Η Κοµισιόν πρότεινε το 2025 έναν συνολικό προϋπολογισµό περίπου 2 τρισεκατοµµυρίων ευρώ για την περίοδο 2028–2034, στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς ∆ηµοσιονοµικού Πλαισίου της Ευρωπαϊκή Ένωση (Multiannual Financial Framework – MFF).
Στο πλαίσιο αυτού του σχεδιασµού προτείνονται αλλαγές και ενισχύσεις σε βασικά ευρωπαϊκά προγράµµατα που αφορούν την εκπαίδευση, τη νεολαία, τον πολιτισµό, τα µέσα ενηµέρωσης και τη δηµοκρατία, όπως το Erasmus+ και το νέο πρόγραµµα AgoraEU.
Πριν από την εξέταση των προτάσεων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ζητήθηκε η γνώµη της Ευρωπαϊκής Ελεγκτικής Υπηρεσίας (European Court of Auditors – ECA), η οποία αξιολογεί τη δηµοσιονοµική διαχείριση των ευρωπαϊκών προγραµµάτων.
Η Ευρωπαϊκή Ελεγκτική Υπηρεσία αποτελεί το ανώτατο εξωτερικό ελεγκτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ιδρύθηκε το 1977 και έχει την έδρα της στο Λουξεµβούργο. Αποστολή της είναι να ελέγχει τα οικονοµικά της ΕΕ, να εξετάζει αν οι δαπάνες και τα έσοδα είναι νόµιµα και κανονικά και να αξιολογεί κατά πόσο τα ευρωπαϊκά κονδύλια χρησιµοποιούνται µε αποτελεσµατικότητα και αποδοτικότητα.
Μέσω οικονοµικών ελέγχων, ελέγχων συµµόρφωσης και ελέγχων επιδόσεων, η υπηρεσία συµβάλλει στη βελτίωση της δηµοσιονοµικής διαχείρισης και της διαφάνειας στην Ένωση. Οι εκθέσεις και οι γνώµες της υποβάλλονται κυρίως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να υποστηρίζεται ο δηµοκρατικός έλεγχος του ευρωπαϊκού προϋπολογισµού.
Προϋπολογισµός 2021 – 2027
Να σηµειωθεί ότι ο προηγούµενος προϋπολογισµός που αφορούσε την περίοδο 2021–2027 αποτέλεσε το Πολυετές ∆ηµοσιονοµικό Πλαίσιο, το οποίο καθόρισε τα ανώτατα όρια δαπανών της Ένωσης για επτά χρόνια και έθεσε τις βασικές προτεραιότητες χρηµατοδότησης των ευρωπαϊκών πολιτικών. Το πλαίσιο αυτό συµφωνήθηκε το 2020 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συµβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης µετά από πρόταση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο συνολικός προϋπολογισµός του MFF 2021–2027 ανήλθε περίπου σε 1,074 τρισεκατοµµύρια ευρώ σε τιµές 2018. Ο προϋπολογισµός αυτός συµπληρώθηκε από το προσωρινό ευρωπαϊκό πρόγραµµα ανάκαµψης NextGenerationEU, ύψους περίπου 750 δισεκατοµµυρίων ευρώ, το οποίο δηµιουργήθηκε για να βοηθήσει τα κράτη-µέλη να αντιµετωπίσουν τις οικονοµικές και κοινωνικές συνέπειες της πανδηµίας CoViD 19
Ενίσχυση Προγραµµάτων
Σύµφωνα µε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που φορά τον νέο µακροπρόθεσµο προυπολογισµό 2028-2034, το πρόγραµµα Erasmus+ θα λάβει πάνω από 40 δισεκατοµµύρια ευρώ, δηλαδή περίπου 10 δισεκατοµµύρια περισσότερα σε σχέση µε την προηγούµενη προγραµµατική περίοδο.
Το πρόγραµµα συνεχίζει να στηρίζει τη µαθησιακή κινητικότητα φοιτητών, µαθητών, εκπαιδευτικών και νέων, προωθώντας τη συνεργασία στην εκπαίδευση, την επαγγελµατική κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισµό. Παράλληλα, προβλέπεται η ενσωµάτωση δράσεων αλληλεγγύης και εθελοντισµού που µέχρι σήµερα υλοποιούνται µέσω άλλων πρωτοβουλιών, όπως το European Solidarity Corps. Η ενοποίηση αυτή αποσκοπεί στη δηµιουργία ενός πιο ολοκληρωµένου πλαισίου για τη συµµετοχή των νέων στην ευρωπαϊκή κοινωνία και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ταυτότητας µέσω της εκπαίδευσης και της κινητικότητας.
Το European Solidarity Corps, γνωστό ως Ευρωπαϊκό Σώµα Αλληλεγγύης, είναι πρόγραµµα χρηµατοδότησης της ΕΕ που προσφέρει σε νέους ηλικίας 18 έως 30 ετών ευκαιρίες για εθελοντισµό, κοινωνική προσφορά και ανθρωπιστική δράση τόσο στην Ευρώπη όσο και εκτός αυτής. Η τρέχουσα περίοδος υλοποίησης του προγράµµατος καλύπτει τα έτη 2021–2027 και διαθέτει συνολικό προϋπολογισµό περίπου 1,01 δισεκατοµµύρια ευρώ.
Ο συντονισµός του πραγµατοποιείται από τη Γενική ∆ιεύθυνση Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισµού και Πολιτισµού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στόχος του προγράµµατος είναι η συµµετοχή περίπου 270.000 νέων σε δράσεις αλληλεγγύης, ενώ σε ορισµένες ανθρωπιστικές αποστολές µπορούν να συµµετέχουν άτοµα έως 35 ετών.
Παράλληλα, η Κοµισιόν προτείνει τη δηµιουργία του νέου προγράµµατος AgoraEU, µε προϋπολογισµό περίπου 8,6 δισεκατοµµυρίων ευρώ, σχεδόν διπλάσιο από την προηγούµενη περίοδο. Το πρόγραµµα αυτό θα συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο πλαίσιο διάφορες πρωτοβουλίες της ΕΕ που σχετίζονται µε τον πολιτισµό, τα µέσα ενηµέρωσης και τη δηµοκρατία.
Μεταξύ αυτών περιλαµβάνονται το Creative Europe, το οποίο στηρίζει τους πολιτιστικούς και δηµιουργικούς τοµείς, καθώς και το Citizens Equality Rights and Values Programme, που χρηµατοδοτεί δράσεις για την προώθηση της δηµοκρατίας, των θεµελιωδών δικαιωµάτων και της συµµετοχής των πολιτών.
Στόχος του AgoraEU είναι να ενισχύσει την πολιτιστική δηµιουργία, να υποστηρίξει την ελευθερία και την πολυφωνία των µέσων ενηµέρωσης και να αντιµετωπίσει σύγχρονες προκλήσεις, όπως η παραπληροφόρηση και οι απειλές κατά της δηµοκρατίας.
Η Ευρωπαϊκή Ελεγκτική Υπηρεσία αναγνωρίζει ότι τόσο το Erasmus+ όσο και το AgoraEU ευθυγραµµίζονται µε τις στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ και µπορούν να συµβάλουν στην ενίσχυση των κοινών ευρωπαϊκών αξιών. Ωστόσο, οι ελεγκτές επισηµαίνουν ορισµένες αδυναµίες στις προτάσεις.
Συγκεκριµένα, η συγχώνευση διαφορετικών προγραµµάτων µπορεί να απλοποιήσει τη διαχείριση, αλλά ενδέχεται να δηµιουργήσει κινδύνους ως προς την κατανοµή των κονδυλίων µεταξύ των διαφόρων προτεραιοτήτων ή να οδηγήσει σε επικαλύψεις και πιθανή διπλή χρηµατοδότηση. Επιπλέον, το σύστηµα παρακολούθησης της απόδοσης των προγραµµάτων θεωρείται ανεπαρκές, γεγονός που µπορεί να δυσκολέψει την αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας, της αποδοτικότητας και της σχέσης κόστους–οφέλους των ευρωπαϊκών δράσεων.
Οι ελεγκτές επισηµαίνουν επίσης ότι οι προτεινόµενες αυξήσεις των προϋπολογισµών δεν αιτιολογούνται επαρκώς, καθώς δεν διευκρινίζεται αν οφείλονται σε µεγαλύτερο αριθµό συµµετεχόντων, σε διεύρυνση των δράσεων ή σε άλλους παράγοντες όπως ο πληθωρισµός. Παράλληλα, οι προτάσεις παρέχουν σηµαντική ευελιξία στη µεταφορά κονδυλίων µεταξύ διαφορετικών τοµέων χρηµατοδότησης χωρίς σαφή αιτιολόγηση, γεγονός που µπορεί να επηρεάσει τον µακροπρόθεσµο σχεδιασµό και τη σταθερότητα των πολιτικών.
Επιπλέον, η βασική µορφή χρηµατοδότησης που προτείνεται είναι η χρηµατοδότηση «µη συνδεδεµένη µε το κόστος», κάτι που ενδέχεται να µην είναι κατάλληλο για όλες τις περιπτώσεις και απαιτεί σαφέστερους κανόνες εφαρµογής.
Τέλος, επειδή τα προγράµµατα αυτά µπορούν να χρηµατοδοτούν δράσεις και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Ελεγκτική Υπηρεσία υπογραµµίζει ότι πρέπει να καθοριστούν µε σαφήνεια τα δικαιώµατα ελέγχου για τους δικαιούχους σε τρίτες χώρες, ώστε να διασφαλίζεται η σωστή και διαφανής διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων.
Οι γνώµες της υπηρεσίας αποτελούν µέρος µιας ευρύτερης σειράς αξιολογήσεων που δηµοσιεύονται από το 2026 σχετικά µε το νέο πολυετές δηµοσιονοµικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συµβάλλουν στη διαδικασία συζήτησης και λήψης αποφάσεων για το µέλλον του ευρωπαϊκού προϋπολογισµού.
