Ο Μάνος Χατζιδάκις δεν υπήρξε µόνο ένας εκ των κορυφαίων σύγχρονων Ελλήνων συνθετών. Υπήρξε κι ένας σπουδαίος διανοούµενος µε λόγο αιρετικό, αντισυµβατικό και ρηξικέλευθο.
Στην εποχή του, τα κείµενα που δηµοσίευσε αλλά και οι δηµόσιες παρεµβάσεις του προκάλεσαν αίσθηση, ενώ ακόµα σήµερα διατηρούν ακέραιο το ενδιαφέρον τους.
Με το σπινθηροβόλο πνεύµα του και το δηµιουργικό ταλέντο του, ελάχιστοι θα µπορούσαν να αναµετρηθούν. Κι όµως υπήρχε ένας άνθρωπος που, όπως ο ίδιος δηµόσια είχε παραδεχθεί, τον επηρέασε βαθιά τόσο στο έργο του όσο και στον τρόπο σκέψης του, έχοντας την ευχέρεια ακόµα και να τον… συνετίζει όταν χρειάζονταν. Αυτός δεν ήταν άλλος από τον φίλο του ποιητή, στιχουργό και µεταφραστή, Νίκο Γκάτσο. Τον Γκάτσο που κάποτε «έκοψε τα φτερά» του νεαρού Χατζιδάκι όταν εκείνος θέλησε να εκφράσει τον δηµιουργικό του οίστρο µέσω µιας… χορογραφίας στο Εθνικό Θέατρο.
Ο Χατζιδάκις είχε περιγράψει το ανεκδοτολογικό αυτό περιστατικό σε µια συνοµιλία του µε τον Αντώνη Φωστιέρη και τον Θανάση Νιάρχο που δηµοσιεύτηκε στο περιοδικό «Λέξη» (τεύχος 52) τον Φεβρουάριο του 1986 και περιέχεται, µε τίτλο «Ο Νίκος Γκάτσος – ένας πολύ αυστηρός φίλος», και στα κείµενα του βιβλίου «Ο καθρέφτης και το µαχαίρι», που πρωτοκυκλοφόρησε το 1988 από τις εκδόσεις Ίκαρος.
Είχε πει τότε ο Χατζιδάκις για το συγκεκριµένο περιστατικό: «Ο Γκάτσος ήταν ένας πολύ αυστηρός φίλος. Μην κοιτάτε τώρα που γίναµε… συνοµήλικοι πια – γιατί από µια ηλικία και πέρα, από τα πενήντα και πάνω, οι άνθρωποι γίνονται συνοµήλικοι. Αλλά τον καιρό που ήµουν εγώ εικοσάρης – εικοσιπεντάρης, αυτός ήταν µεγάλος και µε έβλεπε σαν νεαρό. Την εποχή εκείνη στο Εθνικό Θέατρο ήταν διευθυντής ο Γιώργος Θεοτοκάς, ο οποίος θαύµαζε πολύ το ταλέντο µου και µ’ άφηνε να κάνω ό,τι µου κάπνιζε. Στο «Όνειρο Θερινής Νύχτας» µάλιστα, εκτός από τη µουσική ήθελα να κάνω και τη χορογραφία. Ο Θεοτοκάς µου έδωσε να την κάνω. Με µάγεψε το ότι είδα στις αφίσες του Εθνικού όχι το: «Μουσική Μάνου Χατζιδάκι» -που το είχα συνηθίσει- αλλά: «Χορογραφίες Μάνου Χατζιδάκι». Λοιπόν έγινε η πρεµιέρα, όλος ο κόσµος µε κοίταζε σαν παιδί – θαύµα, σαν τον Σγούρο της εποχής, µε συγχαίρανε, έρχεται κι ο Γκάτσος πολύ αυστηρός και µου παρατηρεί µπροστά σε όλους: «Ελπίζω να σταµατήσεις να κάνεις αυτές τις ανοησίες». Ο Θεοτοκάς του λέει: «Μα Νίκο, πώς µιλάς έτσι για τον Μάνο;». «Ξέρω, ξέρω», λέει αυτός, µας χαιρέτησε κι έφυγε. Εγώ έµεινα αποσβολωµένος. Ενώ ζούσα έναν θρίαµβο έρχεται εκείνος και µου δίνει µια τεράστια ψυχρολουσία. Μια εβδοµάδα έκανα να µιλήσω µαζί του. Αλλά τελικά κατάλαβα ότι είχε δίκιο. Είχα µεθύσει από την επιτυχία µου σε όλα τα επίπεδα και έκανα ανοησίες. Αυτά είναι χαρακτηριστικά ανεκδοτολογικά δείγµατα. Είχα την ευκαιρία να µιλήσω πολλές φορές µαζί του για χιλιάδες θέµατα και να µου µάθει να σκέπτοµαι ακριβά κι όχι εύκολα. ∆ιότι έπρεπε να ανταποκριθώ στη σκέψη του. Ο Γκάτσος γνωρίζει πολύ περισσότερα από όσα σου αφήνει να καταλάβεις όταν είσαι σε µια κατευθείαν συνοµιλία µαζί του. Αυτό είναι ίδιον των σοφών ανθρώπων: δεν σου κάνουν επίδειξη γνώσεων, σού λένε τα απαραίτητα, και σε εσένα εναπόκειται να αντιληφθείς ότι αυτά τα απαραίτητα εµπεριέχουν βαθύτατη γνώση, και δεν είναι απλώς µια στοιχειώδη έκφραση τυχαίων απόψεων».
Ακούστε το σχετικό podcast της σειράς «κουπλέ» εδώ:
