Παρών ή επίκεντρο;

Πιθανές απαντήσεις: Παρών και όχι επίκεντρο… Επίκεντρο και όχι παρών… Και παρών και επίκεντρο…
Χρειάζεται να µας βλέπουν όλοι όταν είµαστε κάπου; Χρειάζεται να υψώνουµε φωνή, να γεµίζουµε το χώρο, να διεκδικούµε θέση στην κουβέντα και στην προσοχή των άλλων; Η παρουσία µας άραγε, µετριέται µε ένταση και µε ορατότητα, ή µε την ποιότητα της σιωπής µας, µε τη γνήσια προσοχή µας και µε το «βάθος» του βλέµµατός µας; Μπορεί να τα έχεις αναρωτηθεί τα παραπάνω, αλλά και άλλα σχετικά…

Σίγουρα θα συµφωνήσεις ότι είναι εύκολο σε µια συντροφιά να µιλήσεις, να διακόψεις, να πεταχτείς, να γελάσεις πιο δυνατά απ’ όσο χρειάζεται και να τραβήξεις βλέµµατα. Το δύσκολο είναι να µπορείς να βρίσκεσαι ανάµεσα στους άλλους χωρίς να απαιτείς και χωρίς να τραβάς τα φώτα. Να είσαι εκεί ως γείωση, ως ήρεµη σταθερότητα και ως στήριγµα που δεν χρειάζεται να διαφηµιστεί. Κι ακόµη πιο δύσκολο είναι… Να µπορείς να παρατηρείς χωρίς να κρίνεις. Να ακούς µόνο χωρίς να περιµένεις να µιλήσεις. Να προσφέρεις χωρίς να καταγράφεις την προσφορά σου. Όπως και να ‘χει, να είσαι παρών σηµαίνει να µην έχεις αλλού το µυαλό σου, να µην ετοιµάζεις απαντήσεις όταν ο άλλος µιλά, να µην περιµένεις να πεις την κατάλληλη ατάκα για να φανείς εύστοχος και να δίνεις προσοχή, όχι επιφανειακή, αλλά βαθιά και ουσιαστική, σχεδόν ιερή. Σηµαίνει ακόµη, να πιάνεις τα σηµάδια πίσω από τις λέξεις, τον κόµπο στη φωνή, το βλέµµα που άλλαξε κατεύθυνση, το χέρι που σε άγγιξε στον ώµο ανεπαίσθητα. Σηµαίνει να είσαι εκεί όχι σαν παρατηρητής, αλλά σαν άνθρωπος που κρατάει την κλωστή της σύνδεσης, συνεχώς και µε σεβασµό. Και µετά από αυτά, ίσως αναρωτηθείς… Μήπως τελικά το να είσαι παρών χωρίς να επιδιώκεις συνεχώς να γίνεσαι το επίκεντρο, είναι τέχνη λίγο σπάνια;

Από την άλλη τώρα, ίσως το επίκεντρο να είναι µια ψευδαίσθηση. Αν σταθείς πολλή ώρα εκεί, µπορεί να σε κουράσει, να σου ζητήσει να διατηρείς ρόλους, να παίξεις θέατρο, να επιβεβαιώνεσαι, να προσπαθείς συνέχεια. Αντίθετα η αυθεντική παρουσία είναι γεγονός ότι είναι ξεκούραση, δε χρειάζεται ρόλο και είναι φυσική και γνήσια. ∆ε χρειάζεται να «σπουδάσεις» πώς να είσαι παρών, ούτε να κάνεις πρόβα, ούτε να προσποιηθείς. Απλώς, είσαι εκεί… Ουσιαστικά. Πώς; Ενδεχοµένως, είσαι παρών αν αφήσεις το «εγώ» να σβήσει και αν καταπνίξεις την ανάγκη σου να ξεχωρίσεις. Κι όταν συµβαίνει αυτό, ξέρεις πότε πρέπει να αποσυρθείς για να αναπνεύσει ο άλλος, επιτρέπεις στη σιωπή να απλωθεί χωρίς το άγχος να την καλύψεις και µπορείς ν’ ακούσεις µια εξοµολόγηση χωρίς την ανάγκη να πεις τη δική σου. Κι ωστόσο πέρα απ’ όλ’ αυτά… µήπως ο κόσµος δε χρειάζεται κι άλλους πρωταγωνιστές; Μήπως χρειάζεται ανθρώπους που ξέρουν να βρίσκονται δίπλα µας ειλικρινά, που στέκονται κοντά µας σε κάθε περίσταση και που µας συνοδεύουν χωρίς να προσπαθούν να µας επισκιάσουν; Μήπως ο κόσµος χρειάζεται ανθρώπους που ξέρουν να ακτινοβολούν, χωρίς να κυριαρχούν; Που ξέρουν να είναι φως, χωρίς όµως τον προβολέα;
Εν τέλει, κι αν δε µιλάς πρώτος κι αν δεν επιβάλλεις άποψη κι αν δε διεκδικείς το χώρο µε λόγια, µε πράξεις και µε επιτεύγµατα, µήπως δεν είσαι λιγότερο σηµαντικός; Αλλά αντίθετα, µήπως είσαι εκείνος που καταφέρνει να υπάρχει δυναµικά χωρίς να θορυβεί; Εκείνος που εκπέµπει την άριστη ποιότητα της σιωπηλής του επιρροής; Εκείνος που αφήνει τα ίχνη του, όχι επειδή έπεισε κάποιους µε λόγια και προβολή, αλλά επειδή τους ενέπνευσε; Και προπάντων, εκείνος που δεν κυριάρχησε, όχι γιατί δεν µπορούσε, αλλά επειδή επέλεξε να µην έχει την ανάγκη να το κάνει; Και µήπως, σε έναν κόσµο που συχνά µπερδεύει τη δύναµη µε το θόρυβο, το να υπάρχεις αθόρυβα, είναι σχεδόν πράξη γενναιότητας;
Ο καθένας τώρα, έχει τις απαντήσεις του και τις απόψεις του και γνωρίζει πολύ καλά τι απ’ όλα τα παραπάνω τον αντιπροσωπεύει…Όποιες και να είναι όµως αυτές οι απαντήσεις, µήπως το µυστικό κρύβεται στην απλότητα των φράσεων… Να «είσαι» αλλά χωρίς να φαίνεσαι µε προβολείς; Να «είσαι» και να σε ανακαλύπτουν από την αύρα που θα εκπέµπεις; Μήπως;

Είµαι παρών: Όχι µόνο δεν απουσιάζω, αλλά και… προσέχω και ακούω και νιώθω.
Είµαι το επίκεντρο: Όλα γυρίζουν γύρω από εµένα. Έχω ανάγκη προβολής. ∆εν αφήνω χώρο στους άλλους.

*Η Μαρία Σαρρή – Σαββάκη είναι δασκάλα Ειδικής Αγωγής – συγγραφέας.