«Μην καταδέχεσαι να ρωτάς: “Θα νικήσουµε; Θα νικηθούµε;” Πολέµα!»
ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ(«Ασκητική»)
Η έκθεση Ζωγραφικής του Γιώργου Λεάνδρου Κοκολογιάννη µε τίτλο ΑΦΙΕΡΩΜΑ στον ΝΙΚΟ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ πραγµατοποιήθηκε στο Γυαλί Τζαµί (11-17 Αυγούστου 2025) αλλά άφησε ένα ιδιαίτερο εικαστικό αποτύπωµα Ο ζωγράφος πάντα παρών έτοιµος να συνοµιλήσει µε το κοινό του για τη θεµατική και το ερέθισµα για τον ίδιο, για κάθε έργο τέχνης του. Οι υποµνηµατισµοί έγιναν µε την επιµέλεια της εγγονής του Σοφίας Πιτσιγαυδάκη, η οποία ενεθάρρυνε τον δηµιουργό να πραγµατοποιήσει την έκθεση και να επικοινωνήσει τα νοήµατα των έργων του. Μια σπουδή που κρατά πολλά χρόνια και χαρτογραφεί ένα προσωπικό του εσωτερικό ταξίδι αναζήτησης, έκφρασης, σύνδεσης.
Η ζωγραφική του εκπορεύεται από τον µεγάλο θαυµασµό του για τον Καζαντζάκη και τη βαθιά µελέτη του έργου του, το οποίο αποτέλεσε για τον ζωγράφο κινητήρια δύναµη για να εµπνευστεί και να αναπαραστήσει τις οικουµενικές και ηθικές προεκτάσεις του. Ο Γ. Κοκολογιάννης κατάφερε να εκπέµψει µε την καλλιτεχνική του έκφραση και τη σπουδή του ένα υµνητικό άσµα στην πνευµατική και ψυχική ιχνηλάτηση, ως δοκιµασία του ανθρώπου για την πλήρωση και την τελείωση.
Το πνεύµα του έργου του ελεύθερο, θρησκευτικό και κοσµικό, κατακτά µε την προσπάθεια του ένα χώρο µοναδικότητας που φέρει χαρακτηριστικά βυζαντινής τέχνης. Aαναπτύσσει το δικό του διάλογο ανάµεσα στο ορατό και αόρατο, στην πρόκληση να προκαλεί µε τον δικό του τρόπο τη φιλοσοφική σκέψη, ενεργοποιώντας µια έντονη αίσθηση εσωτερική και ενδόµυχη. Ο ζωγραφικός κόσµος του είναι ο υπαινικτικός κόσµος των εικόνων. ∆ιεκδικεί µε την έκφρασή του να δηµιουργήσει πέρα από τη δεδοµένη πραγµατικότητα και ο Καζαντζακικός στοχασµός γεννά στα έργα του, ιδιαίτερες οπτικές µορφές, που ικανοποιούν το ανήσυχο δικό του πνεύµα.
Αντλεί την εκφραστική του δύναµη από την εµπειρία της ζωής. Στωικός και σκεπτικιστής, τολµά να αναπαραστήσει στιγµιότυπα από το λογοτεχνικό του διάβασµα και γίνεται αναλυτής ενός πολύπλοκου πεδίου, στοχεύοντας στην εγρήγορση της συνείδησης, την άσκηση της αντίληψης, στην ψυχολογική εµβύθιση, µε µορφές που κουβαλούν τη µοίρα του ανθρώπου, µε την καλή και την σκοτεινή όψη. Επαναστάτης στην τέχνη του, επιχειρεί να εκφράσει την ψυχολογική πολυπλοκότητα και να προσδώσει εσωτερική αλήθεια στα έργα του.
Τι κρύβει άραγε ο κόσµος του και ποια αλήθεια επιθυµεί να µας αποκαλύψει θαρραλέα; Στοχαστικός και διορατικός ο Γ. Κοκολογιάννης αφιερώνεται στο ουσιώδες, στο βαθύτερο και στο άυλο, καθώς είναι εµφανές ότι η ζωγραφική αποτελεί για αυτόν µια επίπονη αναζήτηση αέναη που ενώνει το παρελθόν µε το παρόν, µέσω των αξιών του κοινωνικού περιβάλλοντος. Η ζωγραφική του εκπέµπει µια πολύπλοκη αλήθεια και εµπεριέχει τη στάση ζωής του.
Τα έργα του µια αδιάκοπη αντιδικία ανάµεσα στη φιλοσοφική αναζήτηση και την έννοια, ως ιστορία -διήγηση που µονοµαχεί µε την παραστατική του ζωγραφική. O Γ. Kοκολογιάννης αγωνιά µε µια συνεχή διαλεκτική αλληλεξάρτηση και αλληλοσήµανση. Οι µορφές των έργων του στοιχειοθετούν µια αφήγηση µε πολλές εκφράσεις και συµβολισµούς, αναγωγή και αναφορά στην επίπονη ανθρώπινη διαδροµή. ∆ιαδροµές εγγεγραµµένες στην αβεβαιότητα, σε µετέωρα άλµατα, σηµατοδοτούν µια σύνθεση πάλης και εποποιίας µε το άγνωστο, ίσως και µε τον ίδιο του τον εαυτό.
Η κατάνυξη του σεβασµού, η αναφορά στον άλλο, η οικουµενικότητα του ανθρώπου, οι οδύσσειες του, οι πολύµορφες συναιρέσεις και µεταµορφώσεις της ανθρώπινης συµπεριφοράς, οι παγίδες και η ένταση της απελευθέρωσης απλές και αυτονόητες οφθαλµοφανείς συσχετίσεις του, διατηρούν την αµεσότητα τους, αλλά επιτυγχάνουν να εγείρουν σύνθετες ιχνηλατήσεις και απαντήσεις.
Η διαρκής αγωνία ενός αυθεντικού ανθρωπισµού, η ενθάρρυνση του διαλόγου µε το διφορούµενο, η δυνατότητα της διαφυγής και της κάθαρσης διαπερνά τις δηµιουργίες του. Πεδίο συγκινήσεων και ταυτόχρονα άσκηση προσωπικής ελευθερίας, η ασάφεια της ατµοσφαιρικότητας που εκπέµπουν τα έργα του. Η συνύφανση της καλλιτεχνικής πράξης µε την ποιητική του νοήµατος του Καζαντζάκη συµπλέκεται µε το πάθος της δικής του ιχνηλάτησης στο έργο του σπουδαίου συγγραφέα, σε µια δηµιουργική ανασύνταξη µε νέους όρους ζωής και διαλόγου.
Η πρωτοπορία της προσωπικής του περιπέτειας που συµπαρασύρει σε συλλογική διερευνητική στάση και συλλογική περιέργεια τους αποδέκτες του, σηµατοδοτεί την καλλιτεχνική του πρόθεση. Ξεχωριστό πνευµατικό και ηθικό βάρος χαρακτηρίζουν το έργο του και ο ίδιος κερδίζει το κοινό του µε την ευγενική και άµεση λεκτική επαφή του. Επιτυγχάνει να δηµιουργεί έναν µυστηριακό χώρο ερωτηµάτων και προβληµατισµών συµπορευόµενος µε τον σπουδαίο λογοτέχνη που ενεργοποιεί την έµπνευση του, σµιλεύοντας µια σκάλα που µας ενθαρρύνει στη διαδροµή µια ανόδου, στρέφοντας το βλέµµα γύρω από την έννοια του χρόνου, της αρχής και του τέλους.
Η τέχνη του Γ. Κοκολογιάννη όµως εκφράζει µε ταπεινότητα, µια βαθύτερη ελευθερία και µια ουσιαστική συγκίνηση που επιδιώκει να προσπελάσει τις µικρές ή µεγάλες αλήθειες της ζωής, δίνοντας προτεραιότητα στην ίδια την αξία της ζωής. Τα έργα του αποτελούν µια διαρκή δηµιουργική ανασύνταξη του ίδιου, µε πρωταρχικό µέληµα για τους αποδέκτες του τη συγκίνηση του θεατή µέσα από τη διαφορετικότητα της δικής του µορφοπλαστικής έκφρασης. Ο Γ. Κοκολογιάννης καταθέτει µια προσέγγιση της πιο βαθιάς ουσίας και συνθετότητας του κόσµου και όχι µια απλή απεικόνιση. Μια θαρραλέα δηµιουργία που κεντρίζει την προσοχή και την ανάγκη να εντρυφήσεις στην πολυπλοκότητα του κόσµου. Θέσεις και συγκρούσεις και µια µεταφυσική ζωγραφική που αιφνιδιάζει όσοι γνωρίζουν τη γαλήνια και στωική του προσωπικότητα.
Στο έργο του επιδιώκει την αινιγµατική µεταφυσική έκφραση που επιχειρεί να γεφυρώσει το σήµερα µε µια σουρεαλιστική απόδοση των πολλαπλών αναγνώσεων και ερµηνειών του λόγου του Καζαντζάκη. Η ποιητική σιωπή των εικόνων του µεταγγίζει µε ιερό τρόπο την αίσθηση της ακατάλυτης και αιώνιας δύναµης της συµπόρευσης της λογοτεχνίας µε τη ζωγραφική.
Η διαδροµή του συγκινεί και παραδειγµατίζει! Είναι φύσει καλλιτέχνης που µε µια ασύλληπτη νοµοτέλεια µελετά, και µε µια ιδιότυπη µη συµβατική απεύθυνση πλάθει στις αναπαραστάσεις του ιδεοµορφές και ιδεότυπους. Με τις έγκλειστες σηµασίες τους που έχουν σµιλέψει τον ίδιο τον δηµιουργό συνειδητά, δεν διστάζει καθώς το νιώθει σαν ιερό χρέος, να επικοινωνήσει την προσωπική ενδότερη µεταµόρφωση και αφυπνιστική µεταστροφή του µέσω της εικαστικής τέχνης. Μια κρίσιµη υπέρβαση µε ποιητική και εσωτερική επίγνωση, µε σηµαίνουσες που επιθυµεί να µοιραστεί µε µια διευρυµένη έκφραση και ενόραση.
Η γονιµοποιός του πνοή από τον θαυµασµό και το δέος που νιώθει για τον Νίκο Καζαντζάκη µετουσιώνεται σε ποιητική των νοηµάτων που καταθέτει µε σκεπτικισµό και µε την εµπειρία του χρόνου που εξελίσσει το έργο του. Είναι µια µυητική διαδροµή µε τη στάση του προσκυνητή, του εµφορούµενου αξιών που την προάγει σε αποκάλυψη για τους αποδέκτες της έκφρασης του.
Σαν επιτέλεση χρησµού σηµατοδοτείται στην παρούσα ηλικιακή καµπή της ζωής του η απόφασή του να επιχειρήσει αυτό τον διάλογο της ζωγραφικής του µε τις έγκλειστες σηµασίες του σπουδαίου στοχαστή.
Ένα υπερβατικό άλµα, πνευµατικό και ψυχικό, µε περισυλλογή και µε πλέρια ευγνωµοσύνη για κάθε σταθµό της ζωής του.
Πολλοί είναι εκείνοι που έχουν γράψει δηµόσια για το ξεχωριστό έργο του. Αυτό τεκµηριώνεται µάλιστα από τα ενδεικτικά αποσπάσµατα που έχουν συµπεριληφθεί µαζί µε αντιπροσωπευτικά έργα του από την πρόσφατη έκθεση του στο επιµεληµένο έντυπο της ταυτότητας της έκθεσης αφιερώµατος στον Νίκο Καζαντζάκη. Παρατίθενται παρακάτω ενδεικτικά: Αποσπάσµατα της δεκαετίας του 1970 που εξύψωσαν τον δικό µου θαυµασµό και αµέριστο σεβασµό για τον σεµνό αλλά πολύ ευγενικό και χαρισµατικό συνάδελφο του αείµνηστου πατέρα µου που δεν έµοιαζε καθόλου µε τους αυστηρούς ένστολους αστυνοµικούς
«Ο χωροφύλακας αυτός ποτέ δεν έδωσε ιδιαίτερη σηµασία στις τέχνες ποτέ δεν πήγε σε Μουσεία και τα µόνα έργα που τον απασχολούσαν ήταν κάποια µνηµεία στην πλατεία ενός χωριού. Τίποτα περισσότερο…. Μια µέρα, το 1969, στην Ερέτρια η κόρη του η Σοφία δυσκολεύτηκε σε κάτι που ζωγράφιζε µε νεροµπογιές για το ∆ηµοτικό Σχολείο. Παρακολουθώντας την ο πατέρας της γοητεύτηκε από τα χρώµατα. Γνώριζε µόνο τα ονόµατα των βασικών χρωµάτων αλλά όχι και τις λεπτές ποικιλίες και αποχρώσεις τους. Ένιωσε τότε την παρόρµηση να παίξει µε τις αποχρώσεις του ουράνιου τόξου και µη ξέροντας να ζωγραφίζει πήρε ένα γυάλινο βάζο το έβαλε κάτω από ένα δυνατό ηλεκτρικό φως χάραξε τη σκιά του και τη γέµισε µε µια ποικιλία χρωµάτων πάνω σε ένα σκέτο φόντο. Μ’ αυτό το πρώτο έργο του ο χωροφύλακας βυθίστηκε µονοµιάς σε έναν καινούριο κόσµο που τον απορρόφησε ολοκληρωτικά. Βλέποντας µια διαφήµιση στην εφηµερίδα γράφτηκε στη σχολή δι’ αλληλογραφίας ABC. Ύστερα από δύο χρόνια πήρε το δίπλωµά του…»
Ο διεθνούς αναγνώρισης Ελληνοαµερικανός Κίµων Φράιρερ και µεταφραστής της “Ο∆ΥΣΣΕΙΑΣ” του Ν. Καζαντζάκη αφιέρωσε πολυσέλιδη κριτική το 1977 για τα έργα της έκθεσης δηµοσιευµένη στο διεθνές περιοδικό ‘Τhe Athenian”µε τίτλο ένας υπαρξιστής αστυνοµικός: Όπως ο Καζαντζάκης έτσι και ο Κοκολογιάννης είναι ένας αλληγοριστής και συµβολιστής… Είναι βυθισµένος στην υπαρξιακή αγωνία της εποχής µας. Η ζωγραφική για τον Κοκολογιάννη είναι µια αγωνία, όχι µόνο γιατί τα βασικά ερωτήµατα της ζωής τον βασανίζουν, αλλά γιατί δεν µπορεί να ξεχωρίσει αυτά τα θεµελιώδη ερωτήµατα από την ανάγκη του να τα εκφράσει µε τα χρώµατα…”
«Γενεύη, 18/2/1978, του γράφει η Ελένη Καζαντζάκη:
Αγαπητέ κ. Κοκολογιάννη, Σήµερα έλαβα από την Αθήνα το γράµµα σας µαζί µε το κείµενο παρουσίαση του Friar και γράφω αµέσως να µη νοµίσετε ότι αδιαφορώ. Πολύ θαυµάζω το κουράγιο και το ταλέντο σας και πολύ θα χαρώ τη µέρα που θα σας γνωρίσω και θα καµαρώσω την εργασία σας. Πόσο θα χαιρόταν να σας γνωρίσει ο Καζαντζάκης! Και να µιλάτε στην ακροθαλασσιά για το Θεό. Το µεγάλο αιώνιο ερώτηµα Αγαπητέ κ. Κοκολογιάννη, Αγάντα! Οπως λέτε οι Κρητικοί ( έχω γιαγιά Χανιώτισσα, το γένος Βολανάκη) και πολύ θα το ήθελα να µπορούσα κι εγώ κάπως να σας βοηθήσω.
Με εγκάρδιους χαιρετισµούς,
Ελένη Καζαντζάκη.
Ο Γιώργος Κοκολογιάννης έχει εγγραφεί στην µνήµη της παιδικής µου ηλικίας αδιόρατα να µου µιλά για τις αποχρώσεις του κίτρινου στις άγριες µαργαρίτες στο κτήµα της Αγίας Παρασκευής που µεγάλωσα, µε ένα φως στο βλέµµα του που κατάφερε να µην το ξεχάσω ποτέ. Με συγκίνηση διαβάζω το βιογραφικό του και συνειδητοποιώ γιατί ανέκαθεν στις συναντήσεις µας ξεχειλίζει ο σεβασµός µου µαζί µε έναν θαυµασµό χωρίς να γνωρίζω πολλά για εκείνον. ∆ιαίσθηση από την παιδική ηλικία και η υποσυνείδητη ταύτιση µε τη δική µου πατρική φιγούρα. Και τα κοινά στοιχεία που µου αποκαλύπτουν τη ανεξάντλητη φλόγα και των δύο αστυνοµικών από τα Κεραµειά για την καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύµατος που σε εκείνον εκφράστηκαν µε τη σπουδή του ζωγραφικού κώδικα και στον δικό µου πατέρα αντίστοιχα µε τη διαρκή σπουδή του γραπτού και προφορικού λόγου.
Ο ορεινός γενέθλιος τόπος, η συντηρητική χωροφυλακή, η θρησκευτικότητα-πνευµατικότητά του και πάντα οι συµβουλές του για το Μουσείο Και οι ξεχωριστές µαντινάδες του να εκπέµπουν τη λεβεντιά και την αυθεντικότητα της ορεινής κρητικής ιδιοσυγκρασίας.
Η ζωή πάντα θα αιφνιδιάζει ακόµη και την τέχνη, στους κύκλους που διαγράφει, καθώς εµπνέει, συνδέει και ενδυναµώνει ανεξήγητα και αιφνιδιαστικά τους ανθρώπους που αφουγκράζονται µε κοινές αφετηρίες και γονιδιακές ορίζουσες την ανθρώπινη ψυχή. Καλή συνέχεια στο εµπνευσµένο έργο σας κ. Κοκολογιάννη! Και ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ καρδιάς από εµένα… Για τις κίτρινες µαργαρίτες… και όχι µόνο…
Είναι φανερό ότι ο άοκνος αφοσιωµένος ζωγράφος θα συνεχίσει να µελετά τον µεγάλο στοχαστή που τον έχει συνεπάρει. Ο πνευµατικός χαρακτήρας της ζωγραφικής του και η συνεχής του σπουδή αποτελούν διαχρονικά µια πολύτιµη παρακαταθήκη για τον καταλυτικό ρόλο της σχέσης µας µε την τέχνη στην καθηµερινότητα µας. Τόσο για τον ίδιο, αλλά και για όλους όσοι έχουµε την τύχη να τον “ακολουθούµε” καθώς µεταλαµπαδεύει ακούραστος πολλαπλά την πίστη του για τη µεταµορφωτική της ισχύ…
Σας ευχαριστούµε πολύ!
Οι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν ευγενικά από τον καλλιτέχνη φωτογράφο Φάνη Μανουσάκη για τις ανάγκες του παρόντος αφιερώµατος και τον ευχαριστώ θερµά
Η Μ.Α. ∆ρακάκη είναι επιµελήτρια του Μουσείου Σχολικής Ζωής
∆ήµου Χανίων µε ειδίκευση στην πολιτισµική
]επικοινωνία και πολιτιστική διαχείριση
ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ∆ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ
https://www.kazantzaki.gr/gr
https://www.haniotika-nea.gr/o-nikos-kazantzakis-mesa-apo-ta-matia-enos-zografoy-ekthesi-g-kokologianni/
