Μια ξεχωριστή δράση αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια σε σχολεία των Χανίων. Ξεκίνησε την περίοδο της καραντίνας για να δώσει «βήµα έκφρασης» στα παιδιά και τελικά καθιερώθηκε µε επιτυχία. Πρόκειται για το ραδιόφωνο των παιδιών. Για ραδιοφωνικές εκποµπές – podcast µέσα από τις οποίες οι µαθητές εκφράζουν σκέψεις, απόψεις, αγωνίες, προβληµατισµούς.
Αυτές οι ραδιοφωνικές εκποµπές εντάσσονται στο πλαίσιο του ∆ικτύου Συνεργατικών Σχολείων Χανίων µε την παιδαγωγική Φρενέ. Η οµάδα του ∆ικτύου Συνεργατικών Σχολείων Χανίων αποτελείται από εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθµιας και ∆ευτεροβάθµιας, όλων των ειδικοτήτων. Από εκπαιδευτικούς που πιστεύουν ότι το σχολείο πρέπει να βρίσκεται σε καθηµερινό διάλογο, ανταλλαγή και συναλλαγή µε το περιβάλλον του.
Οι «∆ιαδροµές» βρέθηκαν σε σχολεία οι µαθητές των οποίων, µε τη βοήθεια και τη στήριξη των εκπαιδευτικών, πραγµατοποιούν podcast. Μιλήσαµε µε παιδιά αλλά και µε τους εκπαιδευτικούς τους. Μας µίλησαν για ένα ραδιόφωνο για τα παιδιά και µε τα παιδιά. Ένα ραδιόφωνο, όπως αναφέρει, το ∆ίκτυο, βασισµένο στις αρχές που θεµελιώνουν:
• Τη δηµοκρατική τάξη στην οποία τα παιδιά µαθαίνουν να συναποφασίζουν µε την οριζόντια διαδικασία της συνέλευσης.
• Τα µαθήµατα πάνω στα ενδιαφέροντα των παιδιών.
• Την αγάπη για την ενεργό γνώση σε αντιδιαστολή µε το παθητικό µπούκωµα πληροφοριών που συναντάµε στα συµβατικά σχολεία, κ.α.
10ο ∆ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ
Η ιστορία της ∆ηµοτικής Αγοράς, η φιλία, η Πρωταπριλιά αλλά και η Τέχνη είναι µεταξύ των θεµάτων που έχουν απασχολήσει τις εκποµπές των µαθητών του 10ου δηµοτικού σχολείου Χανίων.
Όπως µας λέει η Σοφία, η ίδια έχει κάνει πολλές εκποµπές µε πιο ωραία για την ίδια, αυτή για τις… τρελές συνήθειες της γάτα της. Έχει κάνει, όµως και ραδιοφωνική εκποµπή για ένα από τα αγαπηµένα της συγκροτήµατα, για το συγκρότηµα BlackPink.
Στην Ελευθερία αρέσουν τα podcast καθώς, όπως σηµειώνει, µέσα από αυτά, µπορείς να µάθεις και να µεταδόσεις πολλά πράγµατα.
Η ίδια µέσα από ραδιοφωνική εκποµπή, είχε µοιραστεί «στοιχεία για την ιστορία της ∆ηµοτικής Αγοράς» ενώ, όπως µας λέει, ακούει podcast αλλά και κανονικό ραδιόφωνο.
Η ΦΙΛΙΑ
Η Υρια έχει πραγµατοποιήσει εκποµπή για τη φιλία.
«Ένας αληθινός φίλος πρέπει να σέβεται τον άλλον, να µην τον ζορίζει», µας λέει.
«Επίσης, έχω κάνει οµαδικές εκποµπές. Μ΄ αρέσει το ότι µοιράζοµαι σκέψεις», σηµειώνει.
Η Ολγα είχε κάνει µαζί µε την Υρια την εκποµπή της φιλίας και έχει συµµετάσχει σε οµαδικές εκποµπές. «Η εµπειρία µου είναι ωραία. Μοιράζοµαι σκέψεις», αναφέρει.
Η Πρωταπριλιά ήταν το θέµα εκποµπής της ∆ανάης η οποία έχει συµµετάσχει και σε οµαδικές εκποµπές.
Για τον Γιάννη τα podcast είναι «καλή εµπειρία. Έχω κάνει δύο εκποµπές για τραγουδιστές. Μ΄ αρέσει η µουσική. Όχι να παίζω. Να ακούω. Τις έχουν ακούσει και οι γονείς µου και φίλοι των γονιών µου», αναφέρει.
Η Αµαλία έχει «συµµετάσχει σε εκποµπές που είχε συµµετάσχει όλη η τάξη. Είχαµε πάρει συνέντευξη από µία δασκάλα που είναι άτοµο µε οπτική αναπηρία και µία δασκάλα των εικαστικών».
Η Μαριζέτα έχει κάνει δύο εκποµπές. «Μία για διάσηµα πρόσωπα όπως ο Λεονάρντο Ντα Βίτσι µαζί µε ένα άλλο κορίτσι και µία εκποµπή για µία κυρία που µας κάνει εικαστικά και είναι µαρµαρογλύπτρια».
Τα δικαιώµατα των παιδιών ήταν το θέµα εκποµπής της Μαρίας. Όπως η ίδια µας λέει: «Έχω συµµετάσχει σε µία εκποµπή και είχα µιλήσει όταν πήραµε συνέντευξη από κάποιες δασκάλες για τα δικαιώµατα των παιδιών. Ωραία είναι. Το µόνο που δεν µ΄ αρέσει τόσο πολύ είναι ότι δεν είναι ωραίο να ακούς πολύ τη φωνή σου γιατί νιώθεις πολύ περίεργα αλλά είναι ωραία».
Στην Ευτυχία αρέσουν επίσης τα podcast µε την ίδια να έχει κάνει εκποµπή για ένα ποπ συγκρότηµα ενώ έχει συµµετάσχει σε οµαδικές εκποµπές.
Η Εργατική Πρωτοµαγιά ήταν το θέµα της εκποµπής του Γιάννη ο οποίος, όπως µας λέει, στο ραδιόφωνο ακούει «περισσότερο µουσική».
Φίλος του αθλητισµού ο Κωνσταντίνος έχει κάνει εκποµπή για τον αγαπηµένο του ποδοσφαιριστή, ενώ ο Τάσος έχει πάρει µέρος σε οµαδική εκποµπή µε την εκπαιδευτικό των εικαστικών.
Στην αίθουσα ήταν επίσης ο Παναγιώτης ο οποίος δεν έχει κάνει εκποµπή και ο Γιώργος.
Μαζί µε τα παιδιά ήταν ο εκπαιδευτικός Γιώργος Γαλάνης ο οποίος εξηγεί: «Τα podcast τα ξεκινήσαµε µε τους συναδέλφους που είµαστε στο ∆ίκτυο Συνεργατικών Σχολείων µε την παιδαγωγική Φρενέ την εποχή της καραντίνας. Θέλαµε να δώσουµε στα παιδιά µια διέξοδο την περίοδο του εγκλεισµού. Είναι η έκτη χρονιά που ασχολούµαι µε τις εκποµπές, µε τα podcast. Οι ηχογραφήσεις γίνονται στο σχολείο, στην τάξη ή στην αίθουσα της Βιβλιοθήκης. Ηχογραφούµε στο κινητό τηλέφωνο και µετά επεξεργάζοµαι την ηχογράφηση και ανεβαίνουν στο σάιτ – blog του ∆ικτύου Συνεργατικών Σχολείων. Φέτος κάναµε εκποµπή µε την εκπαιδευτικό κυρία Εύη από το Τµήµα Ένταξης που είναι άτοµο µε οπτική αναπηρία και την κυρία Πολυάνα που είναι γλύπτρια και είναι η εικαστικός του σχολείου. Και έχουµε σκοπό να κάνουµε και άλλες εκποµπές γιατί τα παιδιά θέτουν αρκετά θέµατα».
Ο κ. Γαλάνης τονίζει ότι «αυτή η σειρά ανοίγει και άλλους δρόµους σκέψεις. Πιστεύω ότι το συµβατικό µάθηµα πολλές φορές για τα παιδιά είναι βαρετό ενώ το να κάνουν για παράδειγµα εκποµπή είναι κάτι που τους δίνει ελευθερία, µπορούν τα ίδια τα παιδιά να θέσουν το θέµα που θέλουν να κάνουν εκποµπή, έρχονται συχνά µε δικές τους ιδέες».
∆ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΑΥΡΩΝΙΤΗ
«Μας αρέσει που µοιραζόµαστε αυτά που γράφουµε µε πολλούς ανθρώπους», λένε οι µαθητές του δηµοτικού σχολείου Ταυρωνίτη, οι οποίοι ανεβάζουν τις δικές τους εκποµπές στον ιστότοπο του ∆ικτύου Συνεργατικών Σχολείων. Η θεµατολογία τους ποικίλλει.
Όπως µας λέει η Μυρσίνη «µας αρέσει που µοιραζόµαστε αυτά που γράφουµε. Εχουµε κάνει πάρα πολλές εκποµπές οι οποίες ανεβαίνουν στο διαδίκτυο».
Στην Ίρια αρέσει το ότι µπορεί να εκφραστεί µέσω του ραδιοφώνου. «Και µπορώ να µπορώ να βγάλω τα συναισθήµατά µου, δηλαδή να εκφράζοµαι ελεύθερα. Μου άρεσε πολύ µία εκποµπή που είχε γράψει ο ∆ηµήτρης για τον ∆ία από τους θεούς του Ολύµπου.
Εχουµε κάνει και αθλητικά νέα. Τα νέα του σχολείου», µας λέει.
Η Εβελίνα σηµειώνει ότι «κάνουµε και εκποµπές και ιστορίες που βγάζουµε από το µυαλό µας. Μια εκποµπή που µου άρεσε πάρα πολύ ήταν της Μυρσίνης. Είχε κάνει τις πέντε ονειροπαγίδες. Μια φανταστική ιστορία».
Στην Αναστασία άρεσε η εκποµπή της Μυρσίνης και στην ίδια αρέσει το ραδιόφωνο γιατί µοιράζεται «µε τα άλλα παιδιά ιστορίες». Η ίδια έχει κάνει εκποµπές για «το Βόρειο Σέλας» αλλά και για «το πιο ουσιώδες και παράξενο σχολείο του κόσµου»: µια φανταστική ιστορία. Πώς όµως φαντάζεται το πιο παράξενο σχολείο; Πως διηγήθηκε την ιστορία της; «Ήταν δύο αγόρια και δύο κορίτσια. Είχαν είκοσι µικρά διαλείµµατα και δέκα ώρες σχολείο. Είναι πάρα πολύ φαντασιώδες αυτό το σχολείο. Το σχολείο είναι ανάποδα. Και τα παιδιά εκεί πέρα δεν µάθανε να διαβάζουν και να γράφουν και πολλά άλλα. Είχαν µαγικές ικανότητες».
Ο Γιώργος και ο Σπύρος ξεκίνησαν εκποµπές το 2024. Τους αρέσει το ραδιόφωνο «γιατί µπορούµε να πούµε τα νέα µας, τις ιστορίες µας και να αναπτύξουµε την φαντασία µας. Λέµε αυτά που έχουµε µέσα στο µυαλό µας. Τις σκέψεις µας».
Στην Υρια «αρέσει το ραδιόφωνο γιατί µοιραζόµαστε ιστορίες και µε άλλα παιδιά», ενώ έχουν ακροατές και από άλλα σχολεία».
Η εκπαιδευτικός του σχολείου, Φωτεινή ∆ηµοπούλου, εξηγεί ότι τα podcast «ξεκίνησαν το 2020 µέσα από την οµάδα του ∆ικτύου Συνεργατικών Σχολείων Χανίων, µε την παιδαγωγική Φρενέ και από διάφορες άλλες οµάδες που ήµασταν στην παιδαγωγική οµάδα: «Σκασιαρχείο». Αυτό ξεκίνησε λοιπόν την περίοδο της καραντίνας. Αυτό που θέλαµε κυρίως τότε µε τα παιδιά, ήταν να διατηρήσουµε την επικοινωνία µεταξύ µας λόγω καραντίνας και λόγω της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Έτσι ξεκινήσαµε και φτιάχναµε εκποµπές και αυτό µετά το διατηρήσαµε γιατί είδαµε ότι µας άρεσε πάρα πολύ. Είδαµε ότι πραγµατικά είναι ένα µέσο που µπορούν τα παιδιά να εκφραστούν ελεύθερα, να πουν τη γνώµη τους, να µοιραστούν ό,τι θέλουν µε τα άλλα παιδιά, να αποκτήσουν επικοινωνία µε άλλα σχολεία. Τους αρέσει πάρα πολύ. Τα κάνει ιδιαίτερα χαρούµενα. Ανυποµονούν για όλο αυτό. Ερχόµαστε πολύ κοντά µε το σπίτι και µε την οικογένεια γιατί παρακολουθούν πολύ άµεσα και οι γονείς, όλο αυτό που γίνεται εδώ. Συµµετέχουν κι εκείνοι κάποιες φορές και οι οικογένειες. Όχι µόνο οι γονείς. Παίρνουν συνεντεύξεις από γιαγιάδες, παππούδες, κόσµο που υπάρχει στο οικογενειακό τους περιβάλλον».
Όπως µας λέει η κα ∆ηµοπούλου, στην ιστοσελίδα του ∆ικτύου Συνεργατικών Σχολείων είναι ανεβασµένες όλες οι εκποµπές του νοµού Χανίων από το 2020 µέχρι τώρα, από διάφορα σχολεία».
∆ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ∆ΡΑΠΑΝΙΑ
Σηµαντική δράση είναι για τα παιδιά του δηµοτικού σχολείου ∆ραπανιά Κισσάµου οι ραδιοφωνικές εκποµπές που πραγµατοποιούν µε τη δασκάλα τους Εφη Βάτκαλη. Όπως λένε, µέσα από τις εκποµπές, «µπορεί κάποιο παιδί να µην ξέρει κάτι και να το µάθει. Μαθαίνουµε καινούρια πράγµατα. Μας αρέσει που βάζουµε φαντασία στις εκποµπές».
Πώς αισθάνονται όταν ετοιµάζουν µια εκποµπή για το ραδιόφωνο;
Τα παιδιά: Μανούσος, Μαρία, Ελευθερία, Ελτζίνα, η Κριστίνα, Ερµάλ, Νατάσα, Λουκάς, Άνταµ, Αλόνσο, Λευτέρης, Κωνσταντίνος, ∆ηµήτρης, απαντούν: «Χαρά, παιχνιδιάρικη διάθεση, ενθουσιασµό, ενέργεια, φαντασία, θεατρικότητα».
Το ότι εκφράζουν µέσα από τα podcast τις ιστορίες τους, είναι σηµαντικό για τα ίδια. «Μπορεί να έχουµε πάθει κάτι να και θέλουµε να το µοιραστούµε. Είναι σηµαντικό γιατί ακούµε τη φωνή µας και µας αρέσει. ∆εν έχουµε πολλές ευκαιρίες για να εκφράσουµε τις ιστορίες µας και το ραδιόφωνο µας βοηθάει σε αυτό», λένε.
Οταν η δασκάλα τους, τους λέει πως έχει ετοιµάσει την εκποµπή τους, αισθάνονται «χαρά, γενναιότητα, ενθουσιασµό, φανταστικά, ανυποµονησία, τέλεια!».
Για το αν ακούνε στο σπίτι τις εκποµπές µε τους γονείς τους, απαντούν:
• «Γίνεται χαµός. Εννοώ µε τα αδέρφια µου. Τις ακούµε και τους αρέσουν».
• «Είναι µια ωραία στιγµή γιατί έχω αγωνία ειδικά αν είναι από άλλα παιδιά και όταν γίνεται κάτι συναρπαστικό είµαι σε φάση ουάου».
• «Νιώθω χαρούµενα επειδή ακούµε άλλες φωνές».
• «Μου αρέσει όταν οι γονείς µου λένε µπράβο σε µένα, ότι είµαι καλό παιδί».
• «Νιώθω έξυπνος».
• «Φανταστικά επειδή τις ακούω µε τον µπαµπά µου».
Για το αν είναι σηµαντικό να λένε τη γνώµη τους και να τους ακούει ο κόσµος, τα παιδιά σηµειώνουν: «Ναι, γιατί µπορεί κάποιος να µην ξέρει κάτι και να του το µάθουµε. Βοηθάει και κάποιους ανθρώπους δηλαδή. Είναι σηµαντικό και για εµάς γιατί θέλουµε να µοιραζόµαστε τις ιστορίες µας και ανυποµονούµε να ακούσουµε αυτό που κάναµε».
Κάποια παιδιά έχουν σκεφτεί, όπως λένε, να δουλέψουν στο µέλλον κανονικά στο ραδιόφωνο.
Σε όλους αρέσει να ακούνε και εκποµπές από άλλα σχολεία.
«Μαθαίνουµε καινούργιες λέξεις, γινόµαστε πιο έξυπνοι, µαθαίνουµε νέα πράγµατα. Μερικές φορές είναι πιο ωραίες από τις δικές µας. Και µαθαίνουµε τα νέα τους».
Για το πως αισθάνονται την ώρα της ηχογράφησης στην τάξη, λένε: «Αγχώνοµαι γιατί µπορεί να κάνω λάθος και νιώθω έναν κόµπο στο λαιµό», «νιώθω χαρούµενα», «είναι διασκεδαστικό».
Η εκπαιδευτικός Εφη Βάτκαλη σηµειώνει: «Φαίνεται ότι η δηµιουργία και η παραγωγή εκποµπών είναι µια πολύ διασκεδαστική διαδικασία για τα παιδιά, σε όλα της τα στάδια. Την ώρα της ηχογράφησης γελάµε πολύ µε τα λάθη που κάνουµε αλλά και καθώς προσπαθούµε να είµαστε ήσυχοι, γιατί µας αρέσει πολύ να µιλάµε. Η δηµιουργία µιας εκποµπής είναι κάτι που µπορεί πολύ εύκολα να κάνει ένα παιδί, καθώς έχει κίνητρο, ωστόσο απαιτεί πνευµατική εργασία, από τη σύλληψη της ιδέας µέχρι τον τρόπο που θα διαβαστεί. Μέσα από αυτή τη διαδικασία τα παιδιά µαθαίνουν να παρατηρούν τον εαυτό τους και να βελτιώνονται όπου χρειάζεται.
Το πιο σηµαντικό, κατά τη γνώµη µου, είναι ότι τα παιδιά µαθαίνουν ότι ο λόγος τους έχει αξία. Ίσως δεν το συνειδητοποιούν από την αρχή αλλά καλλιεργείται στην πορεία. Ακούγοντας µια εκποµπή, ανοίγεται µπροστά τους ένας καινούργιος κόσµος, γεµάτος ερεθίσµατα».
Το ∆ίκτυο Συνεργατικών Σχολείων
Στόχος του ∆ικτύου Συνεργατικών Σχολείων είναι να συµβάλλει ώστε να ενταχθεί η Παιδαγωγική Φρενέ, η Θεσµική και Κριτική παιδαγωγική στην ελληνική εκπαίδευση ώστε να έχουµε ένα σχολείο δηµόσιο, ελεύθερο και ανοικτό, που θα υποδέχεται, θα σέβεται και θα αναγνωρίζει ισότιµα το κάθε παιδί και τα δικαιώµατά του ανεξάρτητα από την κοινωνική του θέση, την καταγωγή ή τη θρησκεία του, όπου τα παιδιά θα βιώνουν τη χαρά της πρωτοβουλίας, της ελεύθερης επιλογής, της δηµιουργίας και του οράµατος για την βελτίωση της ζωής τους µέσα από τη µάθηση και την εργασία τους στο σχολείο, όπου δάσκαλοι και µαθητές θα συν-εργάζονται για την ανάπτυξη της κριτικής συνείδησης των µαθητών και µε σκοπό την κοινωνική τους χειραφέτηση, όπου θα αναπτύσσονται καθηµερινά στη σχολική ζωή η ελευθερία, η δηµοκρατία, η συνεργασία, η αλληλεγγύη, η ισότητα και ο σεβασµός στη διαφορετικότητα –όχι ως γνώση αλλά ως βίωµα – δηµοκρατικό, που η τάξη και το σχολείο να λειτουργούν ως κοινότητα. Μέσα στην τάξη ως κοινότητα, θα αναπτύσσεται το δηµοκρατικό πνεύµα και η ενδυνάµωση αξιών όπως ο αλληλοσεβασµός, η υπευθυνότητα, η συνεργασία και η αλληλοβοήθεια.
