■ Η πρόταση των τεχνητών υγροβιότοπων παρουσιάστηκε στα Χανιά
Τεχνητοί υγροβιότοποι για οικισµούς άνω των 1000 κατοίκων είναι η λύση για τα ζητήµατα διαχείρισης αστικών λυµάτων και στο µέλλον και των “κατσιγάρων” από τα ελαιουργεία. Αυτό µεταξύ άλλων επισηµάνθηκε στην ηµερίδα για τη νέα ευρωπαϊκή οδηγία διαχείρισης λυµάτων που διοργανώθηκε από το “Εργαστήριο Τεχνολογίας και ∆ιαχείρισης Περιβάλλοντος” του Πολυτεχνείου Κρήτης.
Ο κ. Αλέξανδρος Στεφανάκης επικ. καθηγητής του τµήµατος Χηµικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Κρήτης διευθυντής του “Εργαστηρίου τεχνολογίας και διαχείρισης περιβάλλοντος “εξήγησε όλα όσα προβλέπει η νέα Ευρωπαϊκή οδηγία. Σηµείωσε συγκεκριµένα ότι ορίζει τη µείωση της κατανάλωσης ενέργειας στην επεξεργασία αποβλήτων, τη µείωση των εκποµπών αερίων θερµοκηπίου, τη χρήση πράσινων τεχνολογιών επεξεργασίας και προβλέπει την επεξεργασίας υγρών αποβλήτων για κάθε οικισµό άνω των 1000 κατοίκων, που στη χώρα µας το 80% των οικισµών συνεχίζει να χρησιµοποιεί τους σηπτικούς βόθρους.
Με βάση τον Ευρωπαϊκό σχεδιασµό ο στόχος είναι µέχρι το 2045 να έχουν αναπτυχθεί αυτά τα συστήµατα σε όλες τις χώρες της Ε.Ε.
Στα πλαίσια αυτά το “Εργαστήριο Τεχνολογίας και ∆ιαχείρισης Περιβάλλοντος” , έχοντας την εµπειρία του κ. Στεφανάκη σε ανάλογες κατασκευές σε όλον τον κόσµο, µελέτησε την κατασκευή τεχνητών υγροβιότοπων (καλαµιώνες και υλικά απορρόφησης του λύµατος) δίπλα στο βιολογικό των Χανίων.
Στην αναφορά των «Χανιώτικων νέων» ότι πριν από 25 χρόνια στα πλαίσια προγράµµατος είχαν χρηµατοδοτηθεί και κατασκευαστεί ανάλογοι υγροβιότοποι στα Πόµπηια Ηρακλείου και στην Αργυρούπολη που όµως δεν πέτυχαν ο κ. Στεφανάκης απάντησε πως αυτό έγινε «γιατί πρέπει να έχεις την κατάλληλη γνώση.
Όταν δουλεύεις µε τη φύση δεν είναι κάτι απλό. Από τότε έχει γίνει µεγάλη έρευνα, έχει προχωρήσει πάρα πολύ η τεχνολογία και είχα την τύχη να σχεδιάσω τις µεγαλύτερες µονάδες στον κόσµο µε αυτήν την τεχνολογία και επιστρέφοντας στην Κρήτη και στο Πολυτεχνείο είχα το έναυσµα για να ασχοληθώ µε αυτό το αντικείµενο».
ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Ο ΤΕΧΝΗΤΟΣ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟΣ
Περισσότερα στοιχεία για το πως λειτουργεί ένας τεχνητός υγροβιότοπος έδωσε ο ερευνητής κ. Παναγιώτης Ρεγκούζας. « Παίρνουµε ένα κοµµάτι γης το οποίο το µονώνουµε µε µεµβράνες και προστατεύουµε έτσι τον υπόγειο υδροφορέα ώστε να µην διαφύγει κάποιος ρύπος από τον υδροβιότοπο στο υπέδαφος. Εφαρµόζουµε ένα πληρωτικό υλικό, που συνήθως είναι το χαλίκι (υπάρχουν και άλλα υλικά τα οποία µπορούµε να χρησιµοποιήσουµε) και στη συνέχεια φυτεύουµε αυτό το µέρος µε καλάµια. Τα καλάµια τα επιλέγουµε για δύο λόγους. Πρώτον, είναι ανθεκτικά στο “στρες”, το οποίο έρχεται από το απόβλητο. Και δεύτερον, έχουν την ιδιότητα µέσω του ριζικού συστήµατος να διοχετεύουν οξυγόνο και να συµβάλλουν στην επεξεργασία του λύµατος. Αυτό που κάνει τους τεχνητούς υγροβιότοπους “καλή τεχνολογία” είναι ότι βασίζονται στην έννοια της βιοµιµητικής, όπου δηλαδή αντιγράφουµε τις διεργασίες που γίνονται από µόνες τους στο περιβάλλον. Και µε την ανθρώπινη παρέµβαση της ενισχύουµε και τις βελτιστοποιούµε» ανέφερε ο κ. Ρεγκούζας.
Η χρήση των τεχνητών υγροβιότοπων προσφέρει:
• Μείωση κατά 80-90% των ενεργειακών απαιτήσεων σε σύγκριση µε έναν συµβατικό βιολογικό.
• ∆εν έχουµε καθόλου χρήση χηµικών που είναι επίσης πολύ βασικό για το περιβαλλοντικό αποτύπωµα.
• Οι τεχνητοί υγροβιότοποι είναι συστήµατα βιώσιµα και φιλικά στο περιβάλλον.
• Ειδικά στη χώρα µας µε τις αυξηµένες θερµοκρασίες βοηθιέται πολύ το σύστηµα να έχει καλύτερες αποδόσεις.
Αναφορικά µε τους κατσίγαρους, και στην ερώτηση µας πως παρά την έρευνα που έχει για χρόνια τα αποτελέσµατα είναι ακόµα µικρά και η διαχείριση τους γίνεται ακόµα µε δεξαµενές εξάτµισης ο κ. Ρεγκούζας απάντησε πως βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πρόγραµµα που χρηµατοδοτείται από την Ε.Ε. σε συνεργασία µε Τούρκους, Γερµανούς και Πορτογάλλους επιστήµονες για τη διαχείριση αυτών των λυµάτων. «Ο κατσίγαρος είναι ένα από τα πιο δύσκολα και βαριά απόβλητα, µε τροµερά µεγάλο οργανικό φορτίο. ∆εν υπάρχουν τεχνολογίες και δεν µπορούµε να τον διαχειριστούµε σε βιολογικό και συνεχίζουµε να χρησιµοποιούµε τις δεξαµενές εξάτµισης , ένα σύστηµα που έχει πολλούς κινδύνους για διαρροή κα. Μπορεί να είναι µια λύση και για αυτό το απόβλητο ο τεχνητός υγροβιότοπος. Το πρόγραµµα είναι σε εξέλιξη από το 2023 µε πολύ καλά αποτελέσµατα, υπάρχουν κάποιες δυσκολίες και θέλουµε να βελτιστοποιήσουµε την απόδοση του. Πιστεύω ότι η συγκεκριµένη τεχνολογία θα συµβάλλει στη διαχείριση των κατσίγαρων».
Η ΛΥΜΑΤΟΛΑΣΠΗ
Σε θέµατα διαχείρισης της λυµατολάσπης σε τεχνητούς υγροβιότοπους αναφέρθηκε ο κ. Ιωάννης Ασηµακούλας υποψήφιος διδάκτορας στο Εργαστήριο Τεχνολογίας και ∆ιαχείρισης Περιβάλλοντος. «Η τεχνολογία του τεχνητού υγροβιότοπου όσον αφορά τη λυµατολάσπη µπορεί να γίνει σε συνδυασµό µε την υπάρχουσα εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών λυµάτων που υπάρχει σε πολλές µικροµεσαίες εγκαταστάσεις και µικρούς οικισµούς αλλά και µεγάλες πόλεις δίπλα, δηλαδή στο βιολογικό καθαρισµό. Η λυµατολάσπη αποτελείται σε µεγάλο ποσοστό 98-99% από νερό. Συνεπώς, για να την επεξεργαστούµε, κρίσιµο σηµείο είναι να µειωθεί ο όγκος, που σηµαίνει να την αφυδατώσουµε. Η στρατηγική που αυτή τη στιγµή εφαρµόζεται στη χώρα µας, χρησιµοποιεί τεχνολογίες ενεργοβόρες, µε τη χρήση χηµικών. Η επαναχρησιµοποίηση είναι σχεδόν µηδαµινή και χρησιµοποιείται ως κάλυµµα στους ΧΥΤΥ µεταξύ των κελιών» είπε ο κ. Ασηµακούλας που παρουσίασε στην ηµερίδα ένα κυκλικό µοντέλο διαχείρισης. «Με πιλοτικές µονάδες, στο χώρο του βιολογικού καθαρισµού των Χανιών δουλέψαµε για ένα βέλτιστο σύστηµα σχεδιαστικά, που πετυχαίνει την καλύτερη αφυδάτωση και στο τέλος θα γίνει µια εκτίµηση κόστους και η περιβαλλοντική εκτίµηση γενικότερα. Με τα καλάµια του τεχνητού υγροβιότοπου γίνεται ουσιαστικά ο διαχωρισµός του υγρού µέρους. Φεύγει το πολύ νερό µέσω διήθησης, στραγγίζεται και δηµιουργείται στην επιφάνεια του υγροβιότοπου ένα στρώµα βιοστερεών. Συνεχίζουµε τις φορτίσεις περίπου για 10-12 χρόνια. Μετά αφαιρούνται όλα αυτά τα βιοστερεά που πλέον είναι αφυδατωµένα. Και επειδή όλα αυτά τα χρόνια σταθεροποιείται το υλικό, γίνεται ένα είδος κοµποστοποίησης µέσα στον υγροβιότοπο και είναι έτοιµο για χρήση στη γεωργία. ∆εν χρειάζεται κάποια περαιτέρω επεξεργασία και το κρατάµε µακριά από την υγειονοµική ταφή».
Σύµφωνα µε τον ίδιο για τον βιολογικό καθαρισµό των Χανίων απαιτείται ένας τεχνητός υγροβιότοπος 10-11 στρ. που κοντά στο Κουµπελή υπάρχουν εκτάσεις για να γίνεται, ώστε να γίνει διαχείριση της λυµατολάσπης µε πολύ καλά αποτελέσµατα.
Μοντέλα τεχνητών υγρότοπων
• Στη ∆ανία υπάρχουν πάνω από 6.000 τεχνητοί υγροβιότοποι για τη διαχείριση λυµάτων σε οικισµούς.
• Στη Σκωτία γίνεται διαχείριση ακόµα και σε βιοµηχανικά καθαρά απόβλητα.
• Σε ξενοδοχείο στο Οµάν, ο τεχνητός υγροβιότοπος λειτουργεί σε απόσταση 14 µέτρα από την πισίνα.
• Πάλι στο Οµάν έχει κατασκευαστεί στα νότια της χώρας ένας τεράστιος υγροβιότοπος για τη διαχείριση των λυµάτων από την εξόρυξη πετρελαίου.
