Στην πολιτική ζωή της χώρας έχουν διακριθεί δυο όροι που εκφράζουν τη µορφή του πολιτικού λόγου των κοµµάτων διαµαρτυρίας. Είναι οι όροι του αντισυστηµισµού και λαϊκισµού. Αυτοί οι όροι εµφανίζουν οµοιότητες αφού οι δύο τάσεις έχουν σαν στόχο να προσελκύσουν τους εκλογικά διαθέσιµους ψηφοφόρους.
Οόρος του αντισυστηµισµού µπορεί να αντιταχθεί στην αυθαιρεσία του πολιτικού και οικονοµικού κατεστηµένου, όµως δεν πρέπει να αµφισβητήσει τους κυρίαρχους θεσµούς που στηρίζονται στην αρχή την λαϊκής κυριαρχίας. Κανένας φορέας εξουσίας, άτοµο ή τµήµα λαού στο όνοµα του αντισυστηµισµού δεν µπορεί να αντιποιηθεί την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας και να υπονοµεύσει τις εξουσίες που πηγάζουν απ’ αυτή. ∆εν µπορεί να υπάρξει εναντίωση στις καθεστωτικές δοµές κυριαρχίας που συγκροτούν το δηµοκρατικό σύστηµα διακυβέρνησης.
Αντισυστηµισµός λοιπόν εναντίον ενός συστήµατος που κατευθύνουν τα συµφέροντα, όχι όµως εναντίον της δηµοκρατίας. Υπάρχει όµως και το φαινόµενο του λαϊκισµού, που είναι πιο ευέλικτος και προσαρµόζεται άµεσα στις ατέλειες του πολιτικού συστήµατος. Αποτελεί τον βασικό άξονα των κοµµάτων διαµαρτυρίας. Η πολιτική αυτών των κοµµάτων στηρίζεται στη δηµαγωγία που εκτρέφει ο λαϊκισµός. ∆εν ενδιαφέρονται για την ποιότητα του πολιτικού τους λόγου, αλλά επιδιώκουν να κερδίσουν τους απογοητευµένους και δυσαρεστηµένους εκλογείς από τα υπάρχοντα κόµµατα εξουσίας. Αυτά τα κόµµατα ή κινήµατα είναι ικανά να συγχωνεύσουν στην πολιτική και στο πρόγραµµα τους τα πιο αντιφατικά και αντιθετικά πολιτικά ρεύµατα. Παίρνουν είτε αριστερόστροφα κοινωνικά και οικονοµικά αιτήµατα, είτε υπερσυντηρητικά δεξιόστροφα πολιτιστικά πρότυπα. Ο πολιτικός τους λόγος είναι ανοµοιογενής και µεταβαλλόµενος και στρέφεται στην αποστροφή για το πολιτικό σύστηµα και το πολιτικό προσωπικό του. Επιδιώκουν να εκφράσουν την προσδοκία για την υπέρβαση του χάσµατος µεταξύ µιας “λυτρωτική” δηµοκρατίας που υπόσχονται µε µια “ρεαλιστική” δηµοκρατία που επικρατεί.
Στόχος τους είναι η δηµιουργία µιας πολυσυλλεκτικότητας, διακηρύσσοντας ότι τα κόµµατα εξουσίας είναι µεταξύ τους µη διακρινόµενα και δεν µπορεί κανένα να λύσει να κοινωνικά προβλήµατα της χώρας. Επιδίωξη τους είναι να µετατρέψουν µια υφιστάµενη διαθεσιµότητα του εκλογικού σώµατος σε ψήφο διαµαρτυρίας. Θέλουν να εκµεταλλευτούν µια διευρυνόµενη ιδεολογική και πολιτική ρευστότητα, καλλιεργώντας ελπίδες και προσδοκίες στους εκλογείς. Παρουσιάζονται σαν µια ανταγωνιστική επιλογή εναντίον των “διεφθαρµένων” κοµµάτων που άρχουν στο πολιτικό σύστηµα. ∆ηµιουργούν µια διασύνδεση µεταξύ “ιδεολογίας” και λαϊκίστικης ρητορείας, για να φορτιστεί συναισθηµατικά το εκλογικό σώµα που είναι πολιτικά και εκλογικά διαθέσιµο.
Τις παραπάνω πολιτικές µε κύριο άξονα τον λαϊκισµό και αντισυστηµισµό, ακολουθούν πολλά κόµµατα που κινούνται στον χώρο της ακροδεξιάς και τα ακολουθεί σεβαστό ποσοστό του εκλογικού σώµατος. Και µάλιστα θα προστεθεί ακόµη ένα!
Αυτά τα κόµµατα εκµεταλλεύονται τις ατέλειες που έχει δηµιουργήσει το νοσηρό κράτους δικαίου, αλλά και η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους. Αυτές οι παραλείψεις δηµιούργησαν µια σοβαρή εκλογική διαθεσιµότητα έτοιµη να ακολουθήσει τον λαϊκίστικο πολιτικό λόγο των κοµµάτων διαµαρτυρίας. Μια διαθεσιµότητα που αναζητά πολιτικό λόγο επίπληξης του εκλογικού σώµατος στα υπάρχοντα “συστηµικά” κόµµατα. Σε µια εποχή που έχουν ξεπέσει οι έννοιες της πολιτικής και του πολιτικού, ο στόχος τους γίνεται ευκολότερος. Ο καταγγελτικός λόγος τους έχει µια λαϊκίστικη ρητορεία που µπορεί να φορτίσει συναισθηµατικά τους διαθέσιµους ψηφοφόρους. Ένας τέτοιος λόγος αποτελεί εµπόδιο στην εξέλιξη του πολιτικού συστήµατος. Φουσκώνει τις πολιτικές ταλαντεύσεις και τις αµφίθυµες κοινωνικές προσδοκίες, αδιαφορώντας αν θα τρέξει ο τόπος προς το µέλλον. Όµως στις εξελισσόµενες αλλαγές, η χώρα δεν µπορεί να βλέπει µόνο κινδύνους χωρίς νέες δυνατότητες, γιατί οδηγείται σε δοµική ακινησία.
Ο εκτεταµένος λαϊκισµός που επικρατεί στη χώρα δεν αφήνει να βρει διόδους ο εκσυγχρονισµός στην κοινωνία και το πολιτικό σύστηµα. Ο λαϊκισµός λοιπόν αποτελεί µέσο της πολιτικής και βρίσκει πρόσφορο έδαφος, όταν οι θεσµοί και οι πολιτικές διαδικασίες προκύπτουν από αφηρηµένες θεωρήσεις, πού κινούνται από µια βραχυπρόθεσµη και υπερβολικά εξαρτηµένη από τις συγκυρίες πολιτική φιλοσοφία. Όµως η πολιτική του λαϊκισµού δυναµώνει όταν παρασύρει κόµµατα συντηρητικά ή ακόµη και της κεντροαριστεράς. Στην επιδίωξη τους να µη χάσουν εκλογείς, πολλές φορές παρασύρονται από τον λαϊκισµό των κοµµάτων διαµαρτυρίας. Όµως δεν είχαν κανένα όφελος. Αντιµετώπισαν την αδιαφορία ή ακόµη και την αποδοκιµασία του εκλογικού σώµατος. Χαρακτηριστικό παράδειγµα µιας τέτοιας περίπτωσης είναι µε τους σοσιαλδηµοκράτες της ∆ανίας. Στην επιδίωξη τους να σταµατήσει η διαρροή ψηφοφόρων προς τα κόµµατα της ακροδεξιάς, οι θέσεις τους ταυτίστηκαν µε την ακρоδεξιά στο µεταναστευτικό και είχαν απώλειες της εκλογικής τους δύναµης. Βέβαια τα συντηρητικά κόµµατα έχουν ελάχιστες απώλειες, όταν στρέφονται σε τέτοιες πολιτικές.
Τα κόµµατα λοιπόν του λαϊκισµού µε τις εθνικολαϊκίστικες εκκλήσεις τους, επιδιώκουν να παρασύρουν τους ψηφοφόρους που έχουν την αίσθηση της κοινωνικής περιθωριοποίησης, της αδικίας, που απέχουν από τις εκλογές και νιώθουν εργασιακή ανασφάλεια. Θέλουν να δηµιουργήσουν µια πολυσυλλεκτικότητα για να συγκεντρώσουν περισσότερες ψήφους και δεν προσδιορίζουν τα κοινωνικά στρώµατα που θέλουν να υπηρετήσουν. Μιλάνε αόριστα για το “γενικό καλό”. Πες και το “καλό” είναι άπειρο που µπορεί να µοιραστεί ισότιµα σ’ όλες τις κοινωνικές τάξεις. Τα κόµµατα λοιπόν διαµαρτυρίας ή του λαϊκισµού υιοθετούν τις στάσεις διαµαρτυρίας απέναντι στην πολιτική, στους πολιτικούς και τα “συστηµικά” κόµµατα.
ΤΟ ΝΕΟ ΚΟΜΜΑ
Σύντοµα θα υπάρχει το νέο κόµµα Καρυστιανού. Φαίνεται ότι θα προστεθεί ακόµη ένα κόµµα διαµαρτυρίας. Ο καταγγελτικός του λόγος στοχεύει στο θυµικό του λαού µας. ∆ιακηρύσσει ότι αποτελεί µια καθαρή εναλλακτική λύση, γιατί τα υπάρχοντα κόµµατα είναι “διεφθαρµένα”. Είναι µια πολιτική κίνηση που δεν προέρχεται από πολιτικές και ιδεολογικές µεταβολές. ∆εν στηρίζεται στην κάλυψη ενός ιδεολογικού χώρου. Πρόκειται για κοµµατικοποίηση µιας εθνικής τραγωδίας και δυστυχώς η µνήµη των αδικοχαµένων παιδιών θα ριχτεί στο πεδίο µιας σκληρής και χωρίς οίκτο πολιτικής. Ο πολιτικός λόγος της νέας κίνησης όταν στηρίζεται στο πάθος του φθόνου δεν θα ‘χει διάρκεια. Όταν όµως δηµιουργεί µια διαιρετική τοµή στην ελληνική κοινωνία οδηγεί στον διχασµό της. Από τη µια µεριά οι “καθαροί” της κίνησης Καρυστιανού και από την άλλη όλα τα “µιάσµατα” του λειτουργούντος πολιτικού συστήµατος. Έτσι µας λέει η υποψήφια αρχηγός και του λαϊκισµού!
Είναι γνωστό ότι οι κοινωνικοί διχασµοί κατέστρεψαν τον τόπο. Έφεραν τη Μικρασιατική καταστροφή και τον εµφύλιο πόλεµο.
Στα µετεµφυλιακά χρόνια είχαµε τους “εθνικόφρονες” και τα “µιάσµατα” τώρα θα ‘χουµε τους “καθαρούς” και τους “διεφθαρµένους”. Ο χρόνος θα δείξει αν υπάρχει και ιδεολογική αντιστοίχηση του διαχωρισµού Καρυστιανού και του διαχωρισµού του εµφυλίου πολέµου.
Είναι γεγονός ότι η τραγωδία των Τεµπών δηµιούργησε ένα κίνηµα που στήριξαν όλα τα κόµµατα την αντιπολίτευσης για να τιµωρηθούν οι υπεύθυνοι της τραγωδίας. Και όµως κι αυτά είναι “διεφθαρµένα”. Η προβολή της ιδιοτέλειας εκ µέρους της για ένα τραγικό γεγονός που το στήριξαν όλοι οι Έλληνες. Μοιάζει η στάση της σαν να µη θέλει να το πλησιάσει άλλος. Ότι είναι ιδιοκτησία της. Η σύντµηση που µεγαλοϊδεατισµού!
Ο τόπος, το κράτος, η κοινωνία, η δηµοκρατία έχουν προβλήµατα και αναζητούν τις κατάλληλες λύσεις από συγκεκριµένες προτάσεις. ∆εν µπορεί να περιµένουν να τρέξουν προς το µέλλον, περιµένοντας να πραγµατοποιηθούν τα σχέδια Καρυστιανού. Περιµένοντας να καταργηθεί το άρθρο 86 του συντάγµατος ύστερα από διαδικασίες που θα κρατήσουν 10 χρόνια ή να γίνει αναψηλάφηση της δίκης των Τεµπών, όταν η Καρυστιανού θα γίνει… πρωθυπουργός. Τα Τέµπη λοιπόν δεν αποτελούν ιδιοκτησία κανενός, αλλά ανήκουν σ’ όλους τους Έλληνες του ζήτησαν δικαιοσύνη και κράτος δικαίου. Αυτό το κίνηµα το αγκάλιασε ο λαός, γιατί οι εγωιστικές αισθήσεις υποτάχθηκαν στις ανιδιοτελείς αισθήσεις. ∆εν είχε επικρατήσει καµιά ιδιοτέλεια. Αυτά όµως συνέβησαν µέχρι την εξαγγελία κόµµατος από την Κορυστιανού.
∆υστυχώς σήµερα η µνήµη των Τεµπών κοµµατικοποιείται. Μπήκε στη λαίλαπα της φθοροποιού πολιτικής. Στο αδίστακτο παζάρι της ψηφοθηρίας. Ό,τι χειρότερο για ένα γεγονός που συγκλόνισε τη χώρα και θα πρεπε να µείνει ανέγγιχτο από τη φθορά την πολιτικής. Μακριά από τις σκοπιµότητες της. Από σήµερα η Καρυστιανού θεωρείται πολιτικό πρόσωπο και να µη διαµαρτύρεται που τη βλέπουν µόνο σαν πολιτικό. Άλλο το συναίσθηµα για τα Τέµπη και άλλο η ανάµειξη στην πολιτική. Περίµενε λοιπόν ότι θα της άνοιγαν τον δρόµο τα άλλα “διεφθαρµένα”, κόµµατα, όπως τα χαρακτηρίζει; Αυτή προτίµησε την πολιτική και την καθαίρεσαν από τον σύλλογο των Τεµπών. Και στη χήρα του δολοφονηθέντα Λαµπράκη έγινε πρόταση να πολιτευθεί, αλλά παρέµεινε µια εµβληµατική χήρα.
Και στη σύντροφο του εκτελεσθέντα Ν. Μπελογιάννη έγινε πρόταση να πολιτευθεί, αλλά παρέµεινε η διανοούµενη ηρωίδα, καταδικασµένη σε θάνατο, Έλλη Παπά.
Και στη χαροκαµένη µάνα του δολοφονηθέντα Φύσσα προτάθηκε η υποψηφιότητα στην Προεδρία της ∆ηµοκρατίας και παρέµεινε σαν σύµβολο µιας χαροκαµένης µάνας.
Και µάλιστα όλες οι παραπάνω περιπτώσεις αφορούσαν πολιτικά εγκλήµατα. Είχαν άµεση σχέση µε την πολιτική!
Ωστόσο διακηρύσσει η Καρυστιανού ότι η πολιτική της κίνηση δεν ανήκει σε ιδεολογικό χώρο. Όµως στην πρώτη τηλεοπτική της συνέντευξη έδειξε τον ιδεολογικό της προσανατολισµό, αρνούµενη τις αµβλώσεις. Μια θέση της ακροδεξιάς και του θεοκρατικού καθεστώτος τον Ιράν. Και είµαστε στην αρχή! Η πολυκοµµατική ∆ηµοκρατία έχει κόµµατα από την άκρα ∆εξιά µέχρι την Κοµµουνιστική αριστερά. Κόµµα που να εκφράζει τους “τιποτόφρονες” δεν υπάρχει. Μπορεί να καλύψει το κενό!!
*Ο Βασίλης Πεντάρης είναι π. βουλευτής Χανίων.
