Η πόλη των Χανίων από το 1645 έως το 1898, τελούσε υπό Οθωµανική κατοχή και ήταν περιορισµένη εντός των ενετικών τειχών. Σε αυτή κατοικούσαν Κρήτες Μουσουλµάνοι – εξισλαµισµένοι, Χριστιανοί και Εβραίοι.
Τα τρία µεγάλα κάστρα της Κρήτης Χανιά, Ρέθυµνο, Ηράκλειο, τα προτιµούσαν οι Κρήτες Οθωµανοί καθόσον εκεί αισθανόταν ασφαλείς και δι’ αυτό το λόγο πληθυσµιακά συναντούµε περισσότερους Μουσουλµάνους εις αυτά.
Η ΑΠΟΓΡΑΦΗ
Στην πόλη των Χανίων, σύµφωνα µε την απογραφή Σταυράκη του 1881 η κατανοµή µεταξύ Μουσουλµάνων και Χριστιανών στις συνοικίες ήταν ως εξής:
Οι πλείστοι των χριστιανών διέµεναν στον ΤΟΠΑΝA, (άνωθεν του Ναυτικού Μουσείου, αρχές της οδού Θεοτοκόπουλου).
-Χριστιανοί 1204
-Μουσουλµάνοι 610.
Στην συνοικία ΓΙΟΥΣΟΥΦ ΠΑΣΑ ΤΖΑΜΙΣI (παλαιό µουσείο – οδός Χάληδων ) διέµεναν:
-Χριστιανοί 834
-Μουσουλµάνοι 179
Στην συνοικία ΑΡΑΠ ΤΖΑΜΙΣΊ (από την οδό Εισοδίων µέχρι την οδό Ποτιέ) διέµεναν :
-Μουσουλµάνοι 240
-Χριστιανοί 230
Στην συνοικία ΚΑΣΤΕΛΛΙ (όπου ήταν η έδρα του Πασά) διέµεναν:
-Μουσουλµάνοι 1105
-Χριστιανοί 363
Στην συνοικία ΑΓA ΤΖΑΜΙΣΊ (βόρεια της οδού Νταλιάνη) διέµεναν
-Μουσουλµάνοι 1580
-Χριστιανοί 240
Στην συνοικία ∆ΖΕΖΑΪΡ ΚΟΛΟΥ (ΝΑ Νεωρίων)
-Μουσουλµάνοι 797
-Χριστιανοί 6
Στην συνοικία της ΣΠΛΆΤΖΙΑΣ διέµεναν
-Μουσουλµάνοι 3247 – οι πλείστοι των Μουσουλµάνων της πόλεως
και γύρω από τους ΑΓΙΟΥΣ ΑΝΑΡΓΥΡΟΥΣ (νότια της Σπλάτζιας) διέµεναν:
-Χριστιανοί 502
Συνοικία ΚΟΥΜ ΚΑΠΟΥ
-Μουσουλµάνοι 1605
-Χριστιανοί 7
και οι ΕΒΡΑΙΟΙ διέµεναν στην ΕΒΡΑΪΚΗ (δυτικά της οδού Κονδυλάκη)
ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΤΟΥ ∆ΕΡΒΙΣΗ
Όταν στις 11 Αυγούστου του 1645 οι Οθωµανοί κατέλαβαν την πόλη των Χανίων, στον ναό του Αγίου Νικολάου στην Σπλάτζια (που είχε ανεγερθεί από ∆οµινικανούς µοναχούς), ανέβηκε στο καµπαναριό ένας ∆ερβίσης και µε το ξίφος του διαλάλησε ένα θρησκευτικό µήνυµα, δείχνοντας τα τέσσερα σηµεία του ορίζοντα και από τότε ο ναός καθιερώθηκε υποχρεωτικά σύµφωνα µε την Μωαµεθανική θρησκεία, σε ναό του Αλλάχ. (Μετετράπη σε τζαµί στο Χιουνγκιαρ Τζαµισί του Σουλτάνου Ιµπραήµ).
Έκτοτε το ξίφος του συγκεκριµένου ∆ερβίση ήταν τοποθετηµένο εντός του ναού, σε χρυσή προθήκη διακοσµηµένη µε πολύτιµους λίθους, ντυµένη εσωτερικά µε κόκκινο βελούδο και ο ιµάµης κάθε Παρασκευή κρατώντας το ξίφος απήγγειλε αποσπάσµατα από το Κοράνι.
Στο ξίφος οι Οθωµανοί απέδιδαν διάφορες θαυµατουργές υπερφυσικές και θεραπευτικές ιδιότητες και το προσκόµιζαν σε ασθενείς, σε γυναίκες εγκύους, κλπ.
Η µεταφορά γινόταν µε ειδική ιεροτελεστία και ο ιµάµης τοποθετούσε την λεπίδα του ξίφους στο µέτωπο του ασθενούς ή στην κοιλιά της εγκύου σε δύσκολους τοκετούς.
Όταν το 1919 ο ναός του Αγίου Νικολάου µετετράπη σε Χριστιανικό ναό το ξίφος µετεφέρθη στο τέµενος Γιουσούφ Πασά (οδός Χάληδων Παλαιό µουσείο).
Οι Κρήτες Μουσουλµάνοι κατά την αποχώρησή τους από την Κρήτη το 1923-24 πήραν το ξίφος µαζί τους.
ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΟΥ «ΚΡΗΤΕΣ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ»
*Ο Μιχάλης Κατσανεβάκης είναι αρχιτέκτων µηχανικός, συγγραφέας, ιστορικός ερευνητής.
