Το δράµα της ανθρωπότητας

Η ανθρωπότητα ζει σήµερα µια οδυνηρή πραγµατικότητα. Ο κόσµος σήµερα περνά την πιο µεγάλη κρίση που γνώρισε το ανθρώπινο γένος. Σ’ οποια γωνιά της γης κι αν ζουν οι ανθρωποι, κατέχονται από άγχος, φόβο και αγωνία. Η ανθρωπότητα ζει την παντοδυναµία µιας «χούφτας» ολιγαρχών, που έφερε τον πλανήτη µας σ’ αυτήν την κατάσταση. Η κτηνώδης εξουσία του µεγάλου πλούτου έχει ενσκήψει πάνω στις κοινωνίες σαν τη δύναµη της φύσης.
Μια «χούφτα» ολιγαρχών εχει αγοράσει τις δηµοκρατίες µας, έχει καταλάβει τις κυβερνήσεις µας, φιµώνει την ελευθερία των µέσων ενηµέρωσης, έχει βαθύνει τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισµό, έχει επιταχύνει την αποσύνθεση του πλανήτη και κάνει πόλεµο οπου υπάρχουν οικονοµικό συµφέροντα. Η αναπαραγωγική δύναµη του µεγάλου κεφαλαίου έχει προκαλέσει τη φτώχεια στους πολλούς και έχει χειροτερέψει ακόµα περισσότερο την αθλιότητα των αδυνάτων. Τα οικονοµικά στοιχεία είναι αποκρουστικά. Προς… «δόξα» του καπιταλισµού.

Οι 3.000 ολιγάρχες του πλανήτη κατέχουν πλούτο που ξεπερνά τα 18,3 τρισεκατοµµύρια δολλάρια. Με 2,2 τρισεκατοµµύρια θα ‘βγαιναν από τη φτώχεια 3,8 δισεκατοµµύρια συνάνθρωποί µας. Το 3% του πληθυσµού του πλανήτη κατέχει το 97% του παγκόσµιου πλούτου. Ο αντικοινωνικός και αντιανθρωπιστικός χαρακτήρας της οικονοµικής ολιγαρχίας καθορίζει τη µορφή της εξουσίας των λαών. Θέλει να ελέγχει τις εξουσίες. ∆εν επιτρέπει την ανακατανοµή του πλούτου, γιατί θα γεννήσει και ανακατανοµή της εξουσίας. Κατευθύνει τους λαούς είτε µε δικτατορίες, είτε µε µια καχεκτική δηµοκρατία, που τη χρησιµοποιεί σαν ωφελιµιστικό στρατήγηµα, για να διασφαλισθεί ο καπιταλισµός.
Οι θεωρητικοί του καπιταλισµού το λένε ξεκάθαρα ότι «η δηµοκρατία δεν ειναι αυτοσκοπός αλλά µέσο, ένα ωφελιµιστικό στρατήγηµα, που πρέπει να συντελεί στη διασφάλιση του καπιταλισµού». Μια επαίσχυντη οµολογία του θεωρητικού διανοητή του καπιταλισµού Χάγεκ, που βεβαιώνει τη δολιότητα της οικονοµικής ολιγαρχίας. Την αποστροφή της στη ∆ηµοκρατία και τον εµπαιγµό της στους λαούς.

Οικονοµικός ιµπεριαλισµός

Οι ολιγάρχες που κατευθύνουν τον πλανήτη κατάντησαν την ανθρωπότητα σαν ένα κοιµισµένο επιβάτη που τα κύµατα του ποταµού τον µεταφέρουν χωρίς ο ιδιος να συµµετέχει σ’ αυτήν την κίνηση. Και αν κάποτε ξυπνά, διαπιστώνει ότι απλώς έχει αλλάξει τοπίο. Μια ανθρωπότητα χωρίς µέλλον. Η αποικιοκρατική πολιτική, η καπιταλιστική συσσώρευση και η δηµιουργία τεράστιων µονοπωλίων έχουν οδηγήσει τον πλανήτη στη σηµερινή διαφθορά και παράλυση. Σήµερα επικρατεί ο πόλεµος του πλούτου. Μια τέτοια πολιτική κατευθύνει ο σηµερινός πλανητάρχης. Για να γίνει κυρίαρχος των πλουτοπαραγωγικών πηγών του πλανήτη, επικαλείται µια παραπλανητική προπαγάνδα. Ό,τι αυτές οι χώρες που επεµβαίνει έχουν τυραννικά καθεστώτα, ότι κυβερνώντας από διεφθαρµένους, ότι έχουν τροµοκράτες.
Παριστάνει τον… καλό σαµαρείτη!
Ρηµάξανε τη Γάζα, ξεκληρίσανε έναν ταλαιπωρηµένο λαό, σκότωσαν χιλιάδες παιδιά και ο πλανητάρχης σκέπτεται να την κάνει… Ριβιέρα. Επενέβη στρατιωτικά στη Βενεζουέλα, δήθεν για τον Μαδούρο, και τώρα οι αµερικανικές εταιρείες πετρελαίου µοιράζονται τα τεράστια αποθέµατα πετρελαίου. 320 τρισεκατοµµύρια βαρέλια!
Παριστάνει τον ειρηνοποιό στην Ουκρανία για να εκµεταλλευτεί τις σπάνιες γαίες της Ουκρανίας!
Η ποικιλία λοιπόν των συναισθηµάτων και των σκέψεων των ολιγαρχών καθορίζεται από τα οικονοµικά συµφέροντα. ∆εν πιστεύουν ούτε στις ελευθερίες ούτε στις ∆ηµοκρατίες. Το όνοµα τους επικαλούνται για να ξεγελάσουν την ανθρωπότητα. Είναι προπέτασµα καπνού. Ενεργοποιούνται όταν το κίνητρο τους και ο µηχανισµός οργάνωσης διαπιστώνει πλούτο, ειτε οι χώρες έχουν δηµοκρατία είτε έχουν δικτατορία. Η µοναδική ιδεολογία τους είναι η δύναµη του πλούτου και η αξιοποίηση τη συντήρηση ή την αυξηση του. Αυτός ο πλούτος ρυθµίζεται από τη δύναµη και όχι από τη λογική και τη δικαιοσύνη. Είναι η χειρότερη πλευρά της ανθρωπότητας. Είναι το κοµµάτι της ιστορίας της ανθρωπότητας που κυριαρχείται από τη δεσπόζουσα δύναµη των οικονοµικών συµφερόντων.
Υπάρχει οµως και µια αλλη πλευρά στην ιστορία της. Είναι το κοµµάτι της Ιστορίας της που κατευθύνεται από τον ανθρωπισµό, από την αγνή ιδέα, από την ιδεολογία της ανθρωπιάς και της δικαιοσύνης. ∆υστυχώς στις µέρες µας έχει επικρατήσει η κακή πλευρά της Ιστορίας. Η υλιστική πλευρά εξαφάνισε την ιδεαλιστική πλευρά της Ιστορίας. Και σήµερα το 3% του πληθυσµού του πλανήτη κατέχει τόν παγκόσµιο πλούτο.

Ο υπαρκτός σοσιαλισµός

Η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισµού έδωσε ακόµα µεγαλύτερη δύναµη στους ολιγάρχες και τον καπιτολισµό. Το αντίπαλο δέος του καπιταλισµού ηττήθηκε και οι ολιγάρχες µιλούσαν για ιστορική δικαίωση. Η εκµετάλλευση του ανθρώπου θεωρήθηκε… νίκη. Όµως η πτώση του υπαρκτού σοσιαλισµού ήταν µια ήττα για τις προσιοκίες πολλών γενεών ανθρώπων, που οραµατίστηκαν µια καλύτερη ζωή, λιγότερο βασανιστική. Που οραµατίστηκαν µια ανθρωπότητα µε κοινωνική δικαιοσύνη και ευηµερία. Και όχι να την «κουµαντάρει, µια «χούφτα» ολιγαρχών. Αυτή η φετα «θέριεψε» τον καπιταλισµό και σήµερα ζούµε τα αποτελέσµατα του.
Με την πτώση του τείχους του Βερολίνου τον Νοέµβρη του 1989, που χώριζε δύο αντίθετα κοινωνικά καθεστώτα, ο βιοµηχανικός καπιταλισµός και η φιλελεύθερη δηµοκρατία δεν οδήγησαν στην τελική ιστορική ολοκλήρωση της ευηµερίας του δυτικού κόσµου. ∆εν αναδείχθηκε η ευηµερία των λαών, αλλά µια δεσπόζουσα χρηµατοπιστωτική εξουσιαστική δοµή, που οδήγησε την ανθρωπότητα σ’ αυτά τα απάνθρωπα οικονοµικά στοιχεία. Οι οικονοµικές και κοινωνικές εξελίξεις δεν δικαίωσαν τον άπαυστο πόθο που νιώθει η ανθρωπότητα για καλύτερη ζωή.
Ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισµός που επακολούθησε ήταν ένας καπιταλισµός χωρίς κοινωνική σκέψη, ψυχή και καρδιά. Γιατί είναι γεγονός ότι στα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισµού, τα κοινωνικοοικονοµικά δικαιώµατα ήταν ένα παράδειγµα. Όµως έπρεπε να υπάρχει δικτατορία για να λειτουργούν αυτά τα δικαιώµατα; ∆εν λειτουργούσε η πολιτική ∆ηµοκρατία.
Η δηµοκρατία και η ταξική πολιτική δεν είναι δυό πράγµατα αντίθετα. Το δέχεται η Μαρξιστική ιδεολογία, ότι δηλαδή η διαπαιδαγώγηση της εργατικής τάξης µπορεί να γίνει σε καθεστώς πλήρους δηµοκρατίας. Η δηµοκρατία δεν είναι εµπόδιο προς τα ταξικά συµφέροντα της εργατικής τάξης. Οι ελευθερίες που η δηµοκρατία παρέχει είναι πολύτιµο αγαθό, αφού επιτρέπουν την καλλιέργεια της ταξικής ιδεολογίας. Αυτές οι ελευθερίες δεν υπήρχαν στα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισµού. Και όταν ο άνθρωπος έχει να επιλέξει ανάµεσα στην εξαθλιωτική τάση και την τάση για βελτίωση, είναι σίγουρο ότι θα νικήσει η δεύτερη. Αυτή είναι µια πραγµατικότητα στη ζωή του ανθρώπου. Ίσως να εξηγείται απ’ αυτό τον λόγο η απάθεια που έδειξε η εργατική τάξη µετά την πτώση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισµού. Είναι µάταιο να κυνηγάµε την κοινωνική δηµοκρατία χωρίς να εξασφαλισθεί η πολιτική της υπόσταση.
Η δηµοκρατία είναι κατάκτηση της ανθρωπότητας και µε κανέναν τρόπο δεν µπορεί και δεν πρέπει να κινδυνέψει από τον σοσιαλιστικό µετασχηµατισµό. Ο στόχος για τον δηµοκρατικό σοσιαλισµό πρέπει να ‘ρθει βαδίζοντας από την πλατιά λεωφόρο της ∆ηµοκρατίας και όχι σκαρφαλώνοντας πάνω στα ερείπια της. Οι ανθρωποι δεν ενεργοποιούνται όταν το κοινωνικό σύστηµα που τους συνδέει καταντά ανεδαφικό. Η ποικιλία των συναισθηµάτων και των σκέψεων καθορίζεται σε κάθε άνθρωπο από την υλική µορφή των οικονοµικών σχέσεων της κοινωνίας στην οποία ζει.
Το καθεστώς του υπαρκτού σοσιαλισµού δεν εξασφάλισε τα παραπάνω και κατέρρευσε χωρίς αιµατοχυσία. Τη στιγµή που κάθε δικτατορία καταρρέοντας αφήνει εκατοντάδες νεκρούς στις πλατείες, το σοβιετικό κράτος παραδόθηκε οικειοθελώς. Όµως η κατάρρευσή του επηρέασε και τα σοσιαλδηµοκρατικά κόµµατα της ∆υτικής Ευρώπης. Σήµερα αυτά τα κόµµατα έχουν χάσει την κοινωνική τους διάσταση. Έχουν σχεδόν ταυτισθεί µε τα συντηρητικά κόµµατα. Λες και η διάρκεια της ύπαρξης τους είχε όρια την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισµού.
Όµως αυτά δηµιουργήθηκαν όχι σαν κυµατοθραύστης του υπαρκτού σοσιαλισµού, αλλά για να αντιµετωπίσουν τη ∆εξιά. Λέγεται ότι κατέρρευσε ο υπαρκτός σοσιαλισµός γιατί υπήρξε υπονόµευση του ιµπεριαλισµού ή προδοσία του Γκορµπατσόφ. Αναµφίβολα ο ιµπεριαλισµός και ο καπιταλισµός πολέµησαν αυτό το κοινωνικό σύστηµα. Όµως ο Γκορµπατσόφ είχε να αντιµετωπίσει ένα καθεστώς «κλινικά νεκρό». Η ανυπαρξία λειτουργίας της πολιτικής δηµοκρατίας και η οικονοµική πολιτική οδήγησαν στην κατάρρευση του Σοβιετικού κράτους. Όταν ένα καθεστώς έχει πετύχει, δέν ανατρέπεται οικειοθελώς. ∆ιέθεσε υπέρογκα ποσά στο διαστηµικό πρόγραµµα και τους εξοπλισµούς. Το 15% του ΑΕΠ απορροφούσαν οι στρατιωτικές δαπάνες. Ελλείψεις αγαθών, υστερήσεις στις ελευθερίες και τα πολιτικά δικαιώµατα «έριξαν» το καθεστώς.
Όµως η κατάρρευση του στέρησε την ανθρωπότητα από το αντίπαλα δέος προς τον καπιταλισµό. Και σήµερα η ανθρωπότητα στενάζει από τη µονοκρατορία του καπιταλισµού. Αυτά δείχνουν τα προκλητικά οικονοµικά στοιχεία. Με τον πλούτο 3.000 ολιγαρχών του πλανήτη θα ξεπερνούσαν τη φτώχεια 30 δισ. ανθρώποι. Ο πλανήτης έχει 8 δισ. κατοίκους. ∆εν θα πέθαιναν κάθε λεπτό της ώρας χιλιάδες παιδιά από την πείνα, αν ο πλούτος δεν είχε µαζευτεί στούς ολιγάρχες Η ανθρωπότητα λοιπόν έχει οδηγηθεί στην απελπισία από τη βαρβαρότητα του καπιταλισµού, αλλά και την αβεβαιότητα να επικρατήσει ειρήνη. Οι πόλεµοι είναι αναπόφευκτοι για τη µοιρασιά του παγκόσµιου πλούτου.
Ο βαθύτερος νόµος και διέξοδος του καπιταλισµού όταν περνά κρίση, είναι ο πόλεµος. Αιτία πολέµου οµως υπάρχει και στην άνιση κατανοµή του καπιταλισµού. Όταν τσακωθούν οι ολιγάρχες στο µοίρασµα!

Υπάρχει ελπίδα

Η ανθρωπότητα µπορεί να ηρεµήσει όταν θα υπάρξει κοινωνική δικαιοσύνη µε την ανακατανοµή του πλούτου. Όσο κυριαρχεί ο οικονοµικός νεοφιλελευθερισµός τότε θα υπάρχει καπιταλιστική συσσώρευση στους ολιγάρχες του πλούτου. Ένα σύστηµα δηµοκρατικού σοσιαλισµού µπορεί να πατάξει τις κοινωνικές ανισότητες. Σοσιαλισµός µε πολιτική δηµοκρατία, µε ανθρώπινο πρόσωπο. Όταν η ανθρωπότητα θα οργανωθεί και θα αυτοκυριαρχηθεί και θα εκλέγει κυβερνήσεις του δηµοκρατικού σοσιαλισµού, τότε θα υπάρξει κοινωνική δικαιοσύνη και δίκαιη µοιρασιά του παγκόσµιου πλούτου. Μπορεί οι λαοί να στηρίξουν ηγέτες που να εργαστούν για την κοινωνική δικαιοσύνη και ειρήνη. Ηγεσίες της φρόνησης και της δικαιοσύνη. Ηγεσίες που δεν θα είναι «προϊόν» του δοκιµαστικού σωλήνα της οικονοµικής ολιγαρχίας.
Σήµερα η ανθρωπότητα έχει επικίνδυνους ηγέτες. Μια ένεργεια ενός παρανοϊκού µπορεί να δηµιουργήσει θερµοπυρηνικό πόλεµο και να καταστραφεί ο πλανήτης. Η ανθρωπότητα ζει σήµερα τη δουλεία του καπιταλισµού και τον κίνδυνο ενός πυρηνικού πολέµου. Και υπάρχει κίνδυνος, γιατί ο ξέφρενος καπιταλισµός και ο πόλεµος είναι «συµπαίκτες». Υπηρετούν τα ιδια οικονοµικά συµφέροντα.
Είναι γεγονός ότι στο παθητικό της ανθρωπότητας πάντα υπάρχουν οι χαµένες ελπίδες που πέρασαν. Όµως η Ιστορία διδάσκει ότι η ελπίδα είναι ανίκητη. ∆εν είναι µια απατηλή χίµαιρα!

*Ο Βασίλης Πεντάρης είναι π. βουλευτής Χανίων