Τι κοινό έχουν ο Ουίλιαµ Σαίξπηρ, δύο Ιταλοί Άγιοι και Γερµανοί-Ελβετοί µετανάστες;
∆ηµιούργησαν ιδιωµατικές εκφράσεις που διαχύθηκαν σε πολλές χώρες. Το αποτέλεσµα είναι να δηµιουργούνται µοναδικά επεισόδια. Όπως αυτό που έζησα στο Σαν Χουάν (Πουέρτο Ρίκο).
Ήµουν µε ένα φίλο σε ταξί και γελούσαµε µε ένα ανέκδοτο στα Ελληνικά. Τότε, βλέπω το ταξιτζή µας να γελάει. Καταλαβαίνεις τι λέµε; τον ρωτώ. Όχι, είναι Ελληνικά για µένα! απαντά µε σοβαρότητα.
Στο σηµείωµα παρουσιάζω 4 ιδιωµατικές φράσεις ιδιαίτερα χρήσιµων στην επικοινωνία µας µε τους αλλοδαπούς επισκέπτες µας!
When in Rome, Do as the Romans Do –
‘Στο χωριό που πας, τη γλώσσα τους να µιλάς’
Η έννοια της είναι ‘Υιοθετήσετε τοπικά έθιµα-συνήθειες σε ένα άγνωστο µέρος ή κατάσταση.
Συχνά χρησιµοποιείται συντοµευµένο ‘Όταν βρίσκεστε στη Ρώµη…», ενώ δοκιµάζετε νέα πράγµατα ή άγνωστες τοπικές γαστρονοµικές λιχουδιά στις διακοπές. Η έκφραση µπορεί να αναφέρεται σε νέα µέρη και εµπειρίες σε όλο τον κόσµο. Ο µύθος που συνοδεύει την επινόηση της είναι εντυπωσιακός.
Τον 4ο αιώνα ο Άγιος Αµβρόσιος συζητούσε µε τον Άγιο Αυγουστίνο, που µόλις είχε φτάσει στο Μιλάνο και δεν ήταν εξοικειωµένος µε τα τοπικά έθιµα. Ο Άγιος Αυγουστίνος έκπληκτος διαπίστωσε ότι ο κλήρος δεν νήστευε τα Σάββατα (όπως έκαναν στη Ρώµη). Ο Άγιος Αµβρόσιος του έδωσε µια συµβουλή: Σε ένα νέο µέρος, είναι απαραίτητο να προσαρµόζεσαι στα τοπικά έθιµα. Η φράση ενσωµατώθηκε στα Αγγλικά το 1530. Στα Ελληνικά αντίστοιχες εκφράσεις είναι… ‘Εκεί που είσαι, να γίνεσαι, κι εκεί που πας, να µοιάζεις’.
‘Όπου γης και πατρίς’
‘Στο χωριό που πας, τη γλώσσα τους να µιλάς’.
It’s All Greek to Me
– Αυτά µου φαίνονται Κινέζικα
Ο Ουίλιαµ Σαίξπηρ έκανε δηµοφιλή τη φράση στο έργο του ‘Ιούλιος Καίσαρας’ (1599) όπως φαίνεται στον διάλογο:
Κάσσιος: Είπε κάτι ο Κικέρων;
Κάσκα: Ναι, µίλησε Ελληνικά.
Κάσσιος: Τον καταλάβαιναν;
Κάσκα: Όχι. Ούτε κι εγώ, τόσο που ντρέποµαι να σας κοιτάξω.
Εδώ, περιγράφετε µια οµιλία που δόθηκε σκόπιµα στα Ελληνικά, ώστε να µην την καταλάβουν όλοι. Οι αρχαίοι Ρωµαίοι ήταν συνήθως δίγλωσσοι, µιλώντας Λατινικά και Ελληνικά. Όταν µειώθηκε η χρήση της Ελληνικής στον Μεσαίωνα, εµφανίστηκε η φράση ‘’Graecum est; non legitur’ ‘Είναι Ελληνικό και εποµένως αδύνατο να διαβαστεί’. Η φράση περιγράφει οτιδήποτε δεν µπορεί να γίνει κατανοητό. Η φράση έγινε αµέσως δηµοφιλής στα Αγγλικά. Σήµερα, έχει υιοθετηθεί κι από άλλες γλώσσες µε µερικές τροποποιήσεις.
Στα Τσέχικα: To je pro mě španělská vesnice (Μου φαίνεται σαν Ισπανικό χωριό).
Στα Γερµανικά: Das kommt mir spanisch vor (Μου φαίνονται Ισπανικά).
Στα Βουλγαρικά Все едно ми говориш на патагонски (Είναι σαν να Παταγωνικά-Ισπανικά).
Pardon My French – Με το συµπάθιο
Οι Άγγλοι χρησιµοποιούν τη φράση για να δικαιολογήσουν µια βωµολοχία ή µια προσβλητική φράση.
Η ιδιωµατική φράση δηµιουργήθηκε όταν ο γαλλόφωνος Ουίλιαµ ο Κατακτητής εισέβαλε στην Αγγλία (1066 µ.Χ.) και εισήγαγε τη χρήση της τη Γαλλικής. Το αποτέλεσµα ήταν η Γαλλική γλώσσα να επηρεάσει την Αγγλική. Πώς; Καθηµερινές λέξεις άλλαξαν για να αποκτήσουν κύρος. Μια συνήθεια πολλών Νεοελλήνων. Έτσι το σπίτι house έγινε mansion, το γουρούνι pig έγινε pork, τα παιδιά offspring έγιναν progeny. Αντίστοιχες εκφράσεις µας είναι…
Με το συµπάθιο: χρησιµοποιείται πριν πούµε κάτι που µπορεί να θεωρηθεί προσβλητική ή ακατάλληλη.
Συγγνώµη για τη φράση: Μια σύγχρονη έκφραση για να µετριάσουµε την επίδραση µιας άσχηµης λέξης.
‘Going Dutch’
‘Να κάνουµε ρεφενέ’
Αν πάτε σε ένα εστιατόριο και κάθε άτοµο πληρώσει ότι έφαγε τότε µπορεί να πείτε “going Dutch”. Η φράση δεν έχει σχέση µε τους Ολλανδούς. ∆ηµιουργήθηκε στις Η.Π.Α. (1914) από τη φράση “Dutch lunch/supper”, όταν µετανάστες από τη Γερµανία και την Ελβετία συνήθιζαν να φέρνουν το φαγητό τους σε ατοµικά δοχεία.
Αντίστοιχες εκφράσεις µας είναι…
Πληρώνουµε / κάνουµε ρεφενέ: καθένας βάζει ένα ποσό (συνήθως ίσο) για να καλυφθεί το σύνολο του λογαριασµού.
Καθένας τα δικά του: Χρησιµοποιείται όταν καθένας πληρώνει ακριβώς ό,τι παρήγγειλε.
Μοιραζόµαστε τον λογαριασµό: περιγραφική διατύπωση, που υπονοεί τη διαίρεση του συνόλου διά του αριθµού των ατόµων.
Συµπερασµατικά
Στο Μεσαίωνα οι Άγγλοι έλεγαν ‘Pardon my French’ για να τονίσουν ότι µιλάνε Γαλλικά, ακριβώς όπως κάποιοι από µας λένε ‘Στο χωριό µου το λένε έτσι’ όταν χρησιµοποιούν µια Αγγλική φράση.
Παγκόσµιες σταθερές λαϊκής σοφίας µας καλούν να είµαστε ευέλικτοι, και να προσαρµοζόµαστε για να επιβιώνουµε και να διασκεδάζουµε στις διακοπές µας.
Η σωστή χρήση των παραπάνω 4 ιδιωµατικών φράσεων από τα στελέχη του τουρισµού µας προσθέτει ένα τόνο οικειότητας και διευκολύνει την επικοινωνία.
*Ο Κυριάκος Βασιλομανωλάκης είναι Πτυχ. Ψυχολογίας-Ανάπτυξης Παιδιού, Master Εκπαίδευσης στη ∆ιά Βίου Μάθηση. Επικοινωνία polygnosi@otenet.gr
Τα βιβλία του «Μαθαίνω εύκολα», «Θυµάµαι εύκολα», «Μελετώ αποτελεσµατικά», και «Τα καλοζώιτά µας χρόνια» ,διατίθενται από τα βιβλιοπωλεία Libraire και ΚΥΒΟΣ.
