Η απάντηση στο ερώτηµα γίνεται πιο σύνθετη την εποχή της κυριαρχίας της Τεχνολογίας.
Σήµερα θίγω ελάχιστες παραµέτρους που αφορούν το θέµα.
Κατ’ αρχήν, είναι συνηθισµένη η εγκατάσταση στις αίθουσες διδασκαλίας ψηφιακών µέσων που χρησιµοποιούνται ως εργαλεία µάθησης. Για παράδειγµα, υπάρχουν προγράµµατα υπολογιστών που απευθύνονται σε παιδιά που µαθαίνουν να διαβάζουν και να γράφουν.
Είναι σωστό; ‘Όχι, συνιστά’ σχετική έρευνα.
Πως εθίζονται τα παιδιά στην ανάγνωση και την 2πλή κωδικοποίηση; Με µια συνήθεια που προτείνει η Παιδική µας Βιβλιοθήκη του Κήπου.
Η χειρόγραφη γραφή…
Πρόσφατη έρευνα (University of the Basque Country) αποκάλυψε ότι τα νήπια µαθαίνουν γράµµατα και δοµές λέξεων πιο αποτελεσµατικά µέσω της χειρόγραφης γραφής παρά µέσω της πληκτρολόγησης. Οι ερευνητές δίδαξαν σε παιδιά 5-6 ετών άγνωστα γράµµατα και ψευδό-λέξεις χρησιµοποιώντας, είτε χειρόγραφη γραφή, είτε πληκτρολόγια. Αυτή η ηλικία επιλέχθηκε επειδή είναι η πιο ευνοϊκή περίοδος ανάπτυξής τους. Τα νήπια που εξασκήθηκαν χειρόγραφα είχαν σηµαντικά καλύτερες επιδόσεις σε τεστ αναγνώρισης, γραφής και προφοράς, ειδικά µε άγνωστες ακολουθίες λέξεων.
Η έρευνα υπογραµµίζει τη σηµασία των γραφοκινητικών κινήσεων στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής και προτείνει ότι η χειρόγραφη γραφή είναι ουσιαστική στην πρώιµη εκπαίδευση γραµµατισµού.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι «Καθώς τα παιδιά γράφουν όλο και λιγότερο χειρόγραφα, διερευνήσαµε τον αντίκτυπο αυτής της τάσης στις αλφαβητικές και ορθογραφικές δεξιότητες. Θέλαµε να δούµε αν η ικανότητα εκµάθησης γραµµάτων, αφοµοίωσης και αποµνηµόνευσης της δοµής των λέξεων αναπτύσσεται διαφορετικά χειρόγραφα ή µέσω της χρήσης πληκτρολογίου. Η έρευνα µας εστίασε στη σηµασία της γραφοκινητικής λειτουργίας ∆ηλαδή, τι είδους επίδραση έχει η κίνηση του χεριού στην διαδικασία ανάγνωσης και γραφής; Γνωρίζουµε ότι, όταν πληκτρολογούµε δεν εντοπίζουµε το σχήµα του γράµµατος, έτσι η γραφοκινητική λειτουργία ασκεί µικρότερη επιρροή αναφορικά µε την αφοµοίωση της δοµής των γραµµάτων και των λέξεων. Αντίθετα, η γραφή µε το χέρι ασκεί µεγαλύτερη επιρροή στην ικανότητά των νηπίων να αναγνωρίζουν, να γράφουν και να προφέρουν γράµµατα και ψευδό-λέξεις. Συµβουλή… Τα παιδιά που ασκούνται χειρόγραφα έχουν ενισχυµένες δεξιότητες.
Οι κουκίδες…
Το 2ο στοιχείο της έρευνας αφορούσε την αυτονοµία των νηπίων. Οι ερευνητές ζήτησαν από τα µισά παιδιά που χρησιµοποιούσαν µολύβια, να σχεδιάσουν τα γράµµατα ακολουθώντας µικρές κουκκίδες. Αντίθετα, άλλα εξασκήθηκαν χωρίς καµία βοήθεια αντιγράφοντας ελεύθερα σε κενή σελίδα. Επίσης, τα µισά παιδιά που εργάζονταν στον υπολογιστή χρησιµοποίησαν την ίδια γραµµατοσειρά για εκπαίδευση, ενώ τα υπόλοιπα περισσότερες γραµµατοσειρές.
Έτσι ερευνήθηκε η επίδραση του παράγοντα µεταβλητότητας σχήµατος. ∆ιαπιστώθηκε ότι τα παιδιά που είχαν εκπαιδευτεί ελεύθερα πέτυχαν τα καλύτερα αποτελέσµατα. Συµβουλή… Βοηθάµε τα παιδιά να σχεδιάζουν για να εξασκηθούν στην αρχή. Μόλις είναι σε θέση να κάνουν λίγο-πολύ µικρές, ακριβείς κινήσεις, τα αφήνουµε να συνεχίσουν µε ελεύθερη γραφή.
Παιδική Βιβλιοθήκη Χανίων – Μια πρόταση
Το πρόσφατο κάλεσµα της Παιδικής Βιβλιοθήκης του Κήπου σε µαµάδες να διαβάζουν κάθε ∆ευτέρα βιβλία στα βρέφη τους είναι πρωτοποριακή κι αξίζει υποστήριξης!
Η Βιβλιοθήκη έχει πληθώρα βιβλίων για βρέφη + προ-νήπια και κατάλληλη αίθουσα για ανάγνωση στο χώρο της.
Σηµειώνω ότι πετυχηµένα άτοµα όλων των πεδίων είχαν εµπειρίες ανάγνωσης πριν πάνε στο σχολείο.
Τα αποτελέσµατα ερευνών
σπάνια εφαρµόζονται…
Πολλές φορές έχω αναρωτηθεί αν τα αποτελέσµατα ερευνών εφαρµόζονται στην εκπαίδευση. Άρθρο στο περιοδικό Edweek αναφέρει ότι οι δεσµοί ανάµεσα στην έρευνα, και την πρακτική στην διδασκαλία στις Η.Π.Α. είναι σχεδόν ανύπαρκτοι. Τι σηµαίνει αυτό; Οι βασικοί δείκτες της µάθησης είναι σε ύφεση πάνω από µια 10ετία. Ποιοι βλάπτονται; Οι πιο ευάλωτοι µαθητές.
∆ιαπιστώθηκε ότι 30 έρευνες των τελευταίων 20 ετών του Οµοσπονδιακού Ινστιτούτου Επιστηµών της Εκπαίδευσης δεν έφθασαν στους εκπαιδευτικούς. Το ίδιο και η πρόταση (2000) της Εθνικής Επιτροπής Ανάγνωσης για προώθηση της φωνηµικής επίγνωσης στους µικρούς αναγνώστες. ∆ιαπιστώθηκε (2020) ότι το 75% των εκπαιδευτικών ενθαρρύνει τους µαθητές να αναγνωρίζουν άγνωστες λέξεις χρησιµοποιώντας τα συµφραζόµένα!
Συµπερασµατικά
Η πληκτρολόγηση σε υπολογιστή αντί της χειρόγραφης γραφής µπορεί να εµποδίσει τα αρχικά βήµατα ανάπτυξης της ανάγνωσης.
Τα παιδιά που εξασκούνται γράφοντας γράµµατα χειρόγραφα έχουν καλύτερη ακρίβεια από όσα χρησιµοποιούν πληκτρολόγια.
Οι γραφοκινητικές κινήσεις βοηθούν στην αποτύπωση σχηµάτων γραµµάτων και δοµών λέξεων στη µακρόχρονη µνήµη.
Η ελεύθερη αντιγραφή (χωρίς κουκίδες) οδηγεί σε ισχυρότερα µαθησιακά αποτελέσµατα.
Είµαστε προσεκτικοί σχετικά µε την αντικατάσταση του µολυβιού και του χαρτιού µε ψηφιακές συσκευές κατά την περίοδο απόκτησης της ανάγνωσης από τα παιδιά.
Η ενηµέρωση εκπαιδευτικών + γονιών για κάθε τι που βοηθάει τα παιδιά να µαθαίνουν εύκολα είναι προϋπόθεση για να τα δελεάσουµε να γίνουν ∆ια Βίου µαθητές.
