Ο εγκέφαλός µας µπορεί µε ένα µικρό ερέθισµα να επεξεργαστεί σύνθετα προβλήµατα ενώ κοιµόµαστε!
Το αποτέλεσµα τέτοιων ερεθισµάτων είναι να έχουµε απαντήσεις ή λύσεις σε ότι µας απασχολεί.
Νεύρο-επιστήµονες και ψυχολόγοι χρησιµοποιούν όλο και περισσότερο ήχους, αφή, κίνηση και ιδιαίτερα, µυρωδιές για να επηρεάσουν το περιεχόµενο των ονείρων µας, όπως αναφέρεται στο περιοδικό Neuroscience of Consciousness.
Στο σηµείωµα παρουσιάζω την έρευνα, πρακτικές των αρχαίων Ελλήνων και πληροφορίες για τα όνειρα του Μ.Αλέξανδρου.
Η έρευνα
Ερευνητές στο Πανεπιστήµιο Northwestern, Illinois έδειξαν ότι ένα ερέθισµα κατά τη διάρκεια του ύπνου µπορούσε να βοηθήσει στην επίλυση προβληµάτων.
Ιδιαίτερα όταν αυτή η παρέµβαση γίνεται στο στάδιο (REM) του ύπνου. Tότε, τα όνειρα µας είναι µεγάλα, αφηρηµένα, υπερ-συνειρµικά και αλλόκοτα καθώς αναµιγνύουν νέες, παλιές και φανταστικές αναµνήσεις.
Έτσι οι συµµετέχοντες στο πείραµα άκουγαν µια συγκεκριµένη µουσική ενώ προσπαθούσαν να λύσουν γρίφους. Μετά κάποιοι άκουγαν την ίδια µουσική κατά την διάρκεια του ύπνου τους.
Παρατήρησαν ότι το επόµενο πρωί, αυτοί που άκουγαν την ίδια µουσική στα όνειρα τους είχαν 40% περισσότερες πιθανότητες να λύσουν τους γρίφους από εκείνους που δεν άκουσαν µουσική την περίοδο REM.
Η τακτική αυτή γνωστή ως στοχευµένη επανενεργοποίηση µνήµης, φαίνεται ότι ξεγελάει τον ιππόκαµπο µας – που ενεργοποιείται ιδιαίτερα την περίοδο REM- και ενισχύει την ικανότητα επίλυσης προβληµάτων των συµµετεχόντων.
Φυσικά υπάρχουν ερωτήµατα, π.χ. αν διαταράσσονται άλλες λειτουργίες όπως η νυχτερινή εκκαθάριση του εγκέφαλου από υπολείµµατα. Επίσης, «Πώς γίνεται τα ίδια ερεθίσµατα, να υπόκεινται σε διαφορετική επεξεργασία;».
Τα όνειρα του Μέγα Αλέξανδρου
∆εκάδες ιστορικές προσωπικότητες της αρχαίας Ελλάδας είδαν όνειρα που προµήνυαν νίκες, καταστροφές, δολοφονίες και κατάληψη πόλεων. Είµαστε τυχεροί που αρκετά καταγράφηκαν από ιστορικούς της εποχής. Τα καταγεγραµµένα όνειρα του Μ. Αλέξανδρου καλύπτουν όλο το φάσµα των ονείρων, δηλαδή έχουµε όνειρα στα οποία εµφανίζονται θεοί, οραµατικά όνειρα και αλληγορικά όνειρα. Εργασία µου σχετικά µε τα όνειρα του Μ. Αλέξανδρου παρουσιάστηκε σε Παγκόσµιο συνέδριο στην Αθήνα το 1992. Τα όνειρα, τα οράµατα και οι οιωνοί του Μ. Αλέξανδρου καταγράφηκαν από αρχαίους ιστορικούς µε βάση τα ‘‘Βασιλικά Ηµερολόγια’’ ή τις αφηγήσεις του Πτολεµαίου και Αριστόβουλου. Οι κύριες πηγές όπου βρίσκοµε τα όνειρα του Αλεξάνδρου είναι: Στον Πλούταρχο (Βίοι Παράλληλοι: Αλέξανδρος 24.8.9), στον Αρίστανδρο (Historiae Alexandri Magni) και στον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο, (Φυσική Ιστορία). Σε άλλο σηµείωµα θα αναφερθώ αναλυτικά στα όνειρα του Μέγα Αλέξανδρου.
Οι Αιγύπτιοι
Όταν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι επιθυµούσαν να επικοινωνήσουν µε τον BES, τον θεό της γονιµότητας και του τοκετού, ζωγράφιζαν µια εικόνα του στο χέρι τους. Μετά έδεναν το χέρι και το λαιµό τους µε µαύρο ύφασµα και κοιµόταν. Αυτή η πρακτική, περιγράφεται σε πάπυρο του 1350 π.Χ.. Είναι το παλαιότερο τεκµηριωµένο παράδειγµα χρήσης αισθητηριακής διέγερσης για την προσπάθεια επηρεασµού του περιεχοµένου ενός ονείρου.
Εγκοιµήσεις, ονειροµαντεία και αγρυπνίες
Οι αναφορές για τα ονειροµαντεία στην αρχαία Ελλάδα υπάρχουν σε ένα ευρύ φάσµα πηγών, από θρησκευτικά κέντρα λατρείας έως σπουδαία λογοτεχνικά-φιλοσοφικά έργα. Συγκεκριµένα, υπήρχαν Ιερά και Χώροι Εγκοίµησης παντού. Τα σηµαντικότερα ονειροµαντεία ήταν τα Ασκληπιεία στην Επίδαυρο και στην Κω. Εκεί κοιµόταν οι πιστοί (εγκοίµηση) ελπίζοντας να λάβουν θεραπευτικές οδηγίες µέσω των ονείρων τους ή την εποµένη το πρωί. Αντίστοιχα, αναφορές υπάρχουν στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια όπου τα όνειρα παρουσιάζονται ως θεόπεµπτα µηνύµατα.
Στις τραγωδίες των Αισχύλου, Σοφοκλή και Ευριπίδη τα όνειρα συχνά λειτουργούν ως προµηνύµατα καταστροφής ή θεϊκής παρέµβασης.
Επίσης, υπάρχουν αναφορές στα έργα των Αριστοτέλη ‘‘Περί ενυπνίων’’, του ∆ηµόκριτου και του Ιπποκράτη. Οι τελευταίοι συνέδεαν τα όνειρα µε τη φυσιολογία και ως διαγνωστικά εργαλεία για την κατάσταση της υγείας του σώµατος.
Το έθιµο των εγκοιµήσεων επιβιώνει τις µέρες µας µε τις αγρυπνίες των Χριστιανών (Καθολικών & Ορθοδόξων). Ενηµέρωση για τις αγρυπνίες γίνεται από τον ιστότοπο https://agrypnies.blogspot.com/ που µας πληροφορεί σε ποιους ναούς γίνονται αγρυπνίες ανά ηµεροµηνία. Τέλος, υπάρχουν πολύωρες λειτουργίες αγρυπνίας στο διαδίκτυο u-tube.
Συµπερασµατικά
Οι διεργασίες που γίνονται στον εγκέφαλο µας όταν κοιµόµαστε κι ιδιαίτερα στις περιόδους REM είναι σε µεγάλο µέρος άγνωστες.
Σήµερα γνωρίζουµε ότι το σώµα µας είναι ένα διαπερατό φράγµα που µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την αλληλεπίδραση µε τον εικονικό κόσµο των ονείρων, ακριβώς όπως έκαναν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι και οι πρόγονοι µας.
Όταν µαθητές σκέφτονται ένα προσωπικό πρόβληµα για 15 λεπτά πριν κοιµηθούν, είναι πιθανόν οι µισοί να δουν ένα όνειρο που σχετίζεται µε το πρόβληµά τους και περιέχει µια λύση.
Η πρόταση µου είναι να καταγράφετε και να µελετάτε τα όνειρα σας. Χρήσιµα µηνύµατα, προειδοποιήσεις και σοφές συµβουλές σας περιµένουν.
*Ο Κυριάκος Βασιλομανωλάκης είναι Πτυχ. Ψυχολογίας-Ανάπτυξης Παιδιού, Master Εκπαίδευσης στη ∆ιά Βίου Μάθηση. Επικοινωνία polygnosi@otenet.gr
Τα βιβλία του «Μαθαίνω εύκολα», «Θυµάµαι εύκολα», «Μελετώ αποτελεσµατικά», και «Τα καλοζώιτά µας χρόνια» ,διατίθενται από τα βιβλιοπωλεία Libraire και ΚΥΒΟΣ.
