» Από την ποσότητα στην ποιότητα και οι φόβοι
Τρία χρόνια µετά την εκρηκτική είσοδο της γενετικής Τεχνητής Νοηµοσύνης, µε σηµείο καµπής την εµφάνιση του ChatGPT, γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η τεχνολογία αυτή δεν αλλάζει απλώς τον τρόπο που εργαζόµαστε, αλλά αναδιαµορφώνει θεµελιωδώς τη δοµή των σύγχρονων αγορών εργασίας.
Σύµφωνα µε πρόσφατη µελέτη του διεθνούς οργανισµού Coface, η νέα γενιά συστηµάτων AI δεν περιορίζεται πλέον στην υποστήριξη επιµέρους εργασιών, αλλά είναι σε θέση να αναλαµβάνει ολόκληρες διαδικασίες, µετατοπίζοντας το επίκεντρο της αυτοµατοποίησης σε πιο σύνθετες, γνωστικές δραστηριότητες.
Η έρευνα, που πραγµατοποιήθηκε σε συνεργασία µε το Observatoire des Emplois Menacés et Émergents (OEM), ανέλυσε 923 επαγγέλµατα σε σχεδόν 30 χώρες, εφαρµόζοντας µια καινοτόµο µεθοδολογία.
Κάθε επάγγελµα κατανεµήθηκε σε επιµέρους καθήκοντα και αυτά µε τη σειρά τους σε µικρότερα βήµατα, τα οποία αξιολογήθηκαν ως προς τη δυνατότητα αυτοµατοποίησής τους. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει µια πιο ακριβή εικόνα των πραγµατικών δυνατοτήτων της τεχνολογίας, εστιάζοντας όχι στην απώλεια θέσεων εργασίας, αλλά στην τεχνική εφικτότητα της αυτοµατοποίησης.
Τα ευρήµατα δείχνουν µια σαφή µετατόπιση: ενώ στο παρελθόν οι τεχνολογικές εξελίξεις επηρέαζαν κυρίως τη χειρωνακτική εργασία και αργότερα τις επαναλαµβανόµενες διοικητικές διαδικασίες, σήµερα η τεχνητή νοηµοσύνη στρέφεται σε επαγγέλµατα που απαιτούν ανάλυση δεδοµένων, επεξεργασία πληροφοριών και λήψη αποφάσεων. Τοµείς όπως η µηχανική, η πληροφορική, το δίκαιο, τα οικονοµικά και η δηµόσια διοίκηση βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των αλλαγών.
Σύµφωνα µε τη µελέτη, περίπου ένα στα οκτώ επαγγέλµατα παρουσιάζει ποσοστό αυτοµατοποίησης άνω του 30%, γεγονός που υποδηλώνει σηµαντικές επερχόµενες µεταβολές.
Αντίθετα, επαγγέλµατα που απαιτούν φυσική παρουσία, χειρωνακτικές δεξιότητες ή έντονη ανθρώπινη αλληλεπίδραση – όπως η φροντίδα υγείας, η εστίαση και οι προσωπικές υπηρεσίες – εµφανίζονται πιο ανθεκτικά στις επιδράσεις της AI.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι διαφορές µεταξύ χωρών. Το ποσοστό των δυνητικά αυτοµατοποιήσιµων εργασιών κυµαίνεται από περίπου 12% στην Τουρκία έως σχεδόν 20% στο Ηνωµένο Βασίλειο, αντανακλώντας τις διαφορετικές οικονοµικές δοµές. Χώρες µε ισχυρή βιοµηχανική βάση, όπως η Αυστρία και η Γερµανία, καταγράφουν µεσαία επίπεδα, καθώς συνδυάζουν τεχνικές και διοικητικές δραστηριότητες.
Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στην αγορά εργασίας. Η αυξανόµενη συµβολή της τεχνητής νοηµοσύνης στην παραγωγή αξίας ενδέχεται να µεταβάλει τις ισορροπίες µεταξύ εργασίας και κεφαλαίου, δηµιουργώντας προκλήσεις για τα φορολογικά συστήµατα και την κοινωνική πολιτική. Παράλληλα, το εκπαιδευτικό σύστηµα καλείται να προσαρµοστεί, δίνοντας µεγαλύτερη έµφαση σε δεξιότητες όπως η κριτική σκέψη, η ευελιξία και η ικανότητα συνεργασίας µε έξυπνα συστήµατα.
Την ίδια στιγµή, η εξάρτηση από κρίσιµες τεχνολογικές υποδοµές, όπως τα κέντρα δεδοµένων και οι ηµιαγωγοί, ενισχύει τις γεωπολιτικές προκλήσεις, καθιστώντας τις οικονοµίες πιο ευάλωτες σε διεθνείς διαταραχές.
Η τεχνητή νοηµοσύνη δεν αποτελεί απλώς ένα νέο εργαλείο, αλλά έναν καταλύτη βαθιών µετασχηµατισµών. Το στοίχηµα για επιχειρήσεις, εργαζοµένους και κράτη είναι πλέον πώς θα αξιοποιήσουν τις δυνατότητές της, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα βιώσιµη ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή.
Η χρήση ΑΙ σε αριθµούς
Σε παγκόσµιο επίπεδο, περίπου ένας στους έξι ανθρώπους χρησιµοποιεί εργαλεία γενετικής τεχνητής νοηµοσύνης, µε τα ποσοστά να είναι υψηλότερα στις ανεπτυγµένες οικονοµίες σε σχέση µε τις αναπτυσσόµενες. Η διαφορά αυτή αντανακλά την άνιση πρόσβαση σε τεχνολογικές υποδοµές, αλλά και τις διαφορετικές ανάγκες των αγορών εργασίας.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η παρουσία της AI στον χώρο της εργασίας. Στις Ηνωµένες Πολιτείες, περίπου οι µισοί εργαζόµενοι δηλώνουν ότι χρησιµοποιούν εργαλεία τεχνητής νοηµοσύνης, ενώ ένα σηµαντικό ποσοστό τα αξιοποιεί σε καθηµερινή ή εβδοµαδιαία βάση.
Οι περισσότεροι αναγνωρίζουν θετική επίδραση στην παραγωγικότητά τους, γεγονός που εξηγεί και την αυξανόµενη ενσωµάτωση της τεχνολογίας από τις επιχειρήσεις. Πράγµατι, ένα µεγάλο µέρος των εταιρειών έχει ήδη υιοθετήσει λύσεις AI, κυρίως για την αυτοµατοποίηση επιµέρους εργασιών και τη βελτίωση της αποδοτικότητας.
Ωστόσο, η µετάβαση δεν είναι χωρίς προκλήσεις. Παρά τις υψηλές προσδοκίες, πολλά έργα τεχνητής νοηµοσύνης δεν αποδίδουν τα αναµενόµενα αποτελέσµατα, γεγονός που υπογραµµίζει το χάσµα µεταξύ θεωρητικών δυνατοτήτων και πρακτικής εφαρµογής. Ταυτόχρονα, ζητήµατα όπως η αξιοπιστία των αποτελεσµάτων, η προστασία των δεδοµένων και το κόστος υλοποίησης εξακολουθούν να προβληµατίζουν επιχειρήσεις και οργανισµούς.
Πάραυτα , δεν λείπουν και οι ανησυχίες για την ευρεία χρήση της τεχνητής νοηµοσύνης. Ένα µέρος των εργαζοµένων εκφράζει φόβους για πιθανή αντικατάσταση θέσεων εργασίας στο µέλλον, αν και µέχρι στιγµής οι επιπτώσεις φαίνεται να σχετίζονται περισσότερο µε τον µετασχηµατισµό των ρόλων παρά µε την πλήρη κατάργησή τους.
Συνολικά, η Τεχνητή Νοηµοσύνη δεν αποτελεί απλώς µια ακόµη τεχνολογική εξέλιξη, αλλά έναν παράγοντα που αναδιαµορφώνει τον τρόπο µε τον οποίο παράγεται αξία, οργανώνεται η εργασία και λειτουργεί η οικονοµία. Το επόµενο διάστηµα αναµένεται να καθοριστεί όχι µόνο από την περαιτέρω εξάπλωση της χρήσης της, αλλά κυρίως από το βάθος της ενσωµάτωσής της στους βασικούς µηχανισµούς της παραγωγής και της κοινωνίας.
