■ Τα προβλήµατα του 112 για τους ταξιδιώτες, ο αδύναµος κρίκος της έγκαιρης προειδοποίησης και οι προετοιµασίες των Βαλτικών χωρών για το ενδεχόµενο ρωσικής εισβολής
Από τις 15 έως τις 17 Απριλίου βρέθηκα στη Ρίγα της Λετονίας για να παρακολουθήσω το ετήσιο συνέδριο και έκθεση του 112, που διοργανώνει η Ένωση για τον Ευρωπαϊκό Αριθµό Επείγουσας Κλήσης 112 (EENA). Τρία κυρίως θέµατα ήταν, κατά τη γνώµη µου, άξια προσοχής.
Ανθεκτικότητα των δικτύων επικοινωνιών. Το Νοέµβριο του 2023 η λειτουργία του δικτύου τηλεπικοινωνιών OPTUS στην Αυστραλία διακόπηκε επί 12 ώρες. Επηρεάστηκαν 10,2 εκατ. πελάτες όλων των δικτύων κινητής, σταθερής και διαδικτυακής επικοινωνίας, ενώ πάνω από 2.000 χρήστες δεν µπόρεσαν να επικοινωνήσουν µε το 000, τον εθνικό αριθµό επειγόντων της Αυστραλίας. Ένα χρόνο αργότερα, η εθνική αρχή τηλεπικοινωνιών της χώρας επέβαλε στην εταιρεία πρόστιµο 12 εκατ. δολάρια Αυστραλίας (A$) – περίπου 7,4 εκατ. €. Παράλληλα, η εταιρεία πλήρωσε και αποζηµιώσεις 481.000 A$ (περίπου 290.000 €) σε µεµονωµένους χρήστες.
Από την έρευνα που έκανε το αρµόδιο Υπουργείο Υποδοµών και ανακοινώθηκε στο συνέδριο, προέκυψε ότι το πρόβληµα προήλθε από την προβληµατική αναβάθµιση του λογισµικού ενός δροµολογητή (router), σε συνδυασµό µε κακή διαµόρφωση άλλων δροµολογητών σε ολόκληρο το δίκτυο. Παρόµοια προβλήµατα έχουν σηµειωθεί και αλλού, ήτοι σε Καναδά και Ιαπωνία (2022), στη Βρετανία (2023), στην Ισπανία (2024) και στις ΗΠΑ (2025). Τα προβλήµατα αυτά συνδέονται και µε τη µετάβαση από τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας 2G/3G στα δίκτυα 4G/5G που λειτουργούν πλήρως µέσω διαδικτύου (δηλ. µε βάση το πρωτόκολλο TCP/IP).
Από την έρευνα των Αυστραλών, αλλά και την ανακοίνωση της ∆ιεθνούς Ένωσης Κινητής Τηλεφωνίας (GSMA) στο συνέδριο, προκύπτει ότι απαιτούνται περισσότεροι και πιο ενδελεχείς έλεγχοι κατά την εισαγωγή αναβαθµίσεων και διορθωτικών αρχείων (ή µπαλωµάτων – patches) στα συστήµατα. Κι αυτό γιατί πρέπει να µελετηθούν κάθε φορά οι επιπτώσεις στην εξαιρετικά πολύπλοκη αρχιτεκτονική των συστηµάτων πληροφορικής που βρίσκονται στην καρδιά των σύγχρονων δικτύων τηλεπικοινωνιών. Η Αυστραλία πάντως, από το 2025 δηµιούργησε ειδική υπηρεσία «θεµατοφύλακα», µε αποστολή την διασφάλιση της λειτουργικής ακεραιότητας των επικοινωνιών έκτακτης ανάγκης µε εκτεταµένες εξουσίες ελέγχου των τηλεπικοινωνιακών παρόχων και υποχρέωση πλήρους εποπτείας όλης της αλυσίδας.
Επίσης, η µετάβαση από τα δίκτυα 2G/3G στα δίκτυα 4G/5G πρέπει να γίνει πολύ προσεκτικά, επειδή επιπλέον, σύµφωνα µε δοκιµές που έγιναν από τη Σουηδική και άλλες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, πολλές συσκευές κινητών τηλεφώνων δεν είναι συµβατές µε τα νέα αυτά δίκτυα. Γι’ αυτό και η EENA ζητά την αναβολή της πλήρους κατάργησης των παλαιότερων δικτύων 2G/3G επειδή σε πολλές περιπτώσεις κλήσης του 112 στο εξωτερικό (δηλ. σε περιαγωγή) δεν διαβιβάζεται σωστά (ή και καθόλου) η τοποθεσία του καλούντος.
Ο αδύναµος κρίκος της έγκαιρης προειδοποίησης. Ολόκληρη τη δεύτερη µέρα του συνεδρίου υπήρχαν συνεδρίες για την έγκαιρη προειδοποίηση του πληθυσµού σε περιπτώσεις επικείµενης ή εξελισσόµενης καταστροφής. Σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτός από τη Σλοβακία, την Ιρλανδία και την Κύπρο, λειτουργεί σήµερα σύστηµα έγκαιρης προειδοποίησης κινητών. Είτε µέσω γεωεντοπισµένων γραπτών µηνυµάτων (location-based SMS), είτε µέσω µηνυµάτων κυψελοειδούς εκποµπής (cell broadcasting) – σύστηµα που προβλέπεται να λειτουργήσει επίσης σε Κύπρο και Σλοβακία εντός του 2026 και στην Ιρλανδία το 2027.
Ωστόσο, όπως τόνισε ένας οµιλητής: «Η τεχνολογία επιδίδει το µήνυµα αλλά τη σωτηρία την φέρνει το ανθρώπινο οικοσύστηµα». Ειδική συνεδρία ήταν αφιερωµένη στην ενθάρρυνση των πολιτών πριν από τον συναγερµό µε στόχο τη δηµιουργία προετοιµασµένων κοινοτήτων. Από έρευνα πολιτών στο πλαίσιο του Ευρωενωσιακού έργου ARTEMis (AleRT and Impact-Forecast Standards for Emergency Management – Προειδοποίηση και επιπτώσεις – Πρότυπα πρόβλεψης για διαχείριση επειγόντων) προέκυψαν ορισµένα ενδιαφέροντα συµπεράσµατα.
Ποσοστό 67% των ερωτηθέντων δήλωσε άγνοια σχετικά µε την πρόσβαση σε βοήθεια ή σε καταφύγια σε περίπτωση καταστροφής. Μόνο το 14% απάντησε ότι γνώριζε τα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης ή τα σχέδια εκκένωσης. Και µόνο το 19% δήλωσε ότι είχε καλή πληροφόρηση από τις τοπικές αρχές πριν, κατά τη διάρκεια ή µετά κάποια καταστροφή. Τέλος, το 79% δήλωσε έτοιµο να συµµετάσχει σε σχετικές εκπαιδεύσεις και ασκήσεις.
Στην ίδια συνεδρία η Υπουργός Ετοιµότητας και Αντιµετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης της Καναδικής πολιτείας Οντάριο παρουσίασε την οργάνωση του πολιτειακού Σώµατος Πολιτικής Προστασίας (Ontario Corps) που συντονίζει όλες τις εθελοντικές οργανώσεις της Πολιτείας. Επεµβαίνει εντός 24 έως 72 ωρών από την ενεργοποίηση του από τις αρχές και αναπτύσσει εξειδικευµένο προσωπικό και εξοπλισµό, εγκαθιστά καταλύµατα έκτακτης ανάγκης µε θέρµανση και κλιµατισµό, διεξάγει ιατρικούς ελέγχους, µοιράζει εφόδια (τρόφιµα, φαγητό, νερό κλπ.) σε κατοίκους και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, αποµακρύνει µπάζα και βοηθά στην προετοιµασία αντιµετώπισης πληµµυρών (π.χ. τοποθέτηση σάκων µε άµµο).
Το Σώµα Πολιτικής Προστασίας διαχειρίζεται επίσης τις κλήσεις στο 211 που παρέχει βοήθεια και πληροφόρηση σε περιπτώσεις µη επειγόντων περιστατικών (π.χ. διευθύνσεις καταφυγίων µε θέρµανση ή κλιµατισµό, πληροφορίες για κυβερνητικά προγράµµατα και υπηρεσίες). Το 211 εξασφαλίζει ότι ο αριθµός κλήσεων έκτακτης ανάγκης 911 παραµένει διαθέσιµος για τις πραγµατικές έκτακτες ανάγκες … Έχουµε αναφερθεί και παλιότερα σε παρόµοιο αριθµό (311) που λειτουργεί στη Νέα Υόρκη (βλ. ΧΝ 6/3/2012).
Ο φόβος του πολέµου. Τον ∆εκέµβριο σε άλλη εκδήλωση της EENA στις Βρυξέλλες, ο Ουκρανός υφυπουργός εσωτερικών παρουσίασε το ενιαίο σύστηµα του 112 που δηµιουργήθηκε µέσα στον πόλεµο. Στο πρόσφατο συνέδριο παρουσίασε σχετική εφαρµογή για κινητά µε την οποία οι πολίτες έχουν πρόσβαση στο 112 ακόµη και όταν το δίκτυο δεν λειτουργεί. Η Εσθονία προχώρησε στην ταχύτατη εγκατάσταση της έγκαιρης προειδοποίησης µέσω µηνυµάτων κυψελοειδούς εκποµπής µετά από ανάλυση της πιθανότητας Ρωσικής εισβολής. Για τον ίδιο λόγο, η Λετονία, αναδιοργανώνει τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας και πολιτικής άµυνας ενοποιώντας τα σχετικά συστήµατα.
Στην ηλεκτρονική ανάρτηση του άρθρου στο ιστολόγιό µου ενσωµατώνονται συστηµατικά υπερσύνδεσµοι προς τις πηγές που χρησιµοποιούνται.
*Ο Παναγιώτης Αλεβαντής είναι φυσικός, τέως στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
