Ποια είναι η µικρή λέξη που κουβαλάει µέσα της το µεγάλο βάρος των εννοιών της αξιοπρέπειας, της ελευθερίας και της αυτοπεποίθησης;
Που βγαίνει από τις δυναµικές ψυχές και που αν και είναι καθαρά άρνηση, ουσιαστικά και κυριολεκτικά, γεννά την ελευθερία σου; Που δηλώνει την εσωτερική αντίστασή σου και που στη συνέχεια γίνεται πράξη που ταιριάζει στις επιθυµίες σου; Νοµίζω θα συµφωνήσεις, ότι λέγοντας «όχι», νιώθεις δυνατός και σπουδαίος, γιατί δε µένεις θεατής σε ό,τι συµβαίνει γύρω σου, αλλά παίρνεις ξεκάθαρη θέση, «βάζοντας στη θέση του» όποιον πρέπει… Κι ύστερα, δρας µε βάσει το «όχι» σου και φτάνεις στα ξέφωτα της ηρεµίας και της γαλήνης σου. Το «όχι» είναι ένα ισχυρό όριο. Το όριο που θέτεις απέναντι στην επιβολή, στην αδικία και στην υποταγή. Είναι η φωνή που υπερασπίζεται την αξιοπρέπειά σου, γιατί είναι η στιγµή που αρνείσαι να γίνεις αντικείµενο, δηλώνεις ότι έχεις την αξία σου, την ελευθερία σου και τη συνείδησή σου αχειραγώγητη.
Το «ΟΧΙ» του 1940, δεν ειπώθηκε µόνο από τα χείλη ενός ηγέτη. Ειπώθηκε από ένα λαό. Ήταν η στιγµή που ένα έθνος ολόκληρο, στάθηκε απέναντι σε µια απειλή πολύ µεγαλύτερη από τις δυνάµεις του. Η Ιταλία ήταν στρατιωτικά ισχυρότερη, µε περισσότερους στρατιώτες, εξοπλισµό και πόρους. Η Ελλάδα µας, είχε περιορισµένες δυνάµεις, µικρότερο στρατό και λιγότερα µέσα. Παρόλα αυτά δεν υποτάχθηκε και αντέταξε το θάρρος της λέγοντας το ιστορικό «ΟΧΙ». Ξεπέρασε το φαινοµενικά ανίκητο αντίπαλο και απέδειξε ότι το µέγεθος της απειλής δεν καθορίζει πάντοτε την έκβαση. Εκείνη τη µέρα, εκείνο το «ΟΧΙ», δεν ήταν άρνηση για την άρνηση. Ήταν µια συνειδητή , βροντερή άρνηση, που γεννήθηκε από την πίστη σε κάτι ιερό και δίκαιο. Ήταν κατάφαση στην ελευθερία και στην αυτονοµία και σεβασµός στην ανθρώπινη υπόσταση.
Σε κάθε περίπτωση, το «όχι» είναι µια λέξη που αξίζει να την εκφράζουµε καθηµερινά, γιατί αλλιώς η ψυχή µας θα µείνει χωρίς «φωνή», θα παγώνει λίγο λίγο και θα χάνεται στην απάθεια και στην αδράνεια. Επιβάλλεται να µάθουµε να λέµε «όχι». Στην αδικία, όταν οι άλλοι προσπαθούν να µας κάνουν να προδώσουµε τον εαυτό µας, αλλά και όταν η αδικία δε µας αφορά άµεσα. «Όχι», σ’ εκείνη τη φωνή µέσα µας που επιµένει να µας λέει πως… « Α! ΕΣΎ…∆εν µπορείς!», ή «Μην το κάνεις! ∆εν αξίζει!», ή «Μην το πεις! Ντροπή!», ή «Μην ενοχλείς! ∆ε θα σε συµπαθούν µετά!» και άλλα πολλά, που σίγουρα τώρα θα σκεφτείς. Στη σύγχρονη ζωή που οι πιέσεις είναι αµέτρητες και οι συµβιβασµοί συχνά αναγκαίοι, το «όχι» που δυναµικά θα ειπωθεί, γίνεται πράξη αυτογνωσίας και ελευθερίας. Πολλές φορές, µπορεί να µοιάζει επικίνδυνο. Γιατί ταράζει τα νερά, ξεβολεύει και φέρνει αλήθειες που πονάνε, στην επιφάνεια. ∆ηλώνει ανεξαρτησία µέσα σ’ έναν κόσµο που σου απαιτεί να µη διαταράσσεις την τάξη, να υποχωρείς για να «µην τα χαλάσεις», να υποτάσσεσαι και να συµφωνείς. Μήπως να µην κολλάς; Γιατί, για σκέψου! Πώς είναι η ζωή χωρίς τα «όχι»; Μήπως διαλύεται στην αδιαφορία και γίνεται άχρωµη και ανούσια; Και… µήπως τη στιγµή που θα βρεις το θάρρος να αρνηθείς, αυτό είναι και το πρώτο βήµα να ζεις ουσιαστικά και να επιλέγεις αληθινά αυτό που σε κάθε περίπτωση, θα είναι το καλό για εσένα; Μήπως µόνο όταν µάθεις να λες «όχι» µε συνέπεια και ευθύνη, µπορείς µετά σε κάθε περίπτωση να πεις τα «ναι» σου, µε ουσία; Μήπως τότε είναι και η στιγµή που αποκτούν την αξία τους; Ένα «ναι» µε ουσία και αξία, έχει ουσιαστικό νόηµα. Είναι εκείνο το «ναι», που το λες γιατί το πιστεύεις και όχι από συνήθεια ή συµβιβασµό. Και ούτε βέβαια, επειδή δεν τολµάς να αρνηθείς, φοβούµενος τις συνέπειες του «όχι». Το «όχι» είναι µια πράξη ελευθερίας. Γιατί είναι η στιγµή που αρνείσαι να γίνεις πιόνι των άλλων και επιλέγεις να µείνεις πιστός στις ιδέες σου, ακόµη κι αν ξέρεις πως θα πληρώσεις το τίµηµα. Είναι η στιγµή που απελευθερώνεσαι και γίνεσαι ο πρωταγωνιστής της προσωπικής σου ιστορίας.
Ωστόσο, από το ηρωικό «ΟΧΙ» του 1940, µέχρι τα µικρά καθηµερινά «όχι» που υπερασπίζονται την ψυχή µας, η λέξη αυτή µας θυµίζει πως η ελευθερία δε χαρίζεται αλλά κατακτάται. Και υπάρχουν στιγµές που το να λες «όχι», είναι και η µόνη µορφή «ναι» που αξίζει. Εν τέλει, εµείς ξέρουµε καλά… τα «ναι» και τα «όχι» µας. Εµείς µετράµε τις νίκες και τις ήττες µας, όταν τα λέµε. Και µόνο εµείς είµαστε αυτοί που µπορούµε να τα ισορροπήσουµε στη ζυγαριά µας… Πώς; Ο καθένας ξέρει τον τρόπο…
*Η Μαρία Σαρρή – Σαββάκη είναι ∆ασκάλα
Ειδικής Αγωγής – Συγγραφέας
