Μια περιήγηση στον ιδιαίτερο κόσµο του χειµώνα από τη δασκάλα και τα παιδιά της Ε΄ τάξης του ∆ηµ. Σχ. Βαρυπέτρου Χανίων. Πρωτότυπος ο τρόπος που καλύπτουν την εποχή που διανύουµε στις εργασίες τους τα Πεµπτάκια, έχοντας σε ρόλο «εµψυχώτριας» τη δασκάλα τους Ιωάννα Πενταράκη.
«Τα χειµωνιάτικα καιρικά φαινόµενα», «τα ζώα που πέφτουν σε χειµερία νάρκη» και «τα φυλλοβόλα και αειθαλή δέντρα», τα θέµατα µε τα οποία ασχολούνται τα παιδιά, πριν κλείσουν µε τρία υπέροχα µικρά ποιήµατα τις οµαδικές εργασίες τους. Ύστερα απ’ τον υπέροχο πρόλογο της δασκάλας τους.
Συγχαρητήρια και σ’ αυτήν και στα παιδιά. Και βέβαια ευχαριστίες στον φίλο µου διευθυντή του Σχολείου Βαγγέλη Παγωνίδη και γι’ αυτήν µας τη συνεργασία. Καλό χειµώνα σε όλους!
Σας χαιρετώ µε αγάπη όλους!
Βαγγέλης Θ. Κακατσάκης
δάσκαλος – λογοτέχνης
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Ο χειµώνας δεν είναι µόνο µια εποχή του χρόνου, είναι εκείνη η αλλαγή στον αέρα που µας κάνει να τυλιγόµαστε µε κασκόλ, αλλά και µε προσµονή. Είναι η στιγµή που ο κόσµος έξω µοιάζει πιο αργός, σαν να αποφάσισε να ξεκουραστεί για λίγο. Τα δέντρα αφήνουν τα φύλλα τους να γίνουν χαλί στα πεζοδρόµια, διδάσκοντάς µας πως για να ανθίσεις ξανά, πρέπει πρώτα να αφήσεις κάτι πίσω. Πολλά ζώα αποσύρονται στις φωλιές τους, κουλουριασµένα στην απόλυτη ηρεµία της χειµερίας νάρκης, αποδεικνύοντας πως η φύση γνωρίζει το σωστό χρόνο για κάθε πράγµα.
Οι µαθητές µας, µε περιέργεια, γνώσεις και φαντασία, περιηγήθηκαν σε αυτόν τον ιδιαίτερο κόσµο του χειµώνα. ∆ιάβασαν ποιήµατα, ερεύνησαν το ταξίδι των ζώων και τη σοφία της φύσης που προστατεύεται µε τρόπους απλούς, αλλά θαυµαστούς. Παρατήρησαν τα δέντρα, τις αλλαγές, τις λεπτοµέρειες που πολλοί προσπερνούν. Από όλα αυτά δηµιούργησαν τα ακόλουθα κείµενα, σκέψεις και ιστορίες. Καλή χρονιά , και µην ξεχνάτε ότι ο χειµώνας, όσο κι αν κρύβει το φως, πάντα προετοιµάζει την επιστροφή του….
Ιωάννα Πενταράκη, δασκάλα
ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΑ ΚΑΙΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ
Τον Χειµώνα η φύση αλλάζει. Ένα από τα χαρακτηριστικά της εποχής αυτής που την κάνουν ξεχωριστή και µαγική είναι τα εντυπωσιακά καιρικά φαινόµενα που τη χαρακτηρίζουν. Όπως η βροχή. Η βροχή ξεκινά όταν ο ήλιος ζεσταίνει τη θάλασσα, τις λίµνες και τα ποτάµια και το νερό εξατµίζεται. Ο ατµός ανεβαίνει, κρυώνει και σχηµατίζει σύννεφα. Όταν οι υδρατµοί γίνονται πια πολύ βαριές σταγόνες, πέφτουν στη γη ως βροχή. Η βροχή είναι πολύ σηµαντική για τον πλανήτη µας. Ποτίζει τα φυτά, γεµίζει ποτάµια και λίµνες και χωρίς αυτή δε θα υπήρχε ζωή.
Το χαλάζι είναι πιο σπάνιο και πιο ξαφνικό. ∆ηµιουργείται µέσα σε πολύ ψηλά και παγωµένα σύννεφα. Μικρές σταγόνες παγώνουν γύρω από έναν κόκκο πάγου και αρχίζουν να ανεβαίνουν και να κατεβαίνουν µέσα στο σύννεφο από ισχυρούς ανέµους. Κάθε φορά που ανεβαίνουν, καλύπτονται µε νέα στρώµατα πάγου και µεγαλώνουν. Όταν γίνουν αρκετά βαριές, πέφτουν στη Γη ως παγωµένες µπίλιες. Το χαλάζι µπορεί να καταστρέψει καλλιέργειες, αυτοκίνητα ή στέγες, γιατί πέφτει µε δύναµη.
Το χιόνι σχηµατίζεται όταν η θερµοκρασία είναι πολύ χαµηλή. Οι υδρατµοί παγώνουν και γίνονται µικροί παγοκρύσταλλοι που ενώνονται και δηµιουργούν τις νιφάδες. Καµία νιφάδα δεν έχει ακριβώς το ίδιο σχήµα µε κάποια άλλη. Το χιόνι αλλάζει το τοπίο, δηµιουργεί χαρά και παιχνίδι για τα παιδιά, αλλά µπορεί να δυσκολέψει την καθηµερινότητα, όπως τις µετακινήσεις και τη λειτουργεία των σχολείων.
Στέλιος Π, ∆ήµητρα, Γιάννης Α.
ΖΩΑ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΑ ΝΑΡΚΗ
Κάθε χρόνο, όταν πλησιάζει ο Χειµώνας, πολλά ζώα πέφτουν σε χειµερία νάρκη. Το κάνουν γιατί το κρύο και η έλλειψη τροφής κάνουν την επιβίωση δύσκολη. Για αρκετό καιρό πριν, τρώνε πολύ περισσότερο απ’ ότι συνήθως ώστε να αποθηκεύσουν λίπος, το οποίο θα τα κρατήσει ζωντανά όσο κοιµούνται. Η αναπνοή τους γίνεται πιο αργή κατά τη διάρκεια του ύπνου αυτού και η καρδιά τους χτυπάει ελάχιστες φορές το λεπτό για να µη σπαταλούν ενέργεια.
Κάποια ζώα κοιµούνται σε σπηλιές, όπως οι αρκούδες, άλλα κουλουριάζονται µέσα σε φωλιές και δέντρα, όπως τα σκιουράκια, ενώ άλλα όπως οι νυχτερίδες κρέµονται ανάποδα σε σκοτεινά µέρη. Υπάρχουν βάτραχοι που µπορούν να παγώσουν ολόκληροι και την άνοιξη να «ξεπαγώσουν» για να συνεχίσουν τη ζωή τους!
Μάνθος, Γιώργος, Στέλιος Μπ.
ΦΥΛΛΟΒΟΛΑ ΚΑΙ ΑΕΙΘΑΛΗ ∆ΕΝΤΡΑ
α φυλλοβόλα δέντρα χάνουν τα φύλλα τους το φθινόπωρο και τον χειµώνα για να προστατευτούν από το κρύο. Χωρίς φύλλα χάνουν λιγότερο νερό, τα κλαδιά τους δε σπάνε από το χιόνι ή τον πάγο και εξοικονοµούν ενέργεια µέχρι να έρθει η άνοιξη. Φυλλοβόλα δέντρα είναι η µηλιά, η αχλαδιά, η κερασιά, το πλατάνι, η ροδακινιά και άλλα. Τα αειθαλή δέντρα αντιθέτως, κρατούν τα φύλλα τους όλο το χρόνο και µένουν πράσινα και τον χειµώνα. Τέτοια δέντρα είναι ο πεύκος, το έλατο και το κυπαρίσσι. Αυτά προσφέρουν καταφύγιο, ζεστασιά και θέσεις για φωλιές σε πουλιά που δε µεταναστεύουν. Για τα αποδηµητικά πουλιά, τα αειθαλή µπορεί να λειτουργήσουν ως προσωρινές στάσεις στο µεγάλο ταξίδι τους, όπου µπορούν να ξεκουραστούν ή να κρυφτούν από το κρύο και τους εχθρούς.
Μαρία, Νίκος, Γιάννης Σ.
ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΕΙΜΩΝΑ
«Μικρές χιονονιφάδες ψιθυρίζουν στα αυτιά µου\ και µε ρωτάνε σιγανά, γιατί τα χιόνια να µην κρατάνε όλη τη χρονιά;»
«Ο χειµώνας µε τα κρύα και τις παγωνιές,\ φέρνει χιόνια, φέρνει πάγους, φέρνει τις γιορτές.\ Τα ζωάκια θα κοιµούνται µέσα στις φωλιές,\ τα παιδιά κουκουλωµένα παίζουν τις χιονιές».
«Το δέντρο στολισµένο καµαρώνει φουντωµένο,\ και τριγύρω τα παιδιά, τραγουδάνε µε χαρά».
Εύα, Ζάλοµε, Κωνσταντίνα
