Η άτυπη σύνοδος κορυφής της Πέµπτης 12 Φεβρουαρίου θα αντιµετωπίσει µια κατάσταση «διπλωµατίας κρίσεων» σε µια όχι και τόσο συνηθισµένη οικονοµική σύνοδο. Κλεισµένοι σ’ ένα πύργο του 16ου αιώνα στο Βέλγιο οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα συνοµιλήσουν και µεταξύ τους και µε τον πρώην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι και τον πρώην πρωθυπουργό της Ιταλίας Λέτα για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Ακόµη θα συζητήσουν και τη µείωση της εξάρτησης από κρίσιµες πρώτες ύλες από άλλα µέρη του πλανήτη. Ένα από τα σοβαρά θέµατα είναι και ο προϋπολογισµός της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Τέλος το αιώνιο θέµα των τελευταίων αιµορραγικών ετών είναι η στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία για την περίοδο 2026-2027 µε το εξωφρενικό ποσόν δανείου 90 δις €, ήδη προαποφασισµένο!
Ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις σε άµυνα/ασφάλεια
Στο υπόβαθρο των συνοµιλιών της άτυπης συνόδου εντάσσονται και ειδικές συζητήσεις µε Μάριο Ντράγκι για το νέο γεωπολιτικό και γεωοικονοµικό περιβάλλον και µε Ενρίκο Λέτα για την ανταγωνιστικότητα και την ενιαία αγορά. Τα σηµεία αυτά διαδραµατίζουν καθοριστικό ρόλο στο σχεδιασµό του νέου Πολυετούς ∆ηµοσιονοµικού Πλαισίου 2028-2034.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει συνολικό µέγεθος €1,76 τρις (τιµές 2025), περίπου 1,26% του ΑΕΕ της ΕΕ, στο οποίο όµως οι ευρωβουλευτές του ΕΚ ζητούν πιο φιλόδοξο µέγεθος (€1,93 τρις, 1,38% ΑΕΕ).
Εκείνο που διαφαίνεται επαρκώς και συνιστά θεµελιώδη κίνδυνο είναι ότι η πρόταση σηµατοδοτεί µετατόπιση προτεραιοτήτων από παραδοσιακές πολιτικές (όπως ΚΓΠ και η συνοχή) προς την ασφάλεια και άµυνα, και σε µικρότερο βαθµό και προς την ανταγωνιστικότητα, ενώ αλλάζει και η συνήθης διαδικασία του προϋπολογισµού προκειµένου ορισµένα κέντρα να ελέγξουν τη ροή των δαπανών.
Έτσι, στη νέα αρχιτεκτονική συζητείται η ιδέα ισχυρότερης «οµαδοποίησης» χρηµατοδοτικών εργαλείων, που έρχεται σε κατ’ ευθείαν αντίθεση µε τις αρχές και τις αξίες της ΕΕ, όπως εκφράζονται από τις Συνθήκες. Με τον όρο «οµαδοποίηση» υπενθυµίζουµε ότι η Κοµισιόν καταργεί ουσιαστικά τα υιοθετηµένα προγράµµατα και τα αντικαθιστά µε ένα εθνικό πρόγραµµα ανά χώρα, πράγµα που µπορεί να ικανοποιεί τους σηµερινούς αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, αλλά εξανεµίζει την ορθότητα εφαρµογής και αξιολόγησης των δαπανών του ετήσιου προϋπολογισµού της ΕΕ. Εκτός από τη µείωση λοιπόν της ισχύος των αρχών και αξιών της ΕΕ ελλοχεύει και ο κίνδυνος να αυξηθεί η δυνατότητα παρέµβασης της γραφειοκρατικής ελίτ των Βρυξελλών σε βάρος των πλέον αδύναµων προϋπολογισµών.
Η ουσία είναι ότι το Π∆Π 2028-2034 είναι το βασικό «όχηµα» για να χρηµατοδοτηθεί:
(α) η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και η βιοµηχανική πολιτική,
(β) η στρατηγική αυτονοµία σε κρίσιµες αλυσίδες αξίας (πρώτες ύλες, τεχνολογίες),
(γ) η ασφάλεια/άµυνα, και
(δ) Εάν υπάρξουν περιθώρια, να εξυπηρετηθούν οι παραδοσιακές ανάγκες, όπως οι δαπάνες για την αυτάρκεια των αγροτικών προϊόντων και οι δαπάνες για τη σύγκλιση των περιφερειών της ΕΕ.
Έτσι θα βρεθούµε αντιµέτωποι µε παραπαίουσα πολιτική ισορροπία. Το απαραίτητο εργαλείο είναι η συζήτηση «Ντράγκι/Λέτα» που αναµένεται να λειτουργήσει ως πολιτικός καταλύτης. Θα φέρει στο ίδιο τραπέζι τις συστάσεις για ενιαία αγορά και επενδύσεις αλλά χωρίς να προτείνονται τρόποι για την εύρεση των απαραίτητων πόρων.
Εδώ ακριβώς είναι και οι φόβοι που αφορούν:
Κίνδυνο µετατόπισης πόρων προς ανταγωνιστικότητα/άµυνα (µειώνοντας στην αρχή, τους πόρους για τη συνοχή των περιφερειών της ΕΕ, µε το ενδεχόµενο µάλιστα ολοκληρωτικής εγκατάλειψης της συνοχής. Οι ίδιοι φόβοι ισχύουν και για τη µείωση των δαπανών τη ΚΓΠ,.
Η αναζήτηση ανταγωνιστικότητας θα γίνει αναγκαστικά µέσω υποχώρησης κλιµατικών πολιτικών, ξεχνώντας ότι οι Ευρωπαίοι έχουν ήδη καταβάλει υπέρογκο τίµηµα µέχρι σήµερα.
Ακόµη και επιχειρηµατικά συµφέροντα θεωρούν ότι η στροφή προς ανταγωνιστικότητα απαιτεί ελάττωση της γραφειοκρατίας και απλούστευση στους κανόνες εφαρµογής.
Τα εθνικά σχέδια µπορεί να µειώσουν τη διαφάνεια και να εντείνουν τις ενδοευρωπαϊκές ανισορροπίες στη διαπραγµάτευση. ∆υστυχώς χώρες µε αδύναµους προϋπολογισµούς δεν έχουν την ίδια διαπραγµατευτική ισχύ και ως κ τούτου δηµιουργείται και ανησυχία σχετική µε το δηµοκρατικό έλεγχο.
Στήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία για 2026-2027 µε δάνειο €90 δισ.
Η πρώτη µατιά είναι ότι η ΕΕ τρέχει ένα εξαιρετικά βαρύ πακέτο οικονοµικής και αµυντικής στήριξης προς την Ουκρανία για τα έτη 2026-2027, το οποίο επηρεάζει άµεσα και τις συζητήσεις για τον προϋπολογισµό.
Μετά τη συµφωνία στις 18 ∆εκεµβρίου 2025 από το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο, η Κοµισιόν κατέθεσε τρία νοµοθετικά κείµενα:
(i) κανονισµό για το «∆άνειο Στήριξης Ουκρανίας»,
(ii) τροποποίηση της «∆ιευκόλυνση Ουκρανίας» για τη διοχέτευση – εκταµίευση, και
(iii) τροποποίηση του ισχύοντος Π∆Π 2021-2027, ώστε να χρησιµοποιηθεί ως εγγύηση και να χρηµατοδοτηθεί η επιδότηση κόστους δανεισµού.
Αρχίζει λοιπόν και γίνεται κατανοητό πώς λειτουργούν οι αρνήσεις της Κοµισιόν για τη χρηµατοδότηση έργων που ενώ είχαν χαρακτηριστεί ως ώριµα, ακόµη και από την εθνική διοίκηση, τα τελευταία χρόνια για την κάλυψη δαπανών του ετήσιου προϋπολογισµού, τα έργα δεν έπαιρναν τις χρηµατοδοτήσεις τους. τόσο για τις δαπάνες του αγροτικού τοµέα (διαρκείς µειώσεις των κονδυλίων αναφοράς), όσο και της συνοχής και γενικότερα της στήριξης των περιφερειακών υποδοµών.
Θα αναµείνουµε τα αποτελέσµατα της άτυπης συνόδου για να εξειδικεύσουµε στο επόµενο σηµείωµά µας τη σηµασία τους για την εξέλιξη των δαπανών γεωργίας, απασχόλησης και συνοχής.
https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget_en
https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2026/782649/EPRS_BRI(2026)782649_EN.pdf
