«Συµβαίνει όταν γράφω ένα έργο, να βάλω εκεί µέσα όλη µου τη ζωή, ώστε η πρώτη µου εκτέλεση να ’ναι για µένα κάτι πολύ περισσότερο από µια συνηθισµένη καλλιτεχνική εµφάνιση»
Μίκης Θεοδωράκης
(από Επιστολή προς Β. Σάµιο)
Το έτος 2025 έχει ανακηρυχθεί «Αφιερωµατικό Έτος Μίκη Θεοδωράκη» από το Υπουργείο Πολιτισµού, καθώς συµπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του µεγάλου µουσικοσυνθέτη. Το Υπουργείο Πολιτισµού προχώρησε στην ανακήρυξη αυτή την 29η Ιουλίου 2024, ηµέρα γενεθλίων του Μίκη Θεοδωράκη.
Η Υπουργός Πολιτισµού κ. Λίνα Μενδώνη έκανε την ακόλουθη δήλωση:
“Σήµερα, 29 Ιουλίου, ηµέρα γενεθλίων του Μίκη Θεοδωράκη, το Υπουργείο Πολιτισµού ανακηρύσσει το 2025, ως «Αφιερωµατικό Έτος Μίκη Θεοδωράκη»,καθώς συµπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννησή του. Η πρωτοβουλία µας συνιστά τον απειροελάχιστο φόρο τιµής στην κληρονοµιά του, αλλά και ευκαιρία να επανακτιµήσουµε τον βίο του, να επαναβιώσουµε, µέσω ενός πολύπλευρου προγράµµατος δράσεων, το έργο του. Τα τραγούδια και οι µουσικές του Μίκη µας συντροφεύουν από τα µικρά µας χρόνια, γεννώντας, µε φυσικότητα, τη συγκίνηση και την ανάταση, ανακαλώντας την Ιστορία µας, αυτή που έκλεισε στις µελωδίες του, αλλά και αυτή που συνδιαµόρφωσε. Προσεγγίζοντας το έργο του προβάλλει απαιτητικό το χρέος της Πολιτείας να αναδειχθούν οι πολλές πλευρές του: Ο συνθέτης, ο αγωνιστής, ο πολιτικός, ο στοχαστής, ο πολίτης. Η ζωή και το έργο του αποτελούν απαράγραπτη πολιτιστική κληρονοµιά του Ελληνισµού, προβάλλοντας την οικουµενικότητά της. Η µουσική του Μίκη Θεοδωράκη εκφράζει, µε τρόπο µοναδικό, µύχιους πόθους του λαού, από τις έγνοιες της καθηµερινότητας έως την οριστική εδραίωση µιας ανοιχτής, συµπεριληπτικής, δηµοκρατικής κοινωνίας…”
Πολλές δράσεις και αφιερώµατα που πυροδοτούν µε το αποτύπωµά τους το δέος για τον σπουδαίο δηµιουργό πραγµατοποιήθηκαν και πραγµατοποιούνται σε όλη την Ελλάδα, αλλά και στην Κρήτη, µε αφορµή το αφιερωµατικό έτος ΜΙΚΗ ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗ. Παράλληλα µε την δράση του και την αγωνιστική του στάση ο ΜΙΚΗΣ ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗΣ αναγνωρίζεται διεθνώς ως ένα σύµβολο για την ελευθερία, την ειρήνη και τον πολιτισµό.
Στις εκδηλώσεις της Ηµέρας Μνήµης για τα 4 χρόνια από το θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη, που συνδιοργανώνουν σε ετήσια βάση n Περιφέρεια Κρήτης, ο ∆ήµος Χανίων και ο Παγκρήτιος Σύλλογος Φίλων Μίκn Θεοδωράκn, τnν Τρίτn 2 Σεπτεµβρίου 2025 η αναφορά στο σηµερινό αφιέρωµα εστιάζοντας στους µικρότερους σε ηλικία πιανίστες που έκλεψαν κυριολεκτικά την παράσταση στην καθιερωµένη εκδήλωση µνήµης για τον Μίκη Θεοδωράκη. Φέτος οργανώθηκε σε συνεργασία µε το Βενιζέλειο Ωδείο Χανίων και περιλάµβανε επιµνηµόσυνη δέηση στο κοιµητήριο Γαλατά και µια κεντρική εκδήλωση µε τίτλο “Πολιτικό Μνηµόσυνο” στο Μεγάλο Αρσενάλι και στο Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης.
Στο δεύτερο µέρος των εκδηλώσεων µνήµης το απόγευµα στο ΘΕΑΤΡΟ ΜΙΚΗΣ ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗΣ µε την επιµέλεια του Βενιζέλειου Ωδείου Χανίων το κοινό βίωσε µοναδικές στιγµές θέασης και ακρόασης µε όλα τα παιδιά που έλαβαν µέρος.
Οι νεαροί ερµηνευτές οι οποίοι συµµετείχαν µουσικά ήταν η Αρετούσα Κολλίτζα, πιάνο και ο Λεωνίδας Μανωλακάκης, µπουζούκι, ο Γρηγόρης Βιτσιλάκης, πιάνο και οι Γιάννης Κόλιας, ο Νικόλας Περδικάκης, τραγούδι. Με τη διδασκαλία της σπουδαίας χαρισµατικής ερµηνεύτριας ∆έσποινας ∆ρακάκη ενεργοποίησαν όχι απλά το θαυµασµό, αλλά προκάλεσαν δέος για την ερµηνεία και τον επαγγελµατισµό µε τον οποίο ερµήνευσαν και αυτό χαρακτήρισε όλους και όλες. Το ταλέντο η σπουδή αλλά και η αγάπη για τη µουσική έλαµψαν περίτρανα.
Στο µουσικό µέρος της βραδιάς, ο πρόεδρος του Βενιζέλειου Ωδείου, Γιάννης Αντωνογιαννάκης, σηµείωσε ότι µαζί µε τους µαθητές του Ωδείου, «έχουµε κοντά µας δύο σπουδαία ταλέντα του πιάνου που επισκέφτηκαν πρώτη φορά το Ωδείο στον διαγωνισµό πιάνου: “Αλίκη Βατικιώτη” που ήταν αφιερωµένος στα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Μίκη. Πρώτευσαν τα παιδιά» Εµµανουήλ Κουτσάκης από τη Θεσσαλονίκη που κατάγεται από την Κρήτη
και ο Ορφέας – Μάριος Χριστονάκης από το Ρέθυµνο. Τα παιδιά είναι εδώ για να αποδώσουν στο πιάνο πρελούδια του Μίκη Θεοδωράκη:
Οι µικρότεροι ερµηνευτές είναι αυτοί που συνοµιλούν µαζί µου στο παρόν αφιέρωµα που γράφεται για να φωτίσει εκτός της πολύ συστηµατικής µελέτης και των χαρισµάτων των δύο αυτών παιδιών, επιπλέον την πατρική σχέση ενδυνάµωσης-εµψύχωσης που φαίνεται ότι λειτουργεί καταλυτικά στην λαµπρή πορεία προόδου και ήθους που σηµατοδοτεί τη σχέση τους µε το πιάνο.
Είναι µικροί στην ηλικία, αλλά είναι φανερό ότι η οικογένεια και κυρίως η πατρική ισόρροπη σχέση που έχουν καλλιεργήσει οι µπαµπάδες, στον απαιτητικό δρόµο της τέχνης της µουσικής, τον οποίο έχουν επιλέξει τα παιδιά τους, είναι µια πολύτιµη σκευή που τους οδηγεί µε ασφάλεια στην πραγµατοποίηση του ονείρου τους και χτίζει µια στέρεα στάση αυτοεκτίµησης, αυτοπειθαρχίας και αφοσίωσης.
Ο Εµµανουήλ Κουτσάκης
και ο Ορφέας – Μάριος Χριστονάκης συναρπάζουν µε την αφοσίωση τους στη σπουδή της µουσικής, µε την ιερή προσήλωση µε την οποία αγγίζουν τα πλήκτρα του πιάνου όταν ερµηνεύουν, µε την εκφραστική της γλώσσας του σώµατος τους, καθώς και αυτή εναρµονίζεται ολοκληρωτικά µε τις διακυµάνσεις της έντασης των µουσικών έργων, αλλά και µε την ωριµότητα που απαντούν στις κοινές και για τους δύο ερωτήσεις µου:
Πώς ονειρεύεσαι οραµατίζεσαι σκέφτεσαι τη σχέση σου µε τη µουσική και το πιάνο την επόµενη δεκαετία;
Πόσο έχει επηρεάσει η σπουδή της µουσικής την ιδιοσυγκρασία σου και τη ζωή σου;
Ποιες λέξεις ή φράσεις θα σκεφτόσουν ότι αρκούν για να περιγράψουν τη σύνδεση σου µε την τέχνη της µουσικής?
Στο σχολείο σου έχει παρουσία η µουσική ? Με ποιους τρόπους? Οι υπόλοιπες τέχνες ? Θέλω να σε παρακαλέσω να το σκεφτείς πολύ και να δώσεις απάντηση χωρίς να σκέφτεσαι µόνο τα µαθήµατα τα οποία έχει το πρόγραµµα σπουδών της τάξης σου.
Τι θα πρότεινες να αλλάξει στο σχολείο σχετικά µε τον ρόλο των τεχνών στην καθηµερινότητά του?
Έχεις επιχειρήσει µελοποίηση στίχων ? Σε ποιο πλαίσιο ?Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι? Π
Ποια µελοποιηµένη σύνθεση θα επέλεγες για να ερµηνεύσεις σε µια ξεχωριστή για σένα στιγµή για τα πρόσωπα που αγαπάς?
Από το έργο του σπουδαίου δηµιουργού ΜΙΚΗ ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗ από όσα έχεις µελετήσει τι είναι αυτό/α που σε έχει/έχουν εντυπωσιάσει ?
Ο Εµµανουήλ Κουτσάκης
του Ευαγγέλου, 10 ετών
Σκέφτοµαι πως την επόµενη δεκαετία θα έχω τελειώσει τις σπουδές µου στη µουσική σε κάποια χώρα του εξωτερικού και θα ήθελα να γίνω ένας πάρα πολύ κάλος σολίστ.Έχω διαµορφώσει πλέον κλασική µουσική άποψη και οι µουσικές που µου άρεσαν στο παρελθόν δεν µε εκφράζουν πλέον. Την αρµονία της µουσικής και το µέτρο προσπαθώ να το εφαρµόσω στην καθηµερινότητα µου.
Αρµονία, µαγεία, συναισθήµατα, ανάγκη να εκφράσω τα συναισθήµατα µου δια µέσου της µουσικής
∆υστυχώς όχι δεν θεωρώ ότι έχει παρουσία αντάξια στο σχολείο. Θα πρότεινα
να προσθέσουν διάφορες τέχνες, πχ κλασική και βυζαντινή µουσική ,γλυπτική, ξυλουργική κτλ
Ναι, έχω µελοποιήσει τους στίχους που γράψαµε µε τον µπαµπά µου –
«Ο κόσµος των παιδιών» και «Αεροπόρος τάχθηκα να γίνω» . Και έχω γράψει τρείς µελωδίες- τον «Ύµνο του Olympic Day Run», «Με τα φτερά του Ίκαρου», Βυζαντινό Τερι-Ρεµ. Ήθελα να το κάνω και µετά ήρθε η έµπνευση.
Ο «Αεροπόρος τάχθηκα να γίνω» , αφιερωµένο στον µπαµπά µου , σαν παράδειγµα του ανθρώπου που ότι ονειρεύτηκε από παιδί έγινε πραγµατικότητα…
Η µουσική του Μίκη εµπεριέχει φοβερή εναλλαγή συναισθηµάτων και µπορεί να σταθεί ισάξια δίπλα στα έργα των παγκοσµίως αναγνωρισµένων κλασικών συνθετών.
Ο Ορφέας – Μάριος
Χριστονάκης 12 ετών
«Σε µια δεκαετία οραµατίζοµαι να σπουδάζω σε µια καλή µουσική σχολή στο εξωτερικό. Μόλις τελειώσω τις σπουδές µου θα ήθελα να γίνω σολίστας στο πιάνο και να δίνω συναυλίες σε όλον τον κόσµο. Αργότερα ίσως γίνω µαέστρος.
Η µουσική µε έχει βοηθήσει να εκφράζοµαι και να έχω περισσότερη αυτοπεποίθηση. Επίσης, περισσότερη πειθαρχία. Παίζοντας πιάνο χαλαρώνω και νιώθω σαν να µπαίνω σε έναν άλλο κόσµο. Έχω την αίσθηση ότι συνδέοµαι µε τη φύση και ότι ζω εικόνες από αυτήν, όπως µια φθινοπωρινή µπόρα µε το «Automn» της Cecile Chaminade. Κάθε κοµµάτι µού δηµιουργεί ξεχωριστά συναισθήµατα. Όταν είµαι αγχωµένος ή λυπηµένος η µουσική είναι το καταφύγιό µου. Κλείνοµαι στο δωµάτιό µου και παίζοντας πιάνο ξεχνάω καθετί αρνητικό.
Τη σύνδεσή µου µε την τέχνη της µουσικής θα την περιέγραφα ως πηγή ενέργειας, το «οξυγόνο» µου. Είναι µια καθηµερινή µου ανάγκη και επιθυµία. ∆ε µπορώ να φανταστώ τον εαυτό µου χωρίς αυτήν.
Φέτος ξεκίνησα να φοιτώ στο Μουσικό Γυµνάσιο Ρεθύµνου. Εκεί, όπως µπορείτε να φανταστείτε, η µουσική έχει έντονη παρουσία, καθώς διδάσκοµαι πολλά µουσικά µαθήµατα. Επιπλέον, έχουµε και µαθήµατα Εικαστικών, Θεάτρου και Ιστορίας της Τέχνης.
Θα πρότεινα τα σχολεία να έχουν περισσότερα καλλιτεχνικά µαθήµατα και οι µαθητές να ασχολούνται πιο πολλές ώρες. Θα ήταν, µάλιστα, καλό να ξεκινούν από τις µικρές τάξεις του ∆ηµοτικού.
∆εν έχω επιχειρήσει να µελοποιήσω στίχους. Ωστόσο, έχω συνθέσει στο πιάνο κοµµάτια κλασσικής µουσικής.
Σε µια ξεχωριστή στιγµή για τα πρόσωπα που αγαπώ θα επέλεγα να ερµηνεύσω το «Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ» του Μίκη Θεοδωράκη.
Από το έργο αυτού του σπουδαίου δηµιουργού µε έχει εντυπωσιάσει το πόσα πολλά και διαφορετικά µουσικά έργα συνέθεσε, το ότι ασχολήθηκε και µε άλλα πράγµατα εκτός από τη µουσική και το πόσο γνωστός έγινε σε όλο τον κόσµο.»
Με την ευχή να πραγµατοποιούν τους στόχους τους και να εξελίσσουν αδιάκοπα τη βαθιά και γνήσια σχέση τους µε τη µουσική, τους αφιερώνω τα λόγια του εµβληµατικού οικουµενικού Έλληνα µουσικοσυνθέτη ΜΙΚΗ ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗ… για το χρέος και την ευθύνη που ο ίδιος καταθέτει ότι εµφυσήθηκε από τον πατέρα του. Ήδη διαφαίνεται µε υγιή τρόπο ότι τα φέρουν εµφανέστατα ο Εµµανουήλ και ο Ορφέας και θα τα µεταγγίζουν ες αεί, όσο οι ίδιοι αυτόφωτοι και αυτοδύναµοι θα εξελίσσουν το µουσικό τους έργο…
Τα πλούσια βιογραφικά τους εξάλλου τεκµηριώνουν αυτή τους τη δυναµική πορεία τα οποία θα µπορούσαν να αντιστοιχούν σε άλλες ηλικίες ως προς την ευρύτητα και την πυκνότητα των συµµετοχών των διακρίσεων των σπουδών.
[…]
“Έχω πολλούς λόγους να είµαι σήµερα ψυχικά φορτισµένος. Πρώτον γιατί βρίσκοµαι στην Κρήτη. ∆εύτερον γιατί µόλις πέρασα το ακρωτήρι των 80 χρόνων µου και τρίτον γιατί µε τιµά το Πανεπιστήµιο της Κρήτης. Αυτοί οι τρεις λόγοι κάνουν δύσκολη την επιλογή του θέµατος µιας τόσο σηµαντικής αλλά και συµβολικής συνάµα οµιλίας µε τη βαρύνουσα ιδιότητα του Επίτιµου Καθηγητή µιας Φιλοσοφικής Σχολής.
Η λέξη “ακρωτήριο” µε παραπέµπει στο ταξίδι. Στο ταξίδι της ζωής µου. Κι όπως λέµε “θαλασσοδαρµένο καράβι”, µπορώ κι εγώ να ισχυριστώ πως υπήρξα ένας θαλασσοδαρµένος άνθρωπος, δοκιµασµένος στην θάλασσα της ζωής και στις τρικυµίες της ιστορίας. Όµως περιέργως εδώ στα Χανιά νοιώθω πως βρίσκοµαι σε λιµάνι, γαλήνιος και ασφαλής. Λες και ξαναβρέθηκα στην αγκαλιά της οικογένειας µου. Μη έχοντας ζήσει σε δική µου πατρίδα, έµαθα να θεωρώ την πατρίδα του πατέρα µου, σαν δική µου πατρίδα . Εδώ είναι η οικογένεια µου, εδώ είναι το δικό µου λιµάνι, εδώ οι σκιες των δικών µου ξαναζωντανεύου και εκµηδενίζουν ηλικίες και χρόνια, µε κάνουν έφηβο, µε κάνουν παιδί και νοιώθω καθώς έστριψα σαν καράβι τον Κάβο-Ντόρο, να ατενίζω τη ζωή µε καθαρό µάτι, καθώς το νέο ταξίδι που ξανοίγει µπροστά µου µού επιφυλάσσει νέα αινίγµατα και νέες συγκινήσεις. Ήδη µπορώ να δω “αφ’ υψηλά” τη ζωή µου από απόσταση, σαν τρίτος και να βγάλω τα πρώτα συµπεράσµατα. Φερ’ ειπείν, εδώ στο λιµάνι των Χανίων, διαδραµατίστηκε µια σκηνή που έµελλε να κατευθύνει τις επιλογές και τις αποφάσεις µου σε όλη µου τη ζωή. Μόλις είχαν αρχίσει οι Βαλκανικοί Πόλεµοι, στα 1912, και τότε ο πατέρας µου, 16 χρονών και ο αδελφός του ο Πέτρος 19 χρονών, αποφάσισαν να φύγουν κρυφά και να καταταγούν στον ελληνικό στρατό. Μπήκαν λοιπόν σε ένα πλοίο που ήταν αραγµένο στην προκυµαία και κρύφτηκαν στο αµπάρι του. Σε λίγο προς µεγάλη τους έκπληξη, είδαν ξαφνικά από πάνω τους τον πατέρα τους και πίστεψαν πως όλα γι’αυτούς είχαν τελειώσει. Εκείνος όµως που κρατούσε στο ένα χέρι ένα πελώριο καρβέλι ζυµωτόκαι στη χούφτα του άλλου λίγα τάληρα όπως τα έλεγαν τότε, τους είπε µε την βροντερή του φωνή: “Πάρτε τούτο για να µην πεινάσετε κι αυτά τα λίγα λεφτά θα σας χρειαστούν. Και κοιτάξτε να µην ντροπιάσετε την γενιά σας”. Έτσι γεννήθηκε µέσα η εικόνα του Χρέους για τη “γενιά” µου και συνακόλουθα για την Πατρίδα µου. Έτσι µε δυο λόγια έγινα αυτός που έγινα….”
*Η Μ.Α. ∆ρακάκη είναι Επιµελήτρια του Μουσείου Σχολικής Ζωής ∆ήµου Χανίων,Παιδαγωγός, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων µε ειδίκευση στην Πολιτισµική Επικοινωνία και Πολιτιστική ∆ιαχείριση
** Oι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν από τους γονείς των παιδιών που παραχώρησαν τις συνεντεύξεις ειδικά για το αφιέρωµα της εφηµερίδας ΧΝ Τους ευχαριστούµε θερµά!
ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ∆ΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ:
https://mikisguide.gr/ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΜΙΚΗ ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗ ,ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΙΚΙΑ ΜΙΚΗ ΘΕΟ∆ΩΡΑΚΗ
ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ Ω∆ΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ https://venizeleio-odeio.gr/
https://www.haniotika-nea.gr/mni-i-kai-elodies-miki-theodoraki-se-galata-kai-chania/
https://www.haniotika-nea.gr/os-polyepistimoniki-synergeia-gia-tin-paragogi-ekpaideytikoy-ylikoy/
• Θεοδωράκης Μ., Πρακτικά ∆ιεθνούς Συνεδρίου, Χανιά 29 30 &31 Ιουλίου 2005, έκδοση Νοµαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων µε την υποστήριξη του ΥΠΠΟ, Χανιά ∆εκέµβρης 2005
• https://www.culture.gov.gr/el/Information/SitePages/view.aspx?nID=5040
• https://chania-culture.gr/services/events/ekdiloseis/etisio-mnimosyno-miki-theodoraki/#:~:text=
• Μίκης Θεοδωράκης: Εκ βαθέων ΙΙ (Aπό τη σελίδα 265 20 χρόνια πριν
Ο άνθρωπος ο δηµιουργός ο µουσικός ο πολιτικός ο Κρητικός ο Οικουµενικός
Πρακτικά ∆ιεθνούς Συνεδρίου 29-31 Ιουλίου 2005, όπως παραπάνω
