Περπατούν µε τις ώρες στα βουνά της Κρήτης. Πολλές φορές µόνοι. Όχι όµως για να σκοτώνουν κάποιο θήραµα, αλλά και για απαθανατίσουν µε τη µηχανή τους στιγµιότυπα άγριας οµορφιάς. Άνθη και φυτά σπάνια, ακόµα και για τους ειδήµονες της κρητικής χλωρίδας. Έντοµα και άγρια ζώα ξεχωριστά.
Ο λόγος για φωτογράφους της φύσης που βρήκαν το νόηµα της ζωής στην αναζήτηση και αποτύπωση εικόνων που δεν συναντά κανείς µέσα στις πόλεις. Οι «διαδροµές» συνάντησαν δύο Χανιώτες φωτογράφους που έχουν γράψει πολλά χιλιόµετρα στα Λευκά Όρη και την κρητική ύπαιθρο και µίλησαν µαζί τους για το πάθος τους για τη φωτογραφία αλλά και την ιδιαίτερη σχέση τους µε τη φύση.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΛΗΜΕΤΑΚΗΣ: «Ένα ταξίδι γεμάτο χαρές!»
Στην τελευταία φωτογραφική του εξόρµηση περπάτησε για 11,5 ώρες στα Λευκά Όρη, διανύοντας µέσα σε µια µόλις ηµέρα µια απόσταση 15 χλµ, στην οποία ξεκίνησε από υψόµετρο 1050 µ. για να φτάσει στα 2100 µ.
Για τον Γιώργο Παληµετάκη η πεζοπορία στο βουνό σε συνδυασµό µε τη φωτογραφία αποτελεί τα τελευταία 10 χρόνια τρόπο ζωής.
Όλα ξεκίνησαν για εκείνον µέσα από τις πεζοπορικές εξορµήσεις του Ορειβατικού Συλλόγου Χανίων πριν από περίπου 15 χρόνια. Προηγουµένως, όπως λέει, δεν είχε κάποια ιδιαίτερη σχέση µε τη φύση αφού έχει µεγαλώσει σε πόλη: «Στην αρχή φωτογράφιζα τους συνοδοιπόρους µου αλλά µετά από λίγο άρχισα να παρατηρώ κι άλλα πράγµατα, διαπιστώνοντας ότι οι συνοδοιπόροι είναι µια µικρή λεπτοµέρεια µπροστά στη µεγάλη εικόνα».
Κάπως έτσι άρχισε να φωτογραφίζει τοπία: «Φωτογράφιζα ό,τι έβλεπα ωραίο, µέχρι που κάποια στιγµή είδα ένα φυτό που δεν γνώριζε κανείς τι είναι και το έβγαλα 1-2 φωτογραφίες. Το βράδυ εκείνο, γυρίζοντας σπίτι, βρήκα µια σχετική σελίδα στο Facebook και ανάρτησα τις φωτογραφίες. Μού είπαν ότι πρόκειται για ένα σπάνιο είδος, ενδηµικό της νοτιοδυτικής Κρήτης. ∆εν βρίσκεται δηλαδή πουθενά αλλού στον κόσµο. Έπαθα πλάκα µε αυτό και κουβέντα στην κουβέντα έµαθα ότι η Κρήτη έχει 230 περίπου ενδηµικά είδη και υποείδη. Από εκεί και πέρα “κόλλησα!”».
Το «µικρόβιο» της φωτογράφησης της κρητικής χλωρίδας αποδείχθηκε πολύ ανθεκτικό στην περίπτωση του Γιώργου καθώς από τότε ξεκίνησε και µοναχικές εξορµήσεις στην ύπαιθρο αναζητώντας µέχρι και σήµερα ξεχωριστά «κλικ»: «Το να πηγαίνω µόνος ή µε πολύ λίγα άτοµα πολλές φορές είναι… αναγκαστικό γιατί οι “τύποι” σαν εµένα δεν ήµαστε ορειβάτες. Πιο πολύ πάµε σαν κυνηγοί. Την παραµονή φτιάχνω για παράδειγµα µια διαδροµή αλλά την εποµένη αν δω κάτι που µε ενδιαφέρει και βρίσκεται σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση θα πάω προς τα εκεί. Αυτό είναι κάτι που δεν το αντέχουν άλλοι αν περπατάνε µαζί σου», εξηγεί.
∆ΙΑ∆ΡΟΜΕΣ ΓΕΜΑΤΕΣ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ
Τον ρωτάµε τι εκπλήξεις έχει συναντήσει όλα αυτά τα χρόνια στις εξορµήσεις του: «Η Κρήτη είναι γεµάτη εκπλήξεις! Έχει καταπληκτική βιοποικιλότητα. Σε κάθε γωνία συναντάς και κάτι άλλο. Κι αυτό το κάτι µπορεί να µην υπάρχει πουθενά αλλού στον κόσµο παρά µόνο σε αυτή τη γωνιά των Λευκών Ορέων!».
«Για ποια από όλες τις φωτογραφίες σου είσαι ιδιαίτερα περήφανος;», ρωτάµε τον Γιώργο κι εκείνος απαντά: «Πολύ σπάνια επιστρέφω απογοητευµένος από το βουνό. Είναι ένα ταξίδι γεµάτο χαρές!».
Συχνά οι φωτογραφίες του όπως και άλλων φωτογράφων της κρητικής φύσης, γίνονται αντικείµενο µελέτης από ερευνητές και φορείς που µελετούν και χαρτογραφούν την τοπική χλωρίδα και πανίδα, όπως το Μεσογειακό Αγρονοµικό Ινστιτούτο Χανίων κ.ά.: «Μας ζητάνε φωτογραφίες και στίγµατα για το πού φωτογραφήσαµε. Συµβαίνει αυτό πολύ συχνά», σχολιάζει ο συνοµιλητής µας.
Ωστόσο, πέρα από τις όµορφες εκπλήξεις η περιήγηση στα βουνά κρύβει και κινδύνους: «Μια τυπική ηµέρα το καλοκαίρι ξεκινάει στις 5 το πρωί γιατί πρέπει 6:30 να περπατάω για να µπορώ στις 14:00 – 14:30 να είµαι στην κατηφόρα, να γυρίζω. Το καλοκαίρι δεν αντέχεται να είσαι µεσηµέρι σε ανηφόρα. Γενικά πάντως πρέπει να προσέχεις πάρα πολύ. Ο µεγαλύτερος κίνδυνος είναι αν καθυστερήσεις να επιστρέψεις και είσαι πολύ κουρασµένος», σηµειώνει και τονίζει ότι πέρα του ό,τι το gps αποτελεί πολύτιµο σύµµαχο στις πεζοπορίες του, όταν φεύγει για κάποια εξόρµηση απαραιτήτως ενηµερώνει για το που πάει 2 τουλάχιστον άτοµα που ξέρουν τα βουνά.
ΒΛΕΠΟΝΤΑΣ… ΜΕ ΑΛΛΑ ΜΑΤΙΑ
Μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια ο Γιώργος άρχισε να βλέπει τη φύση µε τελείως άλλα µάτια. «Αισθάνοµαι πάρα πολύ ωραία γιατί κάθε φορά αντικρίζω καινούριες εικόνες και πράγµατα που δεν ήξερα. Είναι φοβερό να έχεις το αίσθηµα ότι κάνεις κάτι καινούριο κάθε φορά. ∆εν βαριέσαι ποτέ! Αυτό είναι που µε κάνει να συνεχίζω, που µε κρατάει. Τι άλλο άλλωστε θα µπορούσε να κάνει έναν άνθρωπο να φεύγει 6 τα ξηµερώµατα για να περπατάει 15 χλµ στη µαδάρα; Γενικά πιστεύω ότι οι άνθρωποι πρέπει να βρίσκουν να κάνουν πράγµατα που τους συναρπάζουν. Έτσι κρατάς ζωντανό το ενδιαφέρον σου για τη ζωή».
Ζητάµε από τον Γιώργο να µας περιγράψει τι αισθάνεται όταν αντικρίζει και φωτογραφίζει ένα σπάνιο φυτό πάνω στο βουνό: «Χάνοµαι! Με πιάνει ταχυκαρδία!».
Ολοκληρώνοντας την κουβέντα µας τον ρωτάµε για το αν υπάρχουν και αρνητικά πράγµατα που συναντάει στα βουνά, αλλά και τι πρέπει να κάνουµε ως τοπική κοινωνία για να διαφυλάξουµε τον «πλούτο» που υπάρχει στα βουνά µας: «Με εκνευρίζει πολύ όταν βλέπω κάπου σκουπίδια. Από εκεί και πέρα, µακάρι να πήγαιναν πολλοί στα βουνά για να δουν αυτή την οµορφιά. Ωστόσο, αυτό που πρέπει να προσέξουµε είναι να µην γίνουν περισσότεροι δρόµοι. Αυτό θα ήταν καταστροφικό. Η οµορφιά αυτή στα βουνά υπάρχει γιατί είναι δυσπρόσιτη».
ΦΩΤΗΣ ΣΑΜΑΡΙΤΑΚΗΣ: «Η οµορφιά είναι εκεί έξω!»
Στο αρχείο του υπάρχουν χιλιάδες φωτογραφίες µε εικόνες της κρητικής χλωρίδας και πανίδας. Όλα ταξινοµηµένα µε τη σχολαστικότητα ενός επιστήµονα. Φυτά, έντοµα, ζώα… αµέτρητες εικόνες που κρύβουν πίσω τους ατελείωτες ώρες και πολλά χιλιόµετρα πεζοπορίας και εξερεύνησης στην κρητική ύπαιθρο. Κι όµως για τον Φώτη Σαµαριτάκη, το πάθος του για την φύση παραµένει αµείωτο µέσα στα χρόνια και κάθε µέρα µελετά και µια καινούρια αποστολή εκεί «έξω».
Η σχέση του µε τη φύση σµιλεύτηκε στα παιδικά του χρόνια, όταν τα καλοκαίρια µε το κλείσιµο του σχολείου ανέβαινε στο χωριό του, την Ίµπρο Σφακίων, και εξερευνούσε τα βουνά, ενώ παράλληλα -τα ίδια εκείνα χρόνια- παρακολουθούσε µανιωδώς στην τηλεόραση, µαζί µε τον αδερφό του, όλα τα ντοκιµαντέρ µε άγρια ζώα και φυτά. Η φωτογραφία τον συνάντησε πολλά χρόνια αργότερα όταν το 2013 ταξίδεψε στην Ταϊλάνδη και τη Μαλαισία και δοκίµασε µε µία φωτογραφική µηχανή τσέπης να αποτυπώσει εντυπωσιακές εικόνες από τη ζούγκλα: «Επιστρέφοντας έδωσα τα φιλµ να εµφανιστούν και απογοητεύτηκα από το αποτέλεσµα. Τότε αποφάσισα να ασχοληθώ πιο σοβαρά µε τη φωτογράφηση των φυτών και αγόρασα καλύτερο εξοπλισµό. Τότε ήταν που άρχισα να βλέπω κι όχι απλώς να κοιτάω γύρω µου».
ΕΙ∆ΙΚΕΣ… ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ
Εκτός από τον εξοπλισµό, ο Φώτης αποφάσισε να µελετήσει την κρητική χλωρίδα: «Αγόρασα ό,τι βιβλία είχαν βγει στα ελληνικά και τα αγγλικά που έχουν σχέση µε τη χλωρίδα της Κρήτης και τα είχα σαν ευαγγέλιο. Παράλληλα, πήρα κι ένα τετράδιο κι άρχισα να βάζω αποστολές στον εαυτό µου. Για παράδειγµα έλεγα ότι στο επόµενο ρεπό µου θα πρέπει να πάω στην Κάντανο, σε ένα σηµείο µε συγκεκριµένα χαρακτηριστικά όπου διάβασα ότι φύεται ένα φυτό σπάνιο. Οι αποστολές µου προγραµµατίζονταν ανά µήνα κι όταν έβρισκα το φυτό που έψαχνα το έσβηνα από το τετράδιο. Σαν ένας κυνηγός της σπάνιας οµορφιάς».
Η προετοιµασία των αποστολών στην ύπαιθρο απαιτεί µεγάλη σχολαστικότητα, όπως τονίζει ο Φώτης: «Όταν πηγαίνεις στο βουνό χρειάζεται καλή προετοιµασία. ∆εν θα πάω για παράδειγµα στα Λευκά Όρη αν δεν έχω δει το δελτίο καιρού κι αν οι συνθήκες δεν είναι ευνοϊκές. Χαράσσω την πορεία µου, φροντίζω να είναι φορτισµένο το κινητό µου και οι φωτογραφική µηχανή, ελέγχω το αυτοκίνητό µου, προµηθεύοµαι νερό, φαγητό, φάρµακα κλπ. Επίσης, πάντα λέω σε κάποιον ή σε κάποιους πού πρόκειται να πάω για να έχουν αυτή την πληροφορία σε περίπτωση που κάτι συµβεί».
∆ΥΣΚΟΛΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ
Ρωτάµε τον Φώτη αν στα ιδιαίτερα φωτογραφικά ταξίδια του στην ύπαιθρο είναι µόνος ή έχει συνοδοιπόρους: «Είναι πάρα πολύ δύσκολο να βρεις παρέα. Τόσο γιατί τα καλοκαίρια λόγω της εργασίας µου στον χώρο της εστίασης ο χρόνος µου είναι πολύ περιορισµένος, όσο και γιατί για να έρθει κανείς µαζί µου πρέπει να µοιραζόµαστε το ίδιο πάθος. Αλλιώς δεν έχει νόηµα, αλλιώς πάµε για πικ-νικ», απαντά µε χιούµορ.
Μέσα σε αυτά τα χρόνια δεν έλειψαν βέβαια και οι δύσκολες στιγµές πάνω στο βουνό: «Ήταν ένα φυτό που κρέµονταν από την άκρη ενός γκρεµού όπου για να το φωτογραφήσω έπρεπε να ξαπλώσω και να κρατάω και τη µηχανή. Εκείνη την ώρα ένα µπουκάλι που είχα στην τσέπη έπεσε κι ενστικτωδώς έκανα να το πιάσω. Αυτό είχε σαν αποτέλεσµα να µετακινηθώ πιο έξω προς τον γκρεµό. Όταν συνειδητοποίησα τον κίνδυνο γύρισα ανάσκελα, έκανα τον σταυρό µου κι αφού πήρα τις αναπνοές µου, γύρισα ήρεµος και φωτογράφησα το φυτό.
Μία άλλη φορά που θυµάµαι ήταν καλοκαίρι, είχα αφήσει το αυτοκίνητό µου ψηλά και έπρεπε να κατέβω µε τα πόδια για να φωτογραφήσω. Από τον ενθουσιασµό µου δεν σκέφτηκα το ανέβασµα κι άφησα το νερό στο αυτοκίνητο. Όταν όµως ξεκίνησα να ανεβαίνω µε έπιασε κρίση πανικού που δεν είχα νερό. Κι εκεί χρειάστηκε χρόνος για να πάρω τις αναπνοές µου, να ανακτήσω την ψυχραιµία µου και να βρω τη δύναµη να επιστρέψω στο αυτοκίνητό µου».
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ «ΠΑΡΑΣΗΜΟ»
Ρωτάµε τον συνοµιλητή µας αν υπάρχουν κάποιες φωτογραφίες του που τις θεωρεί «παράσηµα»: «Με τα χρόνια, µπαίνοντας σε οµάδες στα µέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικές µε τη φωτογραφία άγριας φύσης, αλλά και γνωρίζοντας ανθρώπους της άγριας φύσης, πέρασα από την καταγραφική φωτογραφία στην καλλιτεχνική. Θεωρώ ότι έχω καταφέρει να βγάλω µερικές φωτογραφίες µε καλλιτεχνικό ενδιαφέρον που για εµένα είναι συµπαθητικές», απαντά στην ερώτησή µας, ενώ αναφέρει ως ξεχωριστή στιγµή τη φωτογράφηση ενός σπάνιου φυτού στα Αµµουτσερά στα Λευκά Όρη: «Είναι µια τοποθεσία πριν τις Πάχνες, όπου ξεκινάει το σεληνιακό τοπίο. Λόγω της δουλειάς µου τα καλοκαίρια, εκεί έχω καταφέρει να βρεθώ µόλις µια φορά, µε έναν καλό µου φίλο από το Ρέθυµνο τον Βαγγέλη Παπιοµύτογλου, που είχε τις εκδόσεις Mediterraneo. Ήταν 22 Ιουνίου το 2017 και πήγαµε για να εντοπίσουµε και να φωτογραφήσουµε την άγρια κληµατίδα της Κρήτης, ένα πάρα πολύ σπάνιο φυτό που υπάρχει µόνο σε 3 τοποθεσίες στα Λευκά Όρη. Είχε ακόµα χιόνι θυµάµαι. Όταν το εντοπίσαµε θυµάµαι έσκυψα, γονάτισα κι έβαλα τα κλάµατα από χαρά και περηφάνια», θυµάται µε συγκίνηση ο Φώτης.
«ΚΑΘΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΗΤΤΑ»
Ολοκληρώνοντας τη συζήτησή µας ρωτάµε τον Φώτη τι νοµίζει ότι θα έπρεπε να κάνουµε για να αναδείξουµε και να προστατεύσουµε τον περιβαλλοντικό πλούτο που διαθέτουν τα βουνά της Κρήτης: «Ένα σπάνιο φυτό µπορεί να χαθεί για πάντα αν ανοίξει ένας δρόµος, αν εγκατασταθεί µια ανεµογεννήτρια ή αν το ξεριζώσει κάποιος. Κι εγώ δεν θέλω αυτά που έχω δει µε τα ίδια µου τα µάτια να τα έχω δει µόνο εγώ. ∆εν θέλω να περάσει στην ιστορία η ύπαρξη ενός φυτού. Γι’ αυτό και κάθε τι που χάνεται το θεωρώ προσωπική ήττα. Όχι λοιπόν άλλοι δρόµοι στα βουνά και ας ξεκινήσουµε την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση από τα σχολεία. Ας µπει ένα µάθηµα που δεν θα βαθµολογείται και θα γίνεται µε µορφή αποστολών έξω στη φύση, ώστε να πηγαίνουν τα παιδιά να παρατηρήσουν και να ενηµερώνονται από ανθρώπους που ξέρουν την τοπική χλωρίδα και πανίδα. Γιατί εκεί έξω υπάρχει ατόφια οµορφιά. Κι είναι ευλογία να βλέπεις άλλα πλάσµατα να ζουν µαζί µε εσένα. Είναι προνόµιο να είσαι εκεί έξω. Η οµορφιά δεν είναι αυτό που βλέπουµε στον καθρέπτη του σπιτιού µας ή του αυτοκινήτου µας. Η οµορφιά είναι αυτό το “έξω” που µοιραζόµαστε µε τους άλλους ανθρώπους και τα άλλα πλάσµατα».
