Οι παλιότεροι έχουν πάντα ιστορίες να διηγηθούν. Ιστορίες που δεν θα βρει κανείς στα βιβλία, αλλά ζουν ακόµη στη µνήµη ανθρώπων που έζησαν µια εντελώς διαφορετική εποχή.
Έτσι, κατά την πρόσφατη πρωινή µας συνάντηση στο παραδοσιακό καφενείο της Πάνω Αγίας Μαρίνας, είχαµε την ευκαιρία να πληροφορηθούµε από παρέα ηλικιωµένων για το πως ήταν πριν και µετά την κατοχή η ζωή σε αυτό το χωριό που είχε και τότε πολλές οικογένειες παρά τα δύσκολα και φτωχά εκείνα χρόνια τα οποία δεν έχουν καµία σχέση µε τη σηµερινή εξέλιξη.
Ιδιαίτερη εντύπωση µας έκανε η εξιστόρηση των ηλικιωµένων που µας µίλησαν για τα πρώτα καµίνια – βιοτεχνίες παρασκευής τούβλων πριν απο την κατοχή. Στην παρέα αυτή συµµετείχε και ο Γιάννης Κτιστάκης από τον Σταλό που µας είπε: «Είµαι 71 ετών σήµερα αλλά για τα πρώτα καµίνια που παρασκεύαζαν συµπαγή τούβλα έχω ακούσει ιστορίες από µεγαλυτέρους γιατί δεν είχα γεννηθεί τότε. Στην περιοχή Σταλού και Αγίας Μαρίνας υπήρχε σε πολλές περιοχές καλό χώµα και γι αυτό λειτουργούσαν πάνω από δέκα καµίνια που έκαιγαν ξύλα µε τα περισσότερα να είναι στην Αγία Μαρίνα. Το κάθε ένα από αυτά το αποτελούσαν έξι συνέταιροι. Άλλος π.χ. είχε τα γαϊδούρια, άλλος την παρέα των µπαρήδων να κόβουν κλαδιά από το βουνό για να ανάβει το καµίνι και άλλος έπρεπε να δώσει το βουνό για τα κλαδιά και τα ξύλα που ήταν στην ιδιοκτησία του και άλλος να δώσει τη γη µε το χώµα. Όλα όµως τα καµίνια τόνωσαν την τοπική οικονοµία».
Ο Γιάννης Γραµβουσάκης 83 χρονών γέννηµα θρέµµα της Αγίας Μαρίνας είπε: «Ως έφηβος χρειάστηκε να εργαστώ σποραδικά σε απλές διαδικασίες σε καµίνια µεταφέροντας τούβλα. ∆ύσκολη εργασία ήταν και όπως θυµάµαι από αφηγήσεις µεγαλυτέρων αφού συγκέντρωναν τις ποσότητες του χώµατος από διάφορες περιοχές το µετέδεραν µε τα γαϊδούρια. Το χώµα δεν ήταν εύκολο να συγκεντρωθεί γιατί δεν υπήρχαν µηχανήµατα αλλά οι εργάτες έσκαβαν µε τον κασµά. Κοσκίνιζαν το χώµα για να φύγουν οι πέτρες και την ψίχα την έριχναν µέσα σε ένα στεγανό κλειστό χώρο σαν στέρνα µε το νερό να σκεπάζει το χώµα και το άφηναν µέχρι την άλλη µέρα. Η επόµενη διαδικασία ήταν το πάτηµα του πηλού µέχρι να γινόταν πηχτός για να τον ρίξουν σε καλούπια κα να τον αφήσουν στον ήλιο µέχρι να στεγνώσει τελείως.Η συνέχεια ήταν το ψήσιµο στο καµίνι. Έχτιζαν σε πατωσιές τα τούβλα και άναβαν την φωτιά.που έκαιγε δύο µερόνυχτα µέχρι να ψηστούν τα τούβλα. Το χωριό µας είχε πολλές οικογένειες στα χρόνια που ήµουν µαθητής στο δηµοτικό σχολείο. Τριθέσιο εξατάξιο ήταν το σχολείο µας µε τρεις δασκάλους και πάνω από εβδοµήντα µαθητές στα δικά µου τα χρόνια. Υπήρχαν βέβαια πολλές δυσκολίες, φτωχά χρόνια ήταν τότε. Το ρεύµα και η ύδρευση στα σπίτια µας άρχισε προς το τέλος της δεκαετίας του 1950 και σιγά, σιγά, χρόνο µε το χρόνο όλο και καλύτερες ήταν οι µέρες για όλους µας».
Ο ∆ηµήτρης Ψυχογιός συµπλήρωσε τα εξής: “ ∆εν έχω δουλέψει στα καµίνια και ούτε και στα µεταγενέστερα εκσυγχρονισµένα δύο εργοστάσια, τον “Γρανίτη” και τον “Άτλα”, γιατί κατατάχθηκα στη Χωροφυλακή. Αµέτρητες όµως είναι οι ιστορίες που έχω ακούσει καθώς αυτή η εργασία και ειδικά πριν την κατοχή απαιτούσε πολλές ώρες εργασία µε τους εργαζόµενους να αρχίζουν από την αυγή µέχρι και τη δύση του ήλιου την δουλειά. Το επάγγελµα αυτό άρχισε σταδιακά να γίνεται πιο άνετο γιατί µέχρι και το 1950 όλα τα καµίνια λειτουργούσαν µε ξύλα. Τα ξυλοκάµινα καταργήθηκαν µε νεότερα εργοστάσια και το ωράριο εργασίας έγινε κανονικό µε τα δύο προαναφερόµενα εργοστάσια παρασκευής τούβλων στο χωριό µας που έκλεισαν, αν θυµάµαι καλό το 1985. .
Μπράβο πολυτέλεια η Αγία Μαρίνα!!!!!!
Το δικό μου σκολειό διθέσιο με 95 κοπέλια………