Ένα σχόλιο επίκαιρο, συγκινητικό κι άλλοτε πικρό. Επί σκηνής δυο καλλιτέχνες µε διαφορετικές ζωές, δυο χαρακτήρες µε διαφορετική στάση απέναντι στην ίδια την τέχνη. Τα πολυβραβευµένα «Σύνορα» του Χ. Νέιλορ παρουσιάζονται για άλλον έναν κύκλο παραστάσεων στο θέατρο «Κυδωνία», µε τη Μαρίνα Πανηγυράκη να ερµηνεύει µιαν ανώνυµη Σύρια και τον ∆ηµήτρη Κιοστεράκη τον Σεµπάστιαν.
Με αφορµή τον νέο κύκλο παραστάσεων και το ενδιαφέρον του κοινού, οι «διαδροµές» συνοµιλούν µε την Χανιώτισσα ηθοποιό για την έννοια των συνόρων σήµερα, για τις ιστορίες πόνου και προσφυγιάς που καταγράφονται σχεδόν καθηµερινά στην χώρα, για το πόσο δύσκολα µπαίνουµε «στα παπούτσια του άλλου» αλλά και για τον ρόλο της τέχνης και συγκεκριµένα του θεάτρου απέναντι σε τέτοια γεγονότα.
-«Σύνορα», ένα πολυβραβευµένο έργο που παίζεται ξανά και ξανά και παραµένει µονίµως επίκαιρο. Ποια τα νοήµατα του έργου που ξεχωρίζεις και πώς ορίζεις εσύ τα σύνορα;
Το ανθρωπιστικό µήνυµα του έργου είναι ιδιαίτερα καθαρό. Στο κέντρο βρίσκεται ο άνθρωπος: το χέρι που ζητά βοήθεια και εµείς, ο καθένας µας ξεχωριστά, που καλούµαστε να αφυπνιστούµε και να το κρατήσουµε. Ένα στιγµιότυπο που πολύ εύστοχα ο Μιχάλης Βιρβιδάκης, ο σκηνοθέτης της παράστασης, έχει µεταφέρει επί σκηνής. Όσον αφορά τα «Σύνορα», που είναι και ο τίτλος του έργου, ασφαλώς αναφέρονται στα γεωγραφικά σύνορα των λαών, αλλά κυρίως, πιστεύω, στα προσωπικά µας σύνορα. Χαρακτηριστική είναι η φράση της «Ανώνυµης», που υποδύοµαι: «Εγώ έξι χρονών. Περνάω τα σύνορα από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση». Πρόκειται για την πρόωρη ενηλικίωση, την αναγκαστική ωρίµανση· για επιλογές που άλλοτε κάνεις και άλλοτε δεν κάνεις, αλλά σε µετακινούν σε ένα άλλο στάδιο του εαυτού σου, σε έναν άλλο εσωτερικό «τόπο».
-Υποδύεσαι µια ανώνυµη Σύρια κι αυτόµατα σκέφτοµαι πόσοι άνθρωποι έχουν χαθεί και δεν έχουµε µάθει ποτέ ούτε το όνοµά τους… ενώ την ίδια στιγµή οι ειδήσεις αµείωτων µεταναστευτικών ροών ή ακόµη και ανθρώπων που θαλασσοπνίγονται έχουν γίνει πια “καθηµερινότητα”. Φοβάσαι µην συνηθίσουµε τον πόνο, το φευγιό ανυπεράσπιστων ζωών;
Έτσι ακριβώς είναι. Πολλές φορές, πριν από την παράσταση, φέρνω στα µάτια µου εκείνη την εικόνα από τη βάρκα: τους ανθρώπους µε τα σωσίβια, βρεγµένους στη θάλασσα· όσους έχουν σωθεί· τις γυναίκες, τα παιδιά. Την έχουµε όλοι δει αυτή την εικόνα. Και λέµε: «Πω πω, µετανάστες». ∆υστυχώς, πίσω από τη λέξη «µετανάστες» κρύβεται τεράστιος ανθρώπινος πόνος – πραγµατικός πόνος. Ιστορίες ανθρώπων. Πολλών ανώνυµων ανθρώπων, όπως είναι και αυτός που υποδύοµαι. Εµείς πια µένουµε στη λέξη ως λέξη και στην εικόνα ως εικόνα. Το καλό µε την τέχνη -το θέατρο, τον κινηµατογράφο- είναι ότι «ξεπαγώνει» την εικόνα και µας αναγκάζει πρώτα απ’ όλα εµάς, που καλούµαστε να υποδυθούµε έναν τέτοιο ρόλο, να συναισθανθούµε λίγο περισσότερο και να καταλάβουµε τι περνούν αυτοί οι άνθρωποι. Να ευαισθητοποιηθούµε απέναντι σε αυτά τα θέµατα. Και αυτή την ευαισθητοποίηση, αυτή τη συν-κίνηση, να τη µοιραστούµε επί σκηνής µε τους θεατές.
– Ο ρόλος της τέχνης σε τέτοιες στιγµές βαθιάς ανθρωπιστικής κρίσης ποιος είναι; ∆ιόλου τυχαία οι δύο πρωταγωνιστές είναι καλλιτέχνες, σωστά;
Φυσικά και ο ρόλος της τέχνης είναι αναγκαίος – ιδιαίτερα όταν υπηρετεί ανώτερους σκοπούς. Αυτό ακριβώς παρατηρούµε και στο έργο. Από τη µία, η «Ανώνυµη» Σύρια είναι ζωγράφος και ακτιβίστρια, που αγωνίζεται για τα ιδανικά της. Από την άλλη, ο Σεµπάστιαν είναι φωτογράφος που, τελικά, ξεπουλά την τέχνη του για το χρήµα. Τοποθετώντας αυτούς τους δύο χαρακτήρες µαζί, ο συγγραφέας δεν µας δείχνει απλώς δύο διαφορετικές ζωές, αλλά δύο εντελώς διαφορετικές στάσεις απέναντι στην τέχνη. Και µέσα από αυτές αναδεικνύεται τελικά ένα ηθικό ναυάγιο – όχι µόνο ένα ρεαλιστικό.
-Πόσο εύθραυστος είναι ο διαχωρισµός εµείς και οι άλλοι, οι ξένοι; Σε µια εποχή πολέµων, παιχνιδιών εξουσίας, µετακινήσεων κοκ, µπορούµε ανά πάσα στιγµή να βρεθούµε στα «παπούτσια του άλλου». Θεωρείς ότι σαν λαός ξεχνάµε ό,τι έχουµε ζήσει;
Σίγουρα δεν µπαίνουµε εύκολα «στα παπούτσια του άλλου». Και ενώ, ως λαός, είναι σαν να ήταν χθες όλα αυτά δίπλα µας, η δική µας γενιά ζει σε µια εποχή ραγδαίας τεχνολογικής ανάπτυξης, εικόνας, ταχύτητας, «κορωνοϊού» και αποστασιοποίησης. Νοµίζω ότι σήµερα µπορούµε να ευαισθητοποιηθούµε περισσότερο αν δούµε κάτι που θα µας αγγίξει στο θέατρο ή σε µια ταινία, παρά µέσα από τις εικόνες της ίδιας της ζωής, απέναντι στις οποίες έχουµε πια αποκτήσει µια µορφή ανοσίας. Στην τέχνη, κάποιος άλλος κάνει πρώτα τη συναισθηµατική διαδροµή για εµάς, και όλα παρουσιάζονται σε µεγέθυνση. Γι’ αυτό και η Τέχνη είναι τόσο σηµαντική.
-Τα σχόλια για την παράσταση διθυραµβικά. Αποτελεί κίνητρο για τη συνέχεια, άγχος και βάρος η αναγνώριση ή είναι κάτι που δεν σε επηρεάζει;
Σίγουρα είναι όµορφο αυτό που κάνεις να «περνάει», να προβληµατίζει και να ψυχαγωγεί. Το θέατρο χρειάζεται το κοινό· αλλιώς δεν είναι θέατρο. Είναι µια ζωντανή και αµφίδροµη σχέση. Υπάρχει όµως και µια παγίδα: εµείς, και ειδικά οι ηθοποιοί, δεν πρέπει να ξεχνάµε ότι βρισκόµαστε στη σκηνή κυρίως για να υπηρετούµε ένα κείµενο και µια σκηνοθεσία, που φέρουν συγκεκριµένα µηνύµατα και προθέσεις. Κάθε φορά καλούµαστε να παίξουµε το ίδιο έργο, ανεξάρτητα από το αν αρέσει ή όχι. Το πιο σηµαντικό, λοιπόν, είναι να είµαστε πιστοί στο έργο συνολικά, ανεξαρτήτως κριτικής, και να µην επηρεαζόµαστε υπερβολικά από το «πώς φαίνεται προς τα έξω», γιατί αυτό είναι συχνά υποκειµενικό. Προσωπικά χαίροµαι που βρίσκοµαι σε µια παράσταση την οποία πιστεύω, µε µια όµορφη συνεργασία µε όλους τους συντελεστές, και που το ταξίδι της θα συνεχιστεί για αρκετές ηµέρες ακόµη. Είναι σηµαντικό να τη δει ο κόσµος.
-Υπάρχει κάποιο έργο ή ρόλος που θα ήθελες να υποδυθείς; Ποια τα επόµενα σου σχέδια στα Χανιά;
Ο ρόλος που υποδύοµαι αυτήν την περίοδο µού αρέσει πολύ: είναι µια Σύρια που, παρά τις δυσκολίες της ζωής της, δεν παύει ποτέ να παλεύει για τα ιδανικά της µέχρι τέλους. Είναι ένας ουσιαστικός και δυνατός ρόλος και χαίροµαι πολύ που ο Βιρβιδάκης, που γενικά ξέρει να διαλέγει ωραία κείµενα µέσα από την εµπειρία του, µε σκέφτηκε γι’ αυτόν. Τον δουλεύω µε µεγάλη χαρά και συνεχή διερεύνηση. Στα Χανιά, θα συνεχίσουµε µε τα «Σύνορα» από τις 16/1 έως τις 08/2 στο Θέατρο Κυδωνία. Παράλληλα, δουλεύω συστηµατικά µε τη δική µου οµάδα, το Θέατρο «ΠέραΧώρα», στην οποία άλλοτε σκηνοθετώ και άλλοτε παίζω. Τον Απρίλιο, κατά πάσα πιθανότητα, θα ταξιδέψω για µια µικρή περιοδεία µε την παράσταση «Μα», σε σκηνοθεσία και κείµενο της Ρηνιώς Κυριαζή, σε άλλες πόλεις της Ελλάδας. Πρόκειται για µια δουλειά που είχαµε παρουσιάσει πέρυσι στην Αθήνα και θα χαρώ πολύ αν καταφέρουµε να έρθουµε και στα Χανιά. Τέλος, και τα «Σύνορα» του Χένρι Νέιλορ είναι πιθανό να ταξιδέψουν σε άλλα µέρη της Κρήτης από τον Μάρτιο και µετά. Κατά τα άλλα, παραµένω πάντα ανοιχτή σε νέα πράγµατα και νέες συνεργασίες.
Παραστάσεις
Η παράσταση «Σύνορα» ανεβαίνει ξανά από τις 16 Ιανουαρίου έως και τις 8 Φεβρουαρίου στο θέατρο «Κυδωνία», σε µετάφραση ∆ηµήτρη Κιούση, σκηνοθεσία και αισθητική της παράστασης Μιχάλη Βιρβιδάκη, συνθέσεις ήχων ∆ηµήτρη Ιατρόπουλου και χειρισµό φωτισµού και ήχων από τον Κυριάκο Τσάνα. Βοηθοί σκηνοθέτη οι Julie Tahan και η ∆ήµητρα Καψαλάκη.
Τους ρόλους ερµηνεύουν οι: Μαρίνα Πανηγυράκη (Ανώνυµη Σύρια) και ∆ηµήτρης Κιοστεράκης (Σεµπάστιαν).
∆ΕΥΤΕΡΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ:
Παρασκευή 16 Ιανουαρίου, 9.00 µµ
Σάββατο 17 Ιανουαρίου, 8.00 µµ
Κυριακή 18 Ιανουαρίου, 7.30 µµ απογευµατινή
Τετάρτη 21 Ιανουαρίου, 8.00 µµ
Παρασκευή 23 Ιανουαρίου, 9.00 µµ
Σάββατο 24 Ιανουαρίου, 8.00 µµ
Κυριακή 25 Ιανουαρίου, 7.30 µµ απογευµατινή
Τετάρτη 28 Ιανουαρίου, 8.00 µµ
Παρασκευή 30 Ιανουαρίου, 9.00 µµ
Σάββατο 31 Ιανουαρίου, 8.00 µµ
Κυριακή 1 Φεβρουαρίου, 7.30 µµ απογευµατινή
Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου, 8.00 µµ
Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου, 9.00 µµ
Σάββατο 7 Φεβρουαρίου, 8.00 µµ
Κυριακή 8 Φεβρουαρίου, 7.30 µµ απογευµατινή
Η παράσταση πραγµατοποιείται υπό την αιγίδα και µε την οικονοµική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισµού.
Περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνία, στο τηλέφωνο 28210 92395 και στην ιστοσελίδα: www.theatro-kydonia.gr
