Στην καθηµερινή µας γλώσσα, συχνά χρησιµοποιούµε παροιµίες και χαρακτηρισµούς που εµπλέκουν ζώα, µε σκοπό να περιγράψουµε κάποιον άνθρωπο. Στην Ελλάδα, όπως και σε πολλές άλλες χώρες, οι εκφράσεις αυτές έχουν περάσει από γενιά σε γενιά: «ξεροκέφαλος σαν γαϊδούρι», «πονηρός σαν αλεπού», «βρώµικος σαν γουρούνι». Σχεδόν όλοι µας έχουµε πει ή ακούσει τέτοιες φράσεις. Όµως, πόσο δίκαιο είναι να φορτώνουµε στα ζώα αρνητικά χαρακτηριστικά που ανήκουν αποκλειστικά σε ανθρώπινες συµπεριφορές;
Η γλώσσα δεν είναι ουδέτερη· διαµορφώνει τον τρόπο που σκεφτόµαστε. Όταν συνεχώς τα ζώα εµφανίζονται ως σύµβολα ανυπακοής, πονηριάς ή βρωµιάς, τότε υποσυνείδητα ταυτίζουµε τα ίδια τα ζώα µε κάτι κακό ή κατώτερο. ∆εν είναι τυχαίο ότι το να αποκαλέσεις κάποιον «ζώο» θεωρείται προσβολή. Κι όµως, τα ζώα δεν φταίνε σε τίποτα: απλώς ζουν σύµφωνα µε τη φύση τους. Ο γάιδαρος δεν είναι πεισµατάρης, είναι απλώς προσεκτικός και συχνά σταµατά όταν νιώθει κούραση ή κίνδυνο. Η αλεπού δεν είναι ύπουλη, είναι έξυπνη και ευρηµατική στο πώς θα εξασφαλίσει την τροφή της. Το γουρούνι δεν είναι βρώµικο· αντιθέτως, είναι ένα από τα πιο καθαρά ζώα αν του δοθεί ο κατάλληλος χώρος.
Με το να επιµένουµε σε αυτές τις µεταφορές, αδικούµε όχι µόνο τα ζώα, αλλά και τον εαυτό µας. Καλλιεργούµε την ιδέα ότι η ζωικότητα είναι κάτι κατώτερο, ότι η φύση πρέπει να υποτιµηθεί. Κι όµως, αν κοιτάξουµε γύρω µας, θα δούµε ότι τα ζώα διδάσκουν πίστη, συνεργασία, µητρική φροντίδα, ακόµα και θάρρος. Ο σκύλος που περιµένει µε αφοσίωση τον άνθρωπό του, το κοπάδι που προστατεύει τα µικρά του, τα πουλιά που ταξιδεύουν µαζί χιλιάδες χιλιόµετρα κάθε χρόνο, δείχνουν ιδιότητες που συχνά εµείς οι άνθρωποι παραµελούµε.
Ίσως λοιπόν έχει έρθει η ώρα να επανεξετάσουµε τη γλώσσα µας. Αντί να χρησιµοποιούµε τα ζώα ως βρισιές ή αρνητικά σύµβολα, µπορούµε να τα προβάλλουµε ως παραδείγµατα. Γιατί να λέµε «είσαι γάιδαρος» µε την έννοια του ξεροκέφαλου και όχι µε την έννοια της αντοχής και της υποµονής; Γιατί να µην πούµε «έξυπνος σαν δελφίνι» αντί για «πονηρός σαν αλεπού»; Η γλώσσα µπορεί και πρέπει να εξελίσσεται, κι εµείς µπορούµε να την κατευθύνουµε προς το θετικό.
Φυσικά, δεν πρόκειται να αλλάξουµε µέσα σε µια µέρα παροιµίες αιώνων. Αλλά κάθε φορά που συνειδητά επιλέγουµε να µιλήσουµε µε σεβασµό για τα ζώα, κάνουµε ένα µικρό βήµα προς µια κοινωνία πιο δίκαιη και συµπονετική. Τα παιδιά που µεγαλώνουν ακούγοντας ότι «το γουρούνι είναι βρώµικο» ίσως δυσκολευτούν να το δουν ως ένα πλάσµα που αξίζει φροντίδα. Αντίθετα, αν µάθουν ότι «το γουρούνι είναι πανέξυπνο», τότε η στάση τους απέναντι στη ζωή θα είναι πιο ανοιχτή και γεµάτη ενσυναίσθηση.
Τα ζώα δεν είναι µεταφορές· είναι όντα µε δικαιώµατα, συναισθήµατα και ανάγκες. Η γλώσσα µας µπορεί να τα προσβάλλει, αλλά µπορεί και να τα εξυψώσει. Ας διαλέξουµε λοιπόν να τα βλέπουµε µε το σεβασµό που τους αξίζει. Έτσι, θα κάνουµε ένα σηµαντικό βήµα όχι µόνο για την προστασία τους, αλλά και για την ποιότητα της δικής µας ανθρωπιάς.
Φιλοζωικός Σύλλογος Χανίων
«Η Προστασία των Ζώων»
