Παρασκακιστικά

Η εκπαίδευση στο σκάκι – µερικές ιδέες από τον Εµάνουελ Λάσκερ

Του Νίκου Οικονοµόπουλου (Σκακιστικές σελίδες)

Ο Εµάνουελ Λάσκερ (1868-1941) είναι πασίγνωστος σε κάθε σκακιστή. Υπήρξε παγκόσµιος πρωταθλητής από το 1894 µέχρι το 1921 -ένα ρεκόρ αξεπέραστο. Επηρεασµένος από τις θεωρίες του Στάινιτς, τις πήγε πολύ παραπέρα από τον δάσκαλό του, εισάγοντας στο σκάκι την ψυχολογία και -µαζί µε αυτήν- την αντιµετώπιση κάθε αντιπάλου σύµφωνα µε τον χαρακτήρα τους, τα ισχυρά σηµεία και τις αδυναµίες τους, πάντα έτοιµος να αντιµετωπίσει οποιαδήποτε ασυνήθιστη κατάσταση παρουσιαζόταν πάνω στη σκακιέρα. ∆εν έπαιξε τόσο πολύ όσο άλλοι σύγχρονοί του σκακιστές, όπου όµως σχεδόν κι αν έπαιξε διακρίθηκε καταλαµβάνοντας σχεδόν πάντα τις πρώτες θέσεις, συνήθως µάλιστα την πρώτη. Σύµφωνα µε τον Λάσκερ, το σκάκι µοιάζει πολύ µε τη ζωή, όµως η ζωή δεν είναι µόνο το σκάκι. Μαθηµατικός και φιλόσοφος, αφιέρωσε -µε επιτυχία- ένα µεγάλο µέρος της ζωής του σε εξωσκακιστικές δραστηριότητες.
Στο βιβλίο του Lasker’s Manual of Chess, που εκδόθηκε στα γερµανικά το 1925 και στα αγγλικά το 1927 (γραµµένο από τον ίδιο, µια και τα αγγλικά του ήταν άψογα!), δίνει ένα µέρος από τη φιλοσοφία του στο σκάκι και από τον τρόπο που πρέπει να µαθαίνεται:

Η εκπαίδευση στο σκάκι οφείλει να είναι µια εκπαίδευση στην ανεξάρτητη σκέψη και κρίση. Το σκάκι δεν πρέπει να αποµνηµονεύεται, απλώς επειδή δεν είναι αρκετά σηµαντικό. Αν φορτώσεις τη µνήµη σου, πρέπει να και να ξέρεις το γιατί. Η µνήµη είναι πολύτιµη για να τη φορτώσει κανείς µε ασήµαντα πράγµατα. Από τα πενήντα επτά χρόνια µου [σηµ. τόσο ήταν ο Λάσκερ όταν έγραψε τη γερµανική εκδοχή του βιβλίου του], έχω περάσει τουλάχιστον τα τριάντα στο να ξεχάσω το µεγαλύτερο µέρος από όσα είχα µάθει ή διαβάσει, και, από τη στιγµή που το πέτυχα, απέκτησα µια τέτοια άνεση και χαρά που δεν θα ήθελα ποτέ να ξαναχάσω. Αν χρειαστεί, µπορώ να αυξήσω την ικανότητά µου στο σκάκι, αν χρειαστεί µπορώ να κάνω αυτό για το οποίο δεν έχω καµιά ιδέα αυτή τη στιγµή. Έχω αποθηκεύσει λίγα στη µνήµη µου, αλλά αυτά τα λίγα µπορώ να τα εφαρµόσω και είναι χρήσιµα σε πολλές και ποικίλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Τα διατηρώ σε µια σειρά, αλλά αντιστέκοµαι σε κάθε προσπάθεια να αυξήσω το νεκρό τους φορτίο.
∆εν πρέπει να κρατάτε στο µυαλό σας ούτε ονόµατα, ούτε αριθµούς, ούτε µεµονωµένα περιστατικά, ούτε καν αποτελέσµατα, αλλά µόνο µεθόδους. Η µέθοδος είναι πλαστική. Εφαρµόζεται σε κάθε περίσταση. Το αποτέλεσµα, το µεµονωµένο περιστατικό, είναι άκαµπτο, επειδή δεσµεύεται από εντελώς ατοµικές συνθήκες. Η µέθοδος παράγει πολυάριθµα αποτελέσµατα· ορισµένα από αυτά θα παραµείνουν στη µνήµη µας, και, όσο παραµένουν λίγα, είναι χρήσιµα για να δείξουν και να διατηρήσουν ζωντανούς τους κανόνες που παράγουν χιλιάδες αποτελέσµατα. […] Αλλά τα αποτελέσµατα που είναι χρήσιµα µε αυτόν τον τρόπο έχουν µια ζωντανή σύνδεση µε τους κανόνες, και αυτοί µε τη σειρά τους ανακαλύπτονται µε την εφαρµογή µιας ζωντανής µεθόδου: όλη αυτή η οργάνωση πρέπει να έχει ζωή. Περισσότερο από αυτό — µια αρµονική ζωή.
Αυτή η αρµονική ζωή προέρχεται από τη ζωή· η ζωή γεννιέται µόνο από τη ζωή. Κάποιος που θέλει να εκπαιδεύσει τον εαυτό του στο σκάκι πρέπει να αποφύγει ό,τι είναι νεκρό στο σκάκι — τεχνητές θεωρίες, που υποστηρίζονται από λίγα παραδείγµατα και δεν είναι αποτέλεσµα υποστήριξης µιας περίσσειας ανθρώπινης εξυπνάδας· τη συνήθεια να παίζει µε κατώτερους αντιπάλους· τη συνήθεια να αποφεύγει την επίπονη δουλειά· την αδυναµία του υιοθετεί άκριτα βαριάντες ή κανόνες που ανακαλύφθηκαν από άλλους· τη µαταιοδοξία, που είναι αυτάρκης· την ανικανότητα να παραδέχεται τα λάθη του· εν συντοµία, οτιδήποτε οδηγεί σε αδιέξοδο ή αναρχία.

Όταν το σκάκι γίνεται τέχνη

Από την παρτίδα Levitsky-Marshall, Βρότσλαβ, Πολωνία 1912

Αν θέλουµε να παραλληλίσουµε το σκάκι µε την τέχνη, παρτίδες όπως η παραπάνω µάς δίνουν µια καλή αφορµή. ∆ιότι κινήσεις σαν το 1…Βη3!! που έπαιξε εδώ ο Φρανκ Μάρσαλ µε τα µαύρα -µετά από την οποία ο αντίπαλός του εγκατέλειψε αµέσως- έχουν κάτι από τέχνη.

Tata Steel Masters

Ο Νοντιρµπέκ Αµπντουσατόροφ κέρδισε το Tata Steel Masters µε εξαιρετικό σκορ 9/13

Η τελευταία ηµέρα του 88ου Tata Steel Chess Tournament διευθέτησε και τις δύο κατηγορίες χωρίς την ανάγκη πλέι οφ. Στο Masters, ο Νοντιρµπέκ Αµπντουσατόροφ εξασφάλισε την καθαρή πρώτη θέση νικώντας τον Αρτζούν Εριγκάίσι, τερµατίζοντας µπροστά από τον συµπατριώτη του Γιάβοκχιρ Σιντάροβ. Εν τω µεταξύ, ο τίτλος των Challengers πήγε στον Άντι Γούντγουορντ, του οποίου η νίκη στον τελικό γύρο επί του Έρβον Λ’ Αµί του εξασφάλισε µια θέση στο Masters της επόµενης χρονιάς, ενώ ο Βασίλ Ίβαντσιουκ κέρδισε επίσης και τερµάτισε στην δεύτερη θέση.

61 χρόνια διαφορά

Στη φωτογραφία βρίσκονται δύο σκακιστικοί θρύλοι: ο Φαµπιάνο Καρουάνα, νούµερο 2 στον κόσµο επί πολλά χρόνια στην εποχή µας, και αιώνιος «άτυχος» στο κυνήγι του παγκόσµιου τίτλου, και ο Βίκτορ Κορτσνόι, κι αυτός νούµερο 2 για πάρα πολλά χρόνια, που έµεινε στην ιστορία ως «ο τροµερός Βίκτορ».

Η φωτογραφία είναι από το τουρνουά Gibraltar Masters του 2011. Τότε ο Καρουάνα ήταν 19 ετών -ήδη κορυφαίος παίχτης- και ο Κορτσνόι 80! Κι όπως είναι µόνο στο σκάκι δυνατόν να συµβεί, έστω και σπάνια, ο παππούς Κορτσνόι κέρδισε εκείνη την παρτίδα!

Μαθήµατα σκακιού στον Κύδωνα

Ο Α.Ο.Κύδων λειτουργεί τµήµατα εκµάθησης σκακιού για όσους ενδιαφέρονται να

γνωρίσουν τον µαγικό του κόσµο!

Στα τµήµατα εκµάθησης λειτουργούν τµήµατα αρχαρίων, προχωρηµένων και ενηλίκων.

Στο Εθνικό Στάδιο διδάσκει ο επικεφαλής προπονητής του Κύδωνα κ. Γιώργος Μυλωνάκης.

Για εγγραφές και κάθε είδους πληροφορία στο τηλέφωνο 6972442935.

Μαθήµατα στο Ακρωτήρι

Τµήµατα εκµάθησης σκακιού στο Ακρωτήρι, στο Ενοριακό Κέντρο Κουνουπιδιανών. Οι εγγραφές γίνονται καθηµερινά 6-8µ.µ. στο τηλέφωνο 6971735357

Μαθήµατα στις Μουρνιές

Τµήµατα εκµάθησης σκακιού λειτουργούν σε αίθουσα του Ιερού Ναού Ζωοδόχου Πηγής στις Μουρνιές. Πληροφορίες στο τηλέφωνο 6972442935