Δευτέρα, 15 Αυγούστου, 2022

Ο πηδηχτός χορός της Ανατολικής Κρήτης (μαλεβιζιώτης)

Γ’ ΜΕΡΟΣ
Η εθιμοτυπία του χορού απαιτεί ο πρωτοχορευτής να αντικαθιστάται από δυο χορευτές του κύκλου, οι οποίοι έρχονται στον κάβο (κορυφή) του χορού και παίρνουν τη θέση του.
Η μελέτη των μελωδιών του πηδηχτού δείχνει την ύπαρξη διαφορετικών παραδοσιακών μουσικο- χορευτικών εκφάνσεων στον νομό Ηρακλείου, ενώ τοπικοί πηδηχτοί χοροί, όπως ο εθιανός πηδηχτός και ο γεργιανός πηδηχτός είναι τοπικές εκφάνσεις του ίδιου χορού με στοιχεία μουσικοχορευτικής απλοποίησης, τόσο στη μελωδία όσο και στον βηματισμό. Οι βασικές εκφάνσεις του πηδηχτού χορού της Ανατολικής Κρήτης με κοινό βηματισμό καταγράφονται στο Μεγάλο Κάστρο, στην Επαρχία Πεδιάδας, στην περιοχή των Ανατολικών Αστερουσίων, στη Βιάννο, καθώς και στο Λασίθι με μικρές παραλλαγές στο βηματισμό και διαφορετική ονομασία.
Στο Μεγάλο Κάστρο, που ο χορός ονομαζόταν καστρινός πηδηχτός, η μουσική του πηδηχτού παλαιότερα συμπεριλάμβανε γυρίσματα του στειακού πηδηχτού, καθώς και λόγια στοιχεία. Έχει ως κύριους εκφραστές, σύμφωνα με τις μουσικές καταγραφές που σώζονται, τους βιολιστές Γιώργο Αβυσσινό, Μηνά Τζωρτζάκη και Αρίστο Σπανακάκη. Οι δυο τελευταίοι είχαν και μουσικές σπουδές σε Ωδείο, με αποτέλεσμα  δυτικοευρωπαϊκές επιρροές στην εκτέλεση των μελωδιών. Επίσης και οι τρεις είχαν επηρεαστεί από τον Στρατή Καλογερίδη, ειδικά στα μαντουρίσματα, δηλαδή τα μουσικά γυρίσματα στα οποία το βιολί μιμείται τον ήχο της ασκομαντούρας. Αυτή την τεχνική κατέγραψε, διέσωσε και εκτέλεσε ο Καλογερίδης ερευνώντας την ευρύτερη περιοχή της Επαρχίας Μαλεβιζίου. Με άλλα λόγια, μπορούμε να πούμε ότι στο Μεγάλο Κάστρο υπήρχε μια λόγια μουσική έκφραση του πηδηχτού με έντονη μελωδική-λυρική χροιά και αυξομειούμενη ένταση. Αυτή η αστική μουσική έκφραση ενισχυόταν από τα όργανα συνοδείας, τα οποία ήταν η κιθάρα ή το πιάνο και σπανιότερα (δισκογραφία Αρίστου Σπανακάκη) το λαούτο.
Στην Επαρχία Πεδιάδος το μουσικό νήμα του πηδηχτού αρχίζει με τον Αρχανιώτη Μανόλη Βαρδάκη ή Κοντόχα, ο οποίος επηρέασε τον λυράρη Γιώργο Μηλιαράκη ή Καψιλίδη από την Σκυλούντα (Καλλονή). Αυτός με τη σειρά του επηρέασε όλους τους μετέπειτα Πεδιαδίτες βιολάτορες, όπως τους κορυφαίους Γιώργο Σφακιανάκη ή Αβυσσινό και Ηρακλή Σταυρουλάκη. Η κυριαρχία του βιολιού είναι δεδομένη, όπως και στο Μεγάλο Κάστρο, ενώ η μουσική μελωδία διαφέρει ως προς την συνοδεία του λαούτου, το οποίο λειτουργεί σε ρόλο «βούρτσας» με ρυθμό συρτού. Υπάρχουν συγκεκριμένα μελωδικά γυρίσματα (μαντουρίσματα), τα οποία προτρέπουν το χορευτή να κάνει επιτόπια μικρά «ψαλιδάκια» (τη λεγόμενη στοίβα, όπως στο στειακό πηδηχτό) και φυσικά η επιρροή από τον Καλογερίδη με τα γυρίσματα του στειακού πηδηχτού στο βιολί, όπως και στον καστρινό πηδηχτό («Μουσική και καθημερινότητα στο Αλάγνι του 20ου αιώνα», «Μαθιά μουσικής και ζωής ανιστορήματα», κ.ά.). Ο χορός εκτελείται σε μικρή απόσταση και στα ¾ του πέλματος, ενώ τα μπροστινά βήματα έχουν ένα κουτσό με το δεξί στην αρχή, μια «σούστα» και τρία απλά περιπατητικά βήματα με άρση δεξιού ποδιού στο τέλος. Το ίδιο γίνεται με τα οκτώ βήματα προς τα πίσω.
(συνεχίζεται)


Ακολουθήστε τα Χανιώτικα Νέα στο Google News στο Facebook και στο Twitter.

Δημοφιλή άρθρα

Κρητικά πανηγύρια

Πολλά είναι τα παραδοσιακά κρητικά πανηγύρια που πραγματοποιούνται αυτές τις μέρες στα Χανιά, τραβώντας το ενδιαφέρον ντόπιων και επισκεπτών των Χανίων στην ενδοχώρα του...

Σύλληψη 37χρονου για ενδοοικογενειακή βία στην Κίσσαμο

Στην σύλληψη ενός 37χρονου άντρα για ενδοοικογενειακή βία προχώρησαν αστυνομικοί της Κισσάμου το βράδυ του Σαββάτου. Σύμφωνα με πληροφορίες, η 25χρονη έγκυος σύζυγος του συλληφθέντα...

Το Ι.Χ. κατέληξε… στον τοίχο!

Πάνω σε εξωτερικό τοιχείο κατοικίας στην οδό Νικηφόρου Φωκά στο Κουμ Καπί έπεσε ΙΧ αυτοκίνητο τις πρωινές ώρες της Κυριακής λίγο πριν τις 6. Από...

Αυξημένη επισκεψιμότητα στην ενδοχώρα των Χανίων

» Τονωτική ένεση για την οικονομία της υπαίθρου “Ζωή” στην ενδοχώρα δίνουν χιλιάδες Ελληνες αλλά και ξένοι επισκέπτες που κατακλύζουν τα χωριά του νομού Χανίων....

Εκκλησίες, μοναστήρια και εξωκλήσια αφιερωμένα στην Κοίμηση της Θεοτόκου στα Χανιά

Ο Αύγουστος είναι ο τελευταίος μήνας του Καλοκαιριού και αφιερώνεται στην Παναγία με τις δέουσες δοξασίες ως μια από τις μεγαλύτερες γιορτές της χριστιανοσύνης. Σε...

Υπερφυσικά… φαινόμενα στα Χανιά

Μέρες της Παναγιάς και πολλοί είναι αυτοί που προσδοκούν θαύματα που θα κάνουν τη ζωή μας καλύτερη. Κατά πως φαίνεται, σε θαύμα ή μάλλον σε...

Αφήστε ένα σχόλιο

Please enter your comment!
Please enter your name here

Εντός εκτός και επί τα αυτά

Μικρές αγγελίες

aggelies

Βήμα στον αναγνώστη

Στείλτε μας φωτό και video ή κάντε μία καταγγελία

Συμπληρώστε τη φόρμα

Ειδήσεις

Σχόλια

Συνεργασίες

Διαδρομές

Podcasts

Επιστολές

Χρήσιμα