Βιότοπος – περιγραφή
Η λατινική ονοµασία του βοτάνου είναι Lycopus europaeus (Λυκόπους ο ευρωπαϊκός). Ανήκει στην οικογένεια των Χειλανθών. Φύεται στην Ευρώπη και όλο το Βόρειο ηµισφαίριο. Κοινές ονοµασίες του βοτάνου λυκόπους ή λιβανόχορτο.
Το συναντούµε κατά µήκος των ποταµών και στους υγρούς τόπους. Είναι πολυετές φυτό, συνηθισµένο ζιζάνιο των υγρών τόπων, που το ύψος του κυµαίνεται από 30 έως 90 εκατοστά. Φύλλα παράλληλα, λογχοειδή, µήκους από 6 έως 9 εκατοστών, στους άξονες των οποίων τα λευκά άνθη µε πορφυρά στίγµατα είναι τοποθετηµένα κατά ρόδακες. Τα άνθη βγαίνουν στο τέλος του καλοκαιριού ακολουθούµενα από τρίγωνους καρπούς. Οι σπόροι του φυτού ωριµάζουν από Αύγουστο µέχρι Οκτώβριο.
Ιστορικά στοιχεία
Το βότανο έχει χρησιµοποιηθεί εδώ και πολλά χρόνια από διάφορους λαούς οι οποίοι αξιοποίησαν τις στυπτικές, καλλυντικές, ναρκωτικές και ψυκτικές ιδιότητες του φυτού.
Ο Λυκόπους λόγω ιδιότητας του, να µειώνει την δραστικότητα του ιωδίου, σε περίπτωση υπερθυρεοειδισµού, τράβηξε την προσοχή των γιατρών για ένα περίπου αιώνα. Στην φαρµακοποιία των ΗΠΑ του 19ου αιώνα αναφέρεται ως αποτελεσµατικό αντιαιµορραγικό.
Στην κινέζικη ιατρική χρησιµοποιείται εδώ και 2000 χρόνια για τα επώδυνα έµµηνα, πρόωρη εκσπερµάτωση και επώδυνα κτυπήµατα. Τα φύλλα του φυτού σε κατάπλασµα τα χρησιµοποιούσαν πάνω σε άσχηµες πληγές που δεν έκλειναν εύκολα.
Επίσης χρησιµοποιήθηκε στη λαϊκή ιατρική διαφόρων λαών για θεραπεία του βήχα, αιµορραγία πνευµόνων, φυµατίωση και υπερβολική εµµηνόρροια.
Στα αγγλικά η ονοµασία του βοτάνου σηµαίνει «το βότανο των τσιγγάνων». Αυτό γιατί οι τσιγγάνοι χρησιµοποιούσαν τον χυµό του φυτού για να φτιάχνουν διάφορα σχέδια πάνω στο δέρµα τους, ή κατά µία άλλη άποψη, γιατί µε το φυτό αυτό έβαφαν τα λινά τους υφάσµατα.
Συστατικά – χαρακτήρας
Είναι πικρό, ελαφρώς αρωµατικό φυτό. Το βότανο περιέχει ένα πικρό ετεροσίδιο, τη λυκοπίνη, στυπτικά, γλυκοσιδικές φλαβόνες, πτητικό έλαιο, ρετσίνι, τανίνες, καφεϊνικό και ουρσουλικό οξύ.
Άνθιση – χρησιµοποιούµενα µέρη – συλλογή
Το φυτό ανθίζει από Ιούλιο µέχρι Σεπτέµβριο. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιµοποιούνται τα αέρια µέρη του φυτού. Η συλλογή τους γίνεται λίγο πριν το άνοιγµα των µπουµπουκιών.
Θεραπευτικές ιδιότητες και ενδείξεις
Το βότανο δρα ως καρδιενεργό διουρητικό, περιφερειακό αγγειοδιασταλτικό, στυπτικό, ηρεµιστικό, ανταγωνιστικό της θυροξίνης και αντιβηχικό.
Οι νευρικοί άνθρωποι φαίνεται ότι καίνε την τροφή τους γρηγορότερα από άλλους λόγω του άγχους τους. Μπορούν συχνά να τρώνε αρκετά τακτικά και να παραµένουν λεπτοί. Αιτία και αποτέλεσµα σε αυτή την περίπτωση µπορεί να µπερδευτούν. Ο υπερδραστήριος θυρεοειδής αδένας αυξάνει τον µεταβολισµό και η τροφή µετατρέπεται γρήγορα σε ενέργεια. Ο υπερδραστήριος θυρεοειδής είναι η αιτία της νευρικότητας που επηρεάζει επίσης τους παλµούς της καρδιάς.
Ο Λυκόπους είναι ειδικό ίαµα για την υπερδραστηριότητα του θυρεοειδούς αδένα, ιδιαίτερα όταν τα συµπτώµατα περιλαµβάνουν δύσπνοια, ταχυπαλµία και τρέµουλο. Όταν η ταχυπαλµία έχει νευρική προέλευση µπορεί να χρησιµοποιηθεί µε ασφάλεια.
Βοηθά στην αδύναµη καρδιά όταν συνδέεται µε συσσώρευση ύδατος στο σώµα.
Σαν ηρεµιστικό και αντιβηχικό καταπραΰνει τον ερεθιστικό βήχα ιδιαίτερα όταν έχει νευρική προέλευση.
Η δράση του βοτάνου γίνεται αντιληπτή αφού χρησιµοποιηθεί για µεγάλο χρονικό διάστηµα.
Επιπλέον ο Λυκόπους ελέγχει τις αιµορραγίες και µειώνει τα επίπεδα του σακχάρου του αίµατος.
Συνδυάζεται άριστα µε νευροτονωτικά όπως η Σκουτελλάρια και η Βαλεριάνα.
Στην οµοιοπαθητική το βάµµα του βοτάνου χρησιµοποιείται για την καταπολέµηση της βρογχοκήλης, των προκάρδιων παλµών και της γενικής νευρικότητας.
Παρασκευή και δοσολογία
Παρασκευάζεται ως έγχυµα. Ρίχνουµε ένα φλιτζάνι βραστό νερό σε ένα κουταλάκι του τσαγιού ξηρό βότανο, το σκεπάζουµε για 10-15 λεπτά, σουρώνουµε και πίνουµε τρεις φορές την ηµέρα. Η δοσολογία του βάµµατος είναι 1-2 ml τρεις φορές την ηµέρα.
Προφυλάξεις
∆εν πρέπει να το χρησιµοποιούν έγκυες γυναίκες και όσοι πάσχουν από υποθυρεοειδισµό.
Υ.Σ. Όλα τα προηγούµενα άρθρα της στήλης µπορούµε να τα βρούµε στη διεύθυνση www.herb.gr.
Επίσης αν κάποιος φίλος αναγνώστης γνωρίζει οποιαδήποτε θεραπευτική ιδιότητα βοτάνου του τόπου µας που δεν είναι ευρέως γνωστή ή έχει κάποιο ερώτηµα µπορεί να το απευθύνει στην ηλεκτρονική διεύθυνση skouvatsos11@gmail.com
