Τσικνοπέµπτη. Φωτιές σε αυλές και πεζοδρόµια, µυρωδιές από ψηµένο κρέας, φωνές, γέλια… Χωρίς να το καταλάβεις, βρίσκεσαι µέσα στον καπνό και όλα σου φαίνονται πιο έντονα από ό,τι συνήθως… Ο καπνός δηλώνει αφθονία και γίνεται το σηµάδι µιας ακόµη ελεύθερης µέρας, πριν από την περίοδο εγκράτειας της Μεγάλης Σαρακοστής που κοντεύει. Η αποκριάτικη περίοδος ξεκινά µε το άνοιγµα του Τριωδίου και διαρκεί µέχρι την Καθαρά ∆ευτέρα. Η τσικνοπέµπτη είναι η Πέµπτη της κρεατινής εβδοµάδας, θεωρείται κορυφαίο γιορτινό σηµείο της Αποκριάς και συνδέεται µε το ψήσιµο και την κατανάλωση κρέατος. Είναι το αποκορύφωµα της κρεατοφαγίας, πριν την Κυριακή της Αποκριάς που τότε είναι και το επίσηµο «αντίο» στο κρέας.
Είναι γιορτή, λέµε κι επιτρέπουµε στον εαυτό µας κάτι παραπάνω… Μπορεί από ανάγκη, ή από συνήθεια ή απλώς για να επαναλάβουµε κάτι που είθισται. Στεκόµαστε γύρω από µια ψησταριά, µοιραζόµαστε κρεατολιχουδιές και κουβέντες χαράς. Καταναλώνουµε κρέας πριν το στερηθούµε, γελάµε πριν σοβαρευτούµε και πριν µπούµε στη διαδικασία της προσευχής και της περισυλλογής και ζούµε τη στιγµή γνωρίζοντας πως το αύριο θα είναι αλλιώς. Κι αν το καλοσκεφτείς, το «τώρα» σου (µας) αποκτά µεγαλύτερη αξία, επειδή ακριβώς είναι προσωρινό…
Κι ωστόσο, ο καπνός θολώνει το βλέµµα, κυριολεκτικά και µεταφορικά. Για λίγο δε χρειάζεται να δεις ούτε τους άλλους, ούτε τον εαυτό σου, ούτε τα όσα γίνονται γύρω σου καθαρά. Ίσως και να αναρωτηθείς… Μήπως η τσικνοπέµπτη δεν αφορά µόνο το φαγητό και την υπερβολή του, αλλά και τη διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου να ξεφεύγει από τα καθηµερινά και να καθυστερεί την κατά µέτωπο σύγκρουση µε αυτά; Μπορεί…Κι αν ναι, ίσως αυτό να σου προσφέρει µια πρόσκαιρη ανακούφιση… Ξέρεις βέβαια ότι όταν ο αέρας καθαρίσει, τα ερωτήµατα µαζί µε τα προβλήµατα θα επιστρέψουν… Κι όταν οι φωτιές θα σβήσουν και µείνει µόνο η στάχτη, µπορεί να σκεφτείς… «Την έζησα τη µέρα ή απλώς την κατανάλωσα. Τις ζω τις µέρες µου ή απλώς τις καταναλώνω;»… Συχνά λέµε για τα τελετουργικά στις γιορτές ότι…«έτσι είναι το έθιµο». Μήπως όµως κάθε συµµετοχή στα έθιµα είναι και µια προσωπική στάση; Μήπως κάθε υπερβολή µας είναι και µια δήλωση για το πώς αντιλαµβάνεται ο καθένας µας τη χαρά, το όριο, την εγκράτεια;
Και επανερχόµενη στην ηµέρα… Φοβάσαι κάτι; Κι αν ναι, τι; Τη στέρηση που έρχεται µε τη νηστεία, (κυριολεκτικά); Τη στέρηση γενικά σε όσα αγαπάς και επιθυµείς; Ή τη διαύγεια που θα έρθει όταν ο καπνός διαλυθεί και όλα θα φανούν ξανά καθαρά; (Μεταφορικά αυτό το τελευταίο). Ή και όλα τα παραπάνω; Ή τίποτα; ∆ιαφορετική η απάντηση για τον καθένα…
Αλλά είναι και το άλλο… Μπορεί να παρατηρείς την τσικνοπέµπτη από απόσταση. Μπορεί να βλέπεις την κινητικότητα και να ακούς τις συζητήσεις, χωρίς όµως να ακολουθείς το έθιµο. Μπορεί για σένα η µέρα αυτή να µην είναι γιορτή κατανάλωσης κρέατος, αλλά υπενθύµιση της επιλογής της εγκράτειας. Αν νηστεύεις χωρίς να νιώθεις τη νηστεία στέρηση – έχοντάς την µετατρέψει σε συνειδητή επιλογή – τότε µπορεί να βιώνεις την Τσικνοπέµπτη µε διαφορετικό τρόπο. Μπορεί να τρως κρέας, αλλά να το κάνεις µε αίσθηµα αυτοσυγκράτησης γιατί ξέρεις ότι η επιλογή σου να νηστέψεις τη Σαρακοστή δεν είναι απλώς «να µη φας κρέας», αλλά µια στάση απέναντι στην πίστη σου, στην κατανάλωση, στην ζωή την ίδια.
Κι όσο για τη διαύγεια που θα έρθει όταν ο καπνός διαλυθεί, µάλλον είναι γενικότερος φόβος αφού την καθηµερινότητα δεν είναι πάντα εύκολο να την αντικρύσουµε χωρίς «θόλωση». Η ζωή, µας γεµίζει υποχρεώσεις και προβλήµατα που συχνά προσπαθούµε να τα αντιµετωπίσουµε µε βιασύνη για να µη χρειαστεί να τα κοιτάξουµε κατάµατα. Όταν ο καπνός της τσικνοπέµπτης εξαφανιστεί, δεν είναι µόνο η αίσθηση της γιορτής που φεύγει, είναι και η υπενθύµιση ότι η καθηµερινότητα, µε τις όποιες συνθήκες της, παραµένει. Η αλήθεια είναι βέβαια και νοµίζω συµφωνείς, ότι οι δυσκολίες δεν περιµένουν να τελειώσει µια γιορτή για να εµφανιστούν. Μπαίνουν στη ζωή µας ανά πάσα στιγµή. Τα τελευταία επαναλαµβανόµενα δυσάρεστα γεγονότα το αποδεικνύουν αυτό µε τον πιο σκληρό τρόπο και γίνονται η εικόνα ενός κόσµου που συνεχώς δοκιµάζει ανθρώπους και οικογένειες. Οπότε; Μήπως… Για να δούµε καλύτερα λάθη και σωστά…για να προλάβουµε ό,τι προλαβαίνεται… για να φροντίσουµε ό,τι απαιτεί φροντίδα… (και άλλα που τώρα θα σκεφτείς), η διαύγεια που µπορεί να φοβόµαστε είναι τελικά αναγκαία; Κι αν ναι, πώς αντιµετωπίζεται; Μήπως µε θάρρος, ευαισθησία, προσοχή, συνείδηση και σεβασµό και προπάντων, χωρίς την τάση «θόλωσης» της πραγµατικότητας; Πολλές οι αναρωτήσεις…κι άλλες τόσες και οι απαντήσεις…
Καλή τσικνοπέµπτη για όλους!
Με όποια άποψη και επιλογή ταιριάζει στον καθένα…
*Η Μαρία Σαρρή – Σαββάκη είναι δασκάλα Ειδικής Αγωγής – συγγραφέας
