Ένας τύπος γνωστικής εκπαίδευσης που προωθεί την γρήγορη ανάκληση πληροφοριών φαίνεται να µειώνει τον κίνδυνο άνοιας, συµπεριλαµβανοµένης της νόσου Alzheimer’s.
Συµφωνώ! Εδώ και 10ετίες, είναι η γνωστή η θετική επίδραση της ταχύτητας επεξεργασίας των πληροφοριών στην γνωστική ανάπτυξη. Πριν χρόνια, ένας µαθητής µου παραπονέθηκε ‘κ. Κυριάκο, µιλάτε γρήγορα και δεν σας προλαβαίνω’. Ένα χρόνο αργότερα η ακουστική του ικανότητα και κατανόηση είχαν βελτιωθεί σηµαντικά. Σήµερα είναι δικηγόρος. Που να φανταζόταν τότε, ότι το έκανα επίτηδες!
Στο σηµείωµα παραθέτω πρόσφατη σχετική έρευνα και µια υλοποιήσιµη πρόταση για τα Κ.Α.Π.Η. µας.
Γνωστική εκπαίδευση
Προσωπικά είµαι υπέρµαχος της θέσης ότι η γνωστική εκπαίδευση µας θωρακίζει ενάντια στις επιπτώσεις της άνοιας. Όµως, η γνωστική εκπαίδευση προκαλεί ‘διαµάχες’. Ο λόγος;
Ο αρχικός ενθουσιασµός µειώθηκε όταν διαπιστώθηκε ότι πολυδιαφηµισµένα προγράµµατα γνωστικής ανάπτυξης σε υπολογιστές ήταν υπερεκτιµηµένα. ∆εν ήταν τόσο επωφελή όσο µας έλεγαν.
Το 2014, σχεδόν 70 επιστήµονες δήλωσαν ότι δεν υπήρχαν οριστικά στοιχεία ότι η γνωστική εκπαίδευση ήταν αποτελεσµατική. Μήνες αργότερα, άλλοι 100 επιστήµονες αντέκρουσαν τα επιχειρήµατά τους.
‘Είχαµε µεγάλο σκεπτικισµό αν οι παρεµβάσεις γνωστικής εκπαίδευσης ήταν ωφέλιµες ή όχι. Ευτυχώς, η έρευνα µας απαντά ότι είναι. λένε οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστηµίου John Hopkins.
Η έρευνα
Μια 20ετής έρευνα 2832 ατόµων ηλικίας 65+ ετών κατέληξε ότι συγκεκριµένες γνωστικές ασκήσεις προσφέρουν οφέλη.
Συγκεκριµένα σε αυτή την έρευνα το 1/3 των συµµετεχόντων ασκήθηκε σε εκπαίδευση ταχύτητας στην παρατηρητικότητα και στη βραχεία µνήµη σε υπολογιστή. Η άσκηση γινόταν πιο δύσκολη καθώς βελτιωνόταν η απόδοση των συµµετεχόντων.
Οι άλλες δύο οµάδες συµµετείχαν σε εκπαίδευση µνήµης ή σκέψης και στρατηγικές µάθησης. Η εκπαίδευση διήρκησε 5 εβδοµάδες µε 2 συνεδρίες των 60 λεπτών την εβδοµάδα. Στη συνέχεια οι µισοί από κάθε οµάδα έκαναν ενισχυτικές συνεδρίες – τα επόµενα 2 χρόνια. Είκοσι χρόνια αργότερα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι ολοκλήρωσαν τις ασκήσεις γνωστικής ταχύτητας µε ενισχυτικές συνεδρίες είχαν 25% χαµηλότερο κίνδυνο διάγνωσης µε Alzheimer’s ή άνοια σε σύγκριση µε τις άλλες οµάδες
Ερευνητές του Ινστιτούτου Καρολίνσκα (Σουηδία) εντυπωσιάστηκαν και δήλωσαν ότι η µείωση της πιθανότητας κινδύνου για άνοια είναι σηµαντική.
Μνήµη εργασίας+
Για όσες κι όσους αναρωτιούνται ποια είναι τα οφέλη της εξάσκησης µας στην ταχύτητα ανάκλησης παραθέτω µερικά…
Υπάρχει όφελος στην άρρητη µάθηση, η οποία συµβαίνει χωρίς συνειδητή επίγνωση. Γνωρίζουµε ότι οι αλλαγές που προκύπτουν από αυτό το είδος µάθησης είναι µακροχρόνιες
Ερευνητές του Πανεπιστηµίου McGill υποστηρίζουν ότι αν και η διάρκεια της εκπαίδευσης ήταν σχετικά µέτριας διάρκειας, ήταν απαιτητική. Οι σύντοµες, εντατικές και απαιτητικές εµπειρίες οδηγούν σε µακροχρόνιες αλλαγές στον εγκέφαλο.
Προ ηµερών, µαθητής µε ρώτησε «Πως είναι δυνατόν να θυµόσαστε τόσες πολλές λεπτοµέρειες και να τις ανακαλείτε µε ταχύτητα µετά από χρόνια;». Του απάντησα ότι «Η ένταση, οι απαιτήσεις, η δυσκολία του πρωτοφανούς εγχειρήµατος δηµιουργούν άσβηστες µνήµες».
∆ηµιουργείται γνωστικό απόθεµα έναντι πιθανής βλάβης. Τι σηµαίνει αυτό; Εάν υποθέσετε ότι οι γνωστικές µας λειτουργίες µειώνονται όταν υποστούµε ένα συγκεκριµένο όριο βλάβης, τότε ένας εγκέφαλος µε περισσότερους νευρώνες και συνδέσεις θα υποκύψει αργότερα.
Η χωρητικότητα της µνήµης εργασίας µας µεγαλώνει!
Τα Κ.Α.Π.Η. µας
Παρακολουθώ και χαίροµαι για τις δραστηριότητες στις οποίες συµµετέχουν τα µέλη των Κ.Α.Π.Η µας. Συγχαίρω για τις προσπάθειες όλων των ατόµων που εµπλέκονται σε αυτές!
Σηµειώνω όµως ότι αν θέλουµε να µειώσουµε τον ορατό κίνδυνο εµφάνισης άνοιας, τότε οφείλουµε να εντάξουµε νέες δραστηριότητες στα Κ.Α.Π.Η. για την γνωστική ενίσχυση των ατόµων 3ης και 4ης ηλικίας. Με αποτέλεσµα η βελτιωµένη συνδεσιµότητα του εγκεφάλου τους θα τους βοηθάει να κάνουν πιο αποτελεσµατική διαχείριση της καθηµερινότητας τους. Τα άµεσα οφέλη είναι µείωση της αποµόνωσης, ενθάρρυνση για µεγαλύτερη δραστηριότητα, κι αύξηση της κοινωνικής εµπλοκής. Όλοι παράγοντες που συµβάλλουν στη µακροπρόθεσµη υγεία του εγκεφάλου µας
Πρόθυµα θα προσφέρω ιδέες για τη δηµιουργία ενός προγράµµατος.
Συµπερασµατικά
Κάποια άτοµα δεν αναπτύσσουν άνοια παρά το γεγονός ότι εµφανίζουν σηµάδια νόσου Alzheimer’s, σήµερα αρχίζουµε να καταλαβαίνουµε γιατί
Οι ειδικοί προτείνουν ότι η άσκηση σε εξειδικευµένα προγράµµατα υπολογιστών δεν είναι µονόδροµος. Υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι άσκησης που καθυστερούν την εµφάνιση των συνεπειών Alzheimer’s και διεγείρουν την έµµεση µάθηση.
∆ιαλέξτε µια δραστηριότητα ανάλογα µε το µαθησιακό σας προφίλ. Υπάρχουν 10δες προτάσεις στο βιβλίο µου ‘Τα καλοζώιτα µας χρόνια’. Η συµβουλή µου είναι να ασχολείσθε µε µια δραστηριότητα όσο σας ευχαριστεί!
Ένα άδηλο όφελος µας είναι η απόλαυση που κερδίζουµε ανεξάρτητα επιτυχιών και κατακτήσεων.
Για τους αντιρρησίες υπάρχει µια ελπιδοφόρα είδηση. Ένα πείραµα χαρακτήρισε το Alzheimer’ σαν µια αλυσιδωτή αντίδραση που τροφοδοτείται από την απώλεια ενέργειας, και ότι αυτή η αλυσίδα µπορεί να αντιστραφεί σε ποντίκια (Cell Reports Medicine).
=*Ο Κυριάκος Βασιλομανωλάκης είναι Πτυχ. Ψυχολογίας-Ανάπτυξης Παιδιού, Master Εκπαίδευσης στη ∆ιά Βίου Μάθηση. Επικοινωνία polygnosi@otenet.gr
Τα βιβλία του «Μαθαίνω εύκολα», «Θυµάµαι εύκολα», «Μελετώ αποτελεσµατικά», και «Τα καλοζώιτά µας χρόνια» ,διατίθενται από τα βιβλιοπωλεία Libraire και ΚΥΒΟΣ.
