«Το Αίνιγµα του Παράδεισου» – Η νέα νουβέλα του Χ. Ναξάκη

Μια νουβέλα που θέτει θεµελιώδη υπαρξιακά ερωτήµατα αποτελεί το νέο βιβλίο του Χάρη Ναξάκη που έχει τίτλο «Το Αίνιγµα του Παράδεισου» και το οποίο κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Ραδάµανθυς».
«Η κλασική αρχαιοελληνική σκέψη άφησε µια παρακαταθήκη, την έννοια της ετερογονίας των σκοπών. Είναι δυνατόν η πρόθεσή σου να είναι να δηµιουργήσεις ένα κόσµο δίκαιο και τελικά να πράττεις ανήθικα και άδικα;», διερωτάται ο συγγραφέας ξεδιπλώνοντας στις «διαδροµές» τις σκέψεις πίσω από την λογοτεχνική ιστορία που αφηγείται και συµπληρώνει: «Η ιστορία βρίθει από παραδείγµατα στα οποία η πράξη δεν υλοποιεί την πρόθεση, διότι η δράση µπορεί να ξεφύγει από τις προθέσεις του δρώντος και αλληλεπιδρώντας µε το περιβάλλον να φέρει αντίθετα αποτελέσµατα από τα προσδοκώµενα, ιδιαίτερα όταν η δράση χρησιµοποιεί µη έντιµα µέσα για να υπηρετήσει έναν σκοπό (ο σκοπός αγιάζει τα µέσα). Η ρήση “ο δρόµος για την κόλαση είναι στρωµένος µε καλές προθέσεις” µας δείχνει ότι στο δίπολο σκοποί-µέσα συχνά τα µέσα εργάζονται για την υποδούλωση του σκοπού, αλλά είναι δυνατόν και ο ίδιος ο σκοπός να στερείται ηθικής βάσης. Το τραγικό, όµως, στην ανθρώπινη κατάσταση δεν είναι η νέµεσις, η θεµιτή τιµωρία όταν το άτοµο συµπεριφέρεται µε αχαλίνωτη ιδιοτέλεια, χρησιµοποιώντας ανήθικα µέσα ή σχεδιάζοντας µη ηθικούς σκοπούς. Τραγικό είναι όταν οι ατυχίες στη ζωή πλήττουν ένα ηθικό άτοµο, ένα άτοµο µε καλές προθέσεις και πράξεις. Η ατυχία δύσκολα εκλογικεύεται. Κλασικό παράδειγµα ο Οιδίπους Τύραννος του Σοφοκλή. Ο Οιδίποδας διάγει έναν µεστό και ενάρετο βίο, σκοτώνει όµως σε µια φιλονικία έναν άνδρα χωρίς να γνωρίζει ότι είναι ο πατέρας του και µετά παντρεύεται από άγνοια την µητέρα του, για να τον πλήξουν στη συνέχεια µύρια δεινά».
Κατά αυτόν τον τρόπο και ο ήρωας της νουβέλας, ο ∆ηµήτρης, ένας τηρουµένων των αναλογιών ηθικός άνθρωπος, από ένα ακατανόητο παιχνίδι της µοίρας, της τυχαιότητας ή της αδικίας ενός σχεδιαστή θεού, τρυπήθηκε από τα δηλητηριώδη αγκάθια µια µεγάλης δράκαινας και σωριάστηκε στη µέση του ψαράδικου του χωριού του. Θάνατος από ανακοπή.
«Μόλις είχε προλάβει στην καµπίνα του πλοίου, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στο χωριό, να αναλογιστεί κριτικά τον βίο του. Η αναπόληση των “ένδοξων” παιδικών του χρόνων στο χωριό ήταν το καλύτερο υλικό για να αναστοχαστεί πάνω στο ζήτηµα πρόοδος ή παράδοση. Μήπως η ιδέα της προόδου- το αύριο είναι καλύτερο από το χθες- είναι µια µεγάλη χίµαιρα, όπως σηµειώνει ο Κρίστοφερ Λάς, η τελευταία δεισιδαιµονία, ή η παράδοση, το έθιµο, είναι η φυλακή της ανεξαρτησίας των ατόµων, της επιθυµίας τους να ικανοποιήσουν τις ιδιωτικές τους ανάγκες, τις φαντασιώσεις τους, τα ενδιαφέροντά τους; Η φύση των ανθρώπινων όντων είναι σε αντιπαλότητα µε τις κοινωνικές συµβάσεις και τα όρια;», αναρωτιέται ο συγγραφέας και σηµειώνει γύρω από τα φιλοσοφικά ζητήµατα του βίου και του µετα-βίου του ήρωά του: «Ο άδοξος θάνατος του ∆ηµήτρη έβαλε τέλος στις παραπάνω σκέψεις του και τον προσγείωσε ανώµαλα και θυµωµένο σε έναν ου-τόπο, κατά πάσα πιθανότητα στον παράδεισο. Κατά καλή του τύχη συναντάει ένα πρόσχαρο και ολίγο ευτραφές πλάσµα, που υπέθεσε ότι ήταν ο Άγγελος. Ήταν αποφασισµένος να κάνει µαζί του µια ήρεµη διαλογική συζήτηση και να του θέσει ένα σωρό υπαρξιακά ερωτήµατα που τον απασχολούσαν, αλλά την ίδια στιγµή τον βασάνιζε η σκέψη να βρει έναν τρόπο να αποδράσει. Γιατί ήθελε να αποδράσει ο ∆ηµήτρης από τον παράδεισο; Γιατί να πεθάνει πρόωρα ένας ηθικός άνθρωπος; Ποιους συνάντησε ο ∆ηµήτρης στον παράδεισο; Η ζωή στη γη είναι χωρίς νόηµα και στον παράδεισο µεστή νοήµατος; Τι είναι προτιµότερο, ένας ατελής πάσχων άνθρωπος ή ο αγγελισµός;».
Η συνέχεια των… αινιγµάτων στο βιβλίο.