Κυριακή 19 Απριλίου, στον κινηµατογράφο Attikon, είχα την ευκαιρία να δω µια ταινία και, µετά από πολύ καιρό, να εµπνευστώ από αυτήν. Επιτέλους µια ταινία που είναι µια ανάσα φρέσκου αέρα, Μια Ανοιξιάτικη Πνοή: χωρίς ειδικά εφέ, χωρίς ψυχωτικές ερωτικές σχέσεις, χωρίς «πλαστικές» ηθοποιούς µε χείλη που θυµίζουν σωσίβιο, χωρίς ηθοποιούς που έχουν περισσότερους µύες παρά υποκριτικές ικανότητες.
Η “Primavera” (Άνοιξη) είναι µια ταινία του 2025 σε σκηνοθεσία του Damiano Michieletto, ελεύθερα βασισµένη στο µυθιστόρηµα Stabat Mater του Tiziano Scarpa και µε πρωταγωνιστές την Tecla Insolia και τον Michele Riondino.
Βρισκόµαστε στη Βενετία το 1716, στο Ospedale della Pietà, το ίδρυµα του 1346 που φιλοξενούσε ορφανά ή εγκαταλελειµµένα κορίτσια, το οποίο έγινε γνωστό σε όλη την Ευρώπη κυρίως ως σχολή µουσικής αριστείας. Τα κορίτσια εκπαιδεύονταν σε µια αυστηρή ζωή και, παράλληλα µε την παλιά οικιακή οικονοµία, λάµβαναν εξαιρετική µουσική παιδεία. Έπαιζαν µουσική φορώντας στολή και µάσκα που τους εξασφάλιζε ανωνυµία. Όταν έφταναν σε ώριµη ηλικία, δίνονταν σε γάµο µε άτοµα υψηλής κοινωνικής τάξης· σε ορισµένες περιπτώσεις µπορούσαν να επιστρέψουν στις µητέρες τους, αν εκείνες διεκδικούσαν το δικαίωµα.
Η ταινία περιγράφει µε ακρίβεια έναν κόσµο πολύ διαφορετικό από τον δικό µας, όπου κανείς δεν ήταν ελεύθερος όπως εµείς: ούτε η ορφανή βιολονίστρια Cecilia, που αναγκάζεται να επιλέξει ανάµεσα στην ελευθερία και την επιβίωση, ούτε φυσικά ο Antonio Vivaldi, ο οποίος επίσης πρέπει να βρει τη δική του ελευθερία µέσα στις περιορισµένες δυνατότητες που του προσέφερε η εποχή του. Η σχέση τους στην ταινία, καθαρά φανταστική, αποτελεί ανακούφιση για τον θεατή, γιατί —σε αντίθεση µε ό,τι έχουµε πλέον συνηθίσει στον κινηµατογράφο— είναι µια σχέση ανθρώπινης εγγύτητας χωρίς ερωτισµό· τους ενώνει η αγάπη για τη µουσική και η στοχαστική παρατήρηση της καθηµερινότητας. ∆εν είναι ειδύλλιο, αλλά παραµένει ποιητική. Το ιστορικό πλαίσιο συνδέει τα γεγονότα και µε την Ελλάδα, καθώς η πλοκή περιστρέφεται γύρω από τη σύνθεση του ορατορίου Juditha triumphans για τον εορτασµό της βενετικής νίκης επί της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Τον Ιούλιο του 1716 οι Τούρκοι αποβιβάστηκαν στην Κέρκυρα, αλλά η Βενετία και ο πληθυσµός αντιστάθηκαν. Η Κέρκυρα ήταν πλέον το τελευταίο βενετικό προπύργιο πριν από την Αδριατική. Νικώντας τους Τούρκους, η Βενετία τους εµπόδισε να εισέλθουν στην Ιταλία από τις αδριατικές ακτές, σηµατοδοτώντας το τέλος των µεγάλων τουρκικών εισβολών στην περιοχή.
Ως µουσικός, εκτίµησα ιδιαίτερα τη φροντίδα για τις λεπτοµέρειες στην ταινία. Οι κοπέλες της ορχήστρας είναι πραγµατικές µουσικοί· σε πολλές σκηνές η ηχογράφηση γίνεται σε ζωντανή λήψη και έχουν χρησιµοποιηθεί αντίγραφα αυθεντικών οργάνων. Τα βιολιά, για παράδειγµα, χρησιµοποιούν κυρτά δοξάρια, απαραίτητα για τη δηµιουργία του αυθεντικού ήχου των αρχών του 18ου αιώνα, πολύ διαφορετικού από εκείνον του Beethoven ή του Paganini. Η φωτογραφία της ταινίας είναι εξαιρετικά εκλεπτυσµένη: όλα είναι µετρηµένα σε φυσικό φως. Η Βενετία είναι αληθινή στο φως της, άλλοτε ζεστό και άλλοτε σκοτεινό, όπως άλλωστε είναι και η ζωή µας.
Σε όλα αυτά προστίθεται η απόλαυση µιας πραγµατικής κινηµατογραφικής αίθουσας, του Attikon, όπου η προβολή είναι προσεγµένη, ο ήχος ρυθµισµένος µε ακρίβεια, η αίθουσα στο σωστό µέγεθος και τα καθίσµατα άνετα, αφού υπάρχει πάντα µια πρόταση υψηλής κινηµατογραφικής ποιότητας χάρη στη διεύθυνση που δίνει έµφαση στην ποιότητα.
Τώρα περιµένουµε το καλοκαίρι για να ξαναδούµε µε χαρά αυτή την ταινία σε θερινό σινεµά…
*O Tiziano Calabrese είναι σύµβουλος Αρµονικής Σκέψης
e-mail: ask@tizianocalabrese.com
Facebook : «Αρµονική Σκέψη»
