµητής των αγίων Πατέρων. Ο Κύριος µας Ιησούς Χριστός µας διαβεβαίωσε λέγοντας: «Όστις µε οµολογήσει ενώπιον των ανθρώπων θα οµολογήσω κι’ εγώ αυτόν εν εκείνη την φοβερά ηµέρα της Κρίσεως ενώπιον του Πατρός µου, του εν τοις ουρανοίς». Οι µέρες είναι πονηρές. Η ηθική παρεκτροπή της κοινωνίας, η πτώση των ηθικών αξιών και της οικογενείας είναι αποτελέσµατα της αποµάκρυνσης των Χριστιανών από την εν Χριστώ ζωή, προσευχή και κατήχηση.
Η εποχή µας, όπως κάθε άλλη εποχή, µας καλεί να µην δείξουµε αδιαφορία για τα καθηµερινά µας προβλήµατα και για τα ζητήµατα της Ορθοδόξου Πίστεώς µας. Η αδιαφορία φθείρει τον άνθρωπο και τον οδηγεί την πνευµατική καταστροφή. Η σηµερινή γιορτή µας καλεί να µιµηθούµε τον υπέρµαχο της Ορθοδοξίας, άγιο Γρηγόριο τον Παλαµά, Αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, του οποίου τις πρεσβείες επικαλούµαι υπέρ όλων.
