Σήµερα, ∆ευτέρα 10 Νοεµβρίου, αρχίζει στο Μπελέµ της Βραζιλίας η 30η Σύνοδος του ΟΗΕ για το Κλίµα ή COP30. Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λούλα ντα Σίλβα, φιλοξενεί τη Σύνοδο και είναι δικαίως υπερήφανος που έχει µειώσει τον ρυθµό αποδάσωσης του Αµαζονίου κατά 50% µέσα σε τρία χρόνια.
Το τροπικό δάσος του Αµαζονίου αφορά όλους µας επειδή συνεισφέρει στην παγκόσµια σταθεροποίηση του κλίµατος, κυρίως µέσω της απορρόφησης του άνθρακα και της ανάκλασης µεγάλου µέρος της εισερχόµενης ηλιακής θερµότητας πίσω στο διάστηµα. Το δάσος καταστρέφεται λόγω της υλοτοµίας, των εξορύξεων, της καλλιέργεια σόγιας και της εκτροφής βοοειδών που τροφοδοτούν σε µεγάλο βαθµό τις αγορές των πλουσίων χωρών.
Ο Λούλα όµως είναι και ο πρόεδρος που ενέκρινε νέες εξορύξεις υδρογονανθράκων στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Αµαζονίας. Ίσως δεν έχει συνειδητοποιήσει ότι το δάσος αυτό βαθµιαία υποβαθµίζεται και είναι πιθανό µετά από µερικές COP να µετατραπεί σε σαβάνα (χορτολιβαδική έκταση µε θάµνους και ελάχιστα δέντρα) µε δραµατικές συνέπειες για όλους µας. Στις 6 Νοεµβρίου δηµοσιεύθηκε έρευνα στο περιοδικό Science η οποία έδειξε ότι τα νερά του Αµαζονίου υπερθερµαίνονται. Το 2023, η παρατεταµένης ξηρασία και οι καύσωνες ανέβασαν τη θερµοκρασία της λίµνης Τεφέ βάθους δύο µέτρων στους 41oC µε αποτέλεσµα τον µαζικό θάνατο των ψαριών και των ευάλωτων ροζ δελφινιών. Πολλοί από εµάς θα αισθανόµασταν έντονη δυσφορία κάνοντας µπάνιο σε αυτή τη θερµοκρασία. Και επειδή η φύση δεν αναγνωρίζει σύνορα, η µέση θερµοκρασία των επιφανειακών υδάτων στις µεγάλες λίµνες της Ευρώπης αυξάνεται κατά 0,58οC ανά δεκαετία. Στις πόσες δεκαετίες και COP καιγόµαστε, κυριολεκτικά;
Οι ΗΠΑ θα είναι απούσες από τη Σύνοδο. Οτιδήποτε δεν ανάγεται σε δισεκατοµµύρια και µπίζνες είναι άνευ σηµασίας για την κυβέρνηση της χώρας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσέρχεται στη Σύνοδο έχοντας χαλαρώσει τούς στόχους µείωσης των εκποµπών αερίων θερµοκηπίου, λόγω οικονοµικών δυσχερειών και πιέσεων από τους αγρότες. Η χώρα µας ταυτόχρονα υπογράφει συµφωνίες µε αµερικανικές εταιρείες για νέες εξορύξεις ενώ γνωρίζουµε ότι οι ξηρασίες, οι πληµµύρες, η διάβρωση των ακτών λόγω ανόδου της στάθµης της θάλασσας, οι τεράστιες πυρκαγιές και το γιγάντιο κόστος των καταστροφών οφείλονται σε µεγάλο βαθµό στις καύσεις ορυκτών καυσίµων.
Στα τέσσερα τελευταία χρόνια, 5.350 λοµπίστες της βιοµηχανίας ορυκτών καυσίµων συµµετείχαν στις Συνόδους του Κλίµατος µε στόχο να µην θιγούν οι εξορύξεις, σύµφωνα µε έκθεση της εφηµερίδας Guardian. Όλοι αυτοί είχαν σκανδαλώδη πρόσβαση στις διαπραγµατεύσεις και φυσικά, µονίµως διατείνονται ότι κάνουν τα πάντα για τη βιωσιµότητα της κοινωνίας και του περιβάλλοντος. ∆εν αφήνουν τίποτα στην τύχη ακόµη και στις Συνόδους όπου οι αποφάσεις δεν είναι δεσµευτικές και οι περισσότερες υποσχέσεις σπανίως τηρούνται πλήρως.
Ο οργανισµός DeSmog ιδρύθηκε το 2006 µε στόχο «να καθαρίσει τη ρύπανση των δηµοσίων σχέσεων που θολώνουν την επιστήµη και την αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής». Στις 3 Νοεµβρίου δηµοσίευσε το ακόλουθο: «Μια πολύ άσχηµη ιστορία: Πώς η Exxon εξήγαγε την κλιµατική άρνηση στον παγκόσµιο νότο». Ο οργανισµός ανακάλυψε έγγραφα τα οποία αποδεικνύουν ότι η Exxon κατά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 συνεργάστηκε µε το δεξιό δίκτυο Atlas Network το οποίο συνίσταται από υποστηρικτές της ανεξέλεγκτης αγοράς. Ο στόχος της ήταν να διασπείρει µέσω του δικτύου στη Λατινική Αµερική την ιδέα ότι «δεν υπάρχει επιστηµονική βάση στην παγκόσµια ‘απειλή’ της κλιµατικής υπερθέρµανσης» και «να στρέψουν τη Λατινική Αµερική εναντίον των κλιµατικών συµφωνιών».
Οι άνθρωποι έχουν την ικανότητα να προσαρµόζονται σε οτιδήποτε, καλό ή κακό. Έχουµε συνηθίσει όλες τις σύγχρονες ανέσεις που οι παππούδες µας ούτε να ονειρευτούν µπορούσαν και θέλουµε περισσότερες. Στον αντίποδα, συνηθίζουµε τις καταστροφές από τα ακραία καιρικά φαινόµενα και δεν αντιδρούµε. Υπαρξιακά ζητήµατα µας βρίσκουν παθητικούς παρατηρητές. Σε λίγες ηµέρες θα διαβάσουµε τα συµπεράσµατα της Συνόδου για το Κλίµα και ύστερα θα συνεχίσουµε τη ζωή µας σαν να µην συνέβη τίποτα, όπως στο παραµύθι του βατράχου που κάθεται ήσυχος στο νερό που θερµαίνεται αργά και στο τέλος βράζει.
*Ο Γιάννης Α. Φίλης είναι π. πρύτανης του Πολυτεχνείου Κρήτης
