Η περιφερειακή πολιτική είναι η κύρια επενδυτική πολιτική της ΕΕ. Στηρίζει τη δηµιουργία θέσεων εργασίας, την ανταγωνιστικότητα, την οικονοµική ανάπτυξη, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και τη βιώσιµη ανάπτυξη, χωρίς να µένει κανένα άτοµο και καµία περιφέρεια στο περιθώριο. Οι καιροί όµως που διερχόµαστε υποχρεώνουν τη γραφειοκρατική ελίτ της Κοµισιόν να αποµακρύνει την πολιτική αυτή και τη συνακόλουθη πολιτική της που αφορά τη συνοχή και να συµπεριλάβουν στη φαρέτρα τους και τα «έτσι θέλω» της άµυνας και της ασφάλειας. Το είχαµε στηλιτεύσει από πέρυσι το Σεπτέµβριο που είχαµε δηµοσιεύσει τις περίφηµες επιστολές της προέδρου της Κοµισιόν προς τους υποψήφιους επιτρόπους. Σήµερα εξειδικεύονται οι βασικές πολιτικές για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισµό των υποδοµών µε την άµυνα και ασφάλεια σε πρώτο επίπεδο!
Η πολιτική συνοχής και η περιφερειακή πολιτική της ΕΕ είναι η κύρια επενδυτική πολιτική της Ένωσης για τη µείωση των ανισοτήτων µεταξύ περιοχών (οικονοµικών, κοινωνικών και εδαφικών).
Οι όµορες αυτές πολιτικές στοχεύουν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ανάπτυξης, της απασχόλησης, της ποιότητας ζωής, της βιώσιµης ανάπτυξης — µε καµία περιοχή ή οµάδα να µην µένει πίσω («leaving no one and no region behind»). Για την υλοποίηση αυτών των πολιτικών έχουν δηµιουργηθεί τα διαρθρωτικά ταµεία για τα οποία συχνά – πυκνά αναφερόµαστε στα σηµειώµατά µας. Εκτός της γεωργίας, τονίζουµε τα χρηµατοδοτικά εργαλεία όπως το Ευρωπαϊκό Ταµείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ERDF), το Ταµείο Συνοχής (Cohesion Fund), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο + (ESF+) και άλλα κατευθυντήρια προγράµµατα για πράσινη µετάβαση, ψηφιοποίηση κ.ά.
Στα πλαίσια των εξελίξεων που βλέπουν το φως τον τελευταίο καιρό εντάσσεται και η «Ενδιάµεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής», σύµφωνα µε την οποία στη συνεδρίαση του αρµόδιου συµβουλίου υπουργών διαµορφώθηκε ή τροποποιήθηκε η συνολική πολιτική µε την προσθήκη της άµυνας και της ασφάλειας. Ο προφανής λόγος εκφράσθηκε στο ερώτηµα που θέσαµε πριν λίγες εβδοµάδες από τις στήλες αυτές, όταν υπολογίσαµε ότι τα πράγµατα στην ΕΕ δεν πάνε καθόλου καλά και οι ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν ανέρχονται σε υπερβολικά εξωπραγµατικά ποσά που αγγίζουν τα 14 τρις €!
Και για όσους δεν γνωρίζουν γιατί έδρασε το συµβούλιο των υπουργών µε αυτόν τον τρόπο, πληροφορούµε ότι έπρεπε να προσαρµοστεί η πολιτική συνοχής στις σύγχρονες και αναδυόµενες προκλήσεις.
Τι περιλαµβάνει όµως η νέα τάση δαπανών µαζί µε τις παλιές προτεραιότητες:
- Άµυνα, ασφάλεια, πολιτική ετοιµότητα
- Ανταγωνιστικότητα και απανθρακοποίηση
- Προσιτή στέγη, πρόσβαση στο νερό, βιώσιµη διαχείριση νερού
- Ενεργειακή µετάβαση
- Προκλήσεις που αντιµετωπίζουν οι περιοχές των ανατολικών συνόρων της ΕΕ.
Για να δοθεί δε η ευκαιρία στους «ανησυχούντες» υπουργούς της ΕΕ, οι Βρυξέλλες δεν ξέχασαν να προικίσουν τις αποφάσεις τους µε τους κατάλληλους µηχανισµούς ευελιξίας και κίνητρα, εισάγοντας τα νέα κανονιστικά πλαίσια µε µεγαλύτερη ευελιξία ώστε τα κράτη-µέλη να µπορούν γρήγορα να χρησιµοποιήσουν υπάρχοντα κονδύλια για τις νέες προτεραιότητες. Με µιας λύθηκε το παλιό σύστηµα που έπρεπε να ωριµάζουν τα έργα και µετά τα προχωρεί στους διαγωνισµούς για την υλοποίησή τους. Τώρα δεν έχουµε καιρό και οι βιοµηχανίες του πολέµου καραδοκούν γιατί έχουν άµεση και απόλυτη ανάγκη εύρεσης κεφαλαίων.
Μάλιστα στην ανακοίνωση του συµβουλίου υπάρχουν και κίνητρα: για προγράµµατα που δεσµεύουν σηµαντικό ποσοστό (τουλάχιστον 15%) της κατανοµής τους στις νέες προτεραιότητες προβλέπεται αυξηµένο προκαταβολικό ποσό και επέκταση της επιλεξιµότητας για ένα επιπλέον έτος (µέχρι 31 ∆εκέµβρη 2030). Αυτό ισοδυναµεί µε το ότι πρέπει να ξεχάσουν ορισµένοι ότι θα επιστρέψει η Κοµισιόν τα ποσά που δεν χρησιµοποιήθηκαν από το Ταµείο συνοχής τα τελευταία δυο χρόνια, ποσά που υπερβαίνουν τα 30 δις €, για τα οποία δεκάδες δήµοι και περιφερειακές δοµές και στη χώρα µας ανάµεναν για να καλύψουν µόνιµες και διαρκείς ανάγκες τους.
Σε κάθε περίπτωση – και αυτό αξίζει να τονισθεί προς κάθε κατεύθυνση -, οι ευρωβουλευτές υποστηρίζουν µέτρα για την ενίσχυση της στήριξης της ΕΕ για επενδύσεις στον τοµέα της ασφάλειας και της άµυνας, σύµφωνα µε δελτίο τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 23/9/2025
Οι κατευθύνσεις των νοµοθετών της ΕΕ έχουν τον ακόλουθο χαρακτήρα:
- Τροποποίηση σηµαντικών χρηµατοδοτικών προγραµµάτων της ΕΕ για τη διευκόλυνση των δαπανών για αµυντικά έργα
- Η χρηµατοδότηση επεκτάθηκε σε µικρές εταιρείες και έργα διπλής χρήσης, όπως η στρατιωτική κινητικότητα και οι υποδοµές καυσίµων
- Στήριξη για την ολοκλήρωση της αµυντικής βιοµηχανίας της Ουκρανίας και τη µείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τρίτες χώρες
Ας µη µονολογούµε λοιπόν κατά των αποφάσεων που προτείνει η Κοµισιόν, αλλά καλύτερα να δούµε πόσο βαθειά έχουν εµπλακεί µε τις αποφάσεις αυτές οι πολεµικές βιοµηχανίες. Στο επόµενο σηµείωµα θα αναλύσουµε τις βασικές συνέπειες και τις κριτικές που ασκούνται, ώστε να µετριασθεί η µείωση των δαπανών για τις πολιτικές που έχουν εξυπηρετήσει επί σειρά ετών την υπόθεση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/09/18/cohesion-policy-mid-term-review-council-adopts-new-laws-to-better-address-current-and-emerging-challenges/
https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20250922IPR30501/meps-back-measures-to-boost-eu-support-for-security-and-defence-investments
