Κατά σχεδόν 10% έ χουν αυξηθεί οι παγκόσµιες «ροές» όπλων κατά την περίοδο 2021-2025 σε σχέση µε την προηγούµενη πενταετία (2016-’20), µε την Ευρώπη να είναι ο µεγαλύτερος αποδέκτης – εισαγωγέας, έχοντας υπερτριπλασιάσει τις αγορές της, σύµφωνα µε την τελευταία έκθεση του Ινστιτούτου SIPRI µε έδρα τη Στοκχόλµη.
Λόγω της ιµπεριαλιστικής σύγκρουσης ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ και Ρωσίας στην Ουκρανία, η αύξηση των παγκόσµιων ροών όπλων είναι η µεγαλύτερη των τελευταίων δεκαετιών, δείχνοντας όχι µόνο τη σφοδρότητα και τη διάρκεια του πολέµου, αλλά και το «βάθος» της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, τις ραγδαίες πολεµικές προετοιµασίες µπροστά στο ενδεχόµενο ενός γενικευµένου πολέµου σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Ετσι, συνολικά, η Ευρώπη απορροφά το 33% των πωλήσεων εξοπλιστικών συστηµάτων το 2021-’25, ενώ στην Ουκρανία κατέληξε το 9,7% όλων των µεταφορών όπλων το ίδιο διάστηµα.
Εκτός από την Ευρώπη και την Αµερική, οι εισαγωγές όπλων σε όλες τις άλλες περιοχές του κόσµου µειώθηκαν.
Τα περισσότερα αµερικανικά όπλα κατέληξαν στην Ευρώπη
Οι ΗΠΑ ενισχύουν την κυριαρχία τους στις παγκόσµιες εξαγωγές όπλων. Προµήθευσαν το 42% όλων των µεταφορών όπλων την περίοδο 2021-’25 (από 36% την περίοδο 2016-’20).
Οι ΗΠΑ εξήγαγαν όπλα σε 99 κράτη αυτήν την περίοδο, συµπεριλαµβανοµένων 35 κρατών στην Ευρώπη, 18 στην Αµερική, 17 στην Αφρική, 17 στην Ασία και την Ωκεανία και 12 στη Μέση Ανατολή.
Για πρώτη φορά εδώ και δύο δεκαετίες, το µεγαλύτερο µερίδιο των εξαγωγών όπλων των ΗΠΑ κατευθύνθηκε στην Ευρώπη (38%) και όχι στη Μέση Ανατολή (33%), µε έµφαση στα µαχητικά αεροσκάφη.
Οι συνολικές εξαγωγές των ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 27% την πενταετία 2021-’25 σε σχέση µε την προηγούµενη πενταετία. Οι δε εξαγωγές όπλων των ΗΠΑ προς την Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 217%!
Πάντως ο µεγαλύτερος µεµονωµένος αποδέκτης αµερικανικών όπλων ήταν η Σαουδική Αραβία (12% των αµερικανικών εξαγωγών όπλων).
Παρά τις επιδιώξεις και τις σχετικές αποφάσεις της ΕΕ για «στρατηγική αυτονοµία» σε κρίσιµους τοµείς όπως η Άµυνα και κοινές παραγγελίες ευρωπαϊκών εξοπλισµών, µέχρι στιγµής αυτή η τάση δεν επιβεβαιώνεται, εν µέρει επειδή οι Ευρωπαίοι έχουν ήδη επενδύσει σε αµερικανική τεχνολογία και δεν είναι εύκολο να την αλλάξουν, αλλά και επειδή η αγορά όπλων συµβάλλει στην ενίσχυση των µακροπρόθεσµων σχέσεων τους µε τις ΗΠΑ και µπαίνει ως όρος στις εµπορικές συµφωνίες από την Ουάσιγκτον.
Έτσι, σχεδόν τα µισά όπλα που µεταφέρθηκαν σε ευρωπαϊκά κράτη προήλθαν από τις ΗΠΑ (48%), ενώ ακολουθούν σε µεγάλη απόσταση η Γερµανία (7,1%) και η Γαλλία (6,2%).
Η ιµπεριαλιστική σύγκρουση µε τη Ρωσία και η αβεβαιότητα για τη δέσµευση των ΗΠΑ να «υπερασπιστούν» την ΕΕ, δεδοµένων των αντικρουόµενων συµφερόντων, έχουν ενισχύσει τη ζήτηση για όπλα µεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών – µελών του ΝΑΤΟ.
Οι συνδυασµένες εισαγωγές όπλων των 29 ευρωπαϊκών µελών του ΝΑΤΟ αυξήθηκαν κατά 143% µεταξύ 2016-’20 και 2021-’25.
Οι ΗΠΑ προµήθευσαν το 58% αυτών των εισαγωγών την περίοδο 2021-’25. Οι επόµενοι µεγαλύτεροι προµηθευτές ήταν η Νότια Κορέα (8,6%), το Ισραήλ (7,7%) και η Γαλλία (7,4%).
Μετά την Ουκρανία, η Πολωνία και η Βρετανία ήταν οι µεγαλύτεροι εισαγωγείς στην Ευρώπη τα τελευταία πέντε χρόνια.
Οι κορυφαίοι προµηθευτές όπλων
Η Γαλλία ήταν ο δεύτερος µεγαλύτερος προµηθευτής µεγάλων όπλων την περίοδο 2021-’25, αντιπροσωπεύοντας το 9,8% των παγκόσµιων εξαγωγών.
Οι εξαγωγές όπλων της Γαλλίας αυξήθηκαν κατά 21% µεταξύ 2016-’20 και 2021-’25. Η Γαλλία εξήγαγε σε 63 κράτη, µε τα µεγαλύτερα µερίδια να πηγαίνουν στην Ινδία (24%), την Αίγυπτο (11%) και την Ελλάδα (10%). Οι εξαγωγές όπλων της Γαλλίας εντός της Ευρώπης πενταπλασιάστηκαν (+452%), αλλά σχεδόν το 80% εξακολουθούσε να πηγαίνει εκτός περιοχής.
Οι εξαγωγές όπλων από την Ιταλία αυξήθηκαν κατά 157%, εκτοξεύοντάς την από τον 10ο µεγαλύτερο εξαγωγέα το 2016-’20 στον 6ο µεγαλύτερο το 2021-’25. Πάνω από τις µισές ιταλικές εξαγωγές κατευθύνθηκαν στη Μέση Ανατολή (59%), ενώ το 16% κατευθύνθηκε σε Ασία και Ωκεανία και το 13% στην Ευρώπη.
Η Ρωσία ήταν ο µόνος από τους 10 κορυφαίους προµηθευτές που είδε τις εξαγωγές όπλων της να µειώνονται και µάλιστα σηµαντικά (-64%), λόγω του πολέµου στην Ουκρανία. Το µερίδιό της στις παγκόσµιες εξαγωγές όπλων µειώθηκε από 21% το 2016-’20 σε 6,8% το 2021-’25. Η Ρωσία προµήθευσε σηµαντικά όπλα σε 30 κράτη την περίοδο 2021-’25. Σχεδόν τα 3/4 (74%) των ρωσικών εξαγωγών όπλων κατευθύνθηκαν σε τρία κράτη την περίοδο 2021-’25: Ινδία (48%), Κίνα (13%) και Λευκορωσία (13%).
«Παρά τη διεξαγωγή του πολέµου στη Γάζα και τις επιθέσεις στο Ιράν, τον Λίβανο, το Κατάρ, τη Συρία και την Υεµένη, το Ισραήλ κατάφερε να αυξήσει το µερίδιό του στις παγκόσµιες εξαγωγές όπλων», επισηµαίνει το Πρόγραµµα Μεταφορών Όπλων του SIPRI.
Το Ισραήλ, ο έβδοµος µεγαλύτερος προµηθευτής όπλων, αύξησε το µερίδιό του στις παγκόσµιες εξαγωγές όπλων από 3,1% (2016-’20) σε 4,4% το 2021-’25 και για πρώτη φορά ξεπέρασε τη Βρετανία (3,4%).
Η Γερµανία έγινε ο τέταρτος µεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων
Η στήριξη στην Ουκρανία χαρακτηρίζεται «στρατηγική αναγκαιότητα» και η Ευρώπη τον τελευταίο χρόνο έχει αναλάβει επ’ ώµου τη στρατιωτική και οικονοµική στήριξη του Κιέβου.
Το διάστηµα 2021-’25 η Ευρώπη έχει τριπλασιάσει τις εξαγωγές της σε εξοπλιστικά συστήµατα και έχει υπερτριπλασιάσει τις εισαγωγές της.
Παρόλο που οι ΗΠΑ έχουν σταµατήσει την υποστήριξη προς το Κίεβο από την ανάληψη της προεδρίας Τραµπ τον Γενάρη 2025, ο συνολικός όγκος της βοήθειας παρέµεινε σχετικά σταθερός το 2025, χάρη στις ευρωπαϊκές χώρες, και κυρίως τη Γερµανία.
Η ευρωπαϊκή στρατιωτική βοήθεια ανήλθε στα 29 δισ. ευρώ το 2025.
Το Βερολίνο παρείχε πέρυσι 9 δισ. ευρώ, δηλαδή αύξηση περίπου 130% σε σύγκριση µε τους µέσους όρους της περιόδου 2022-2024.
Σε ένα τέτοιο φόντο, η Γερµανία ξεπέρασε την Κίνα και έγινε ο τέταρτος µεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων την περίοδο 2021-’25, µε 5,7% των παγκόσµιων εξαγωγών όπλων.
Η Κίνα κατατάσσεται πλέον στην 5η θέση.
Σχεδόν το 1/4 όλων των γερµανικών εξαγωγών όπλων (24%) κατευθύνθηκαν στην Ουκρανία και ένα άλλο 17% σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Αυξηµένες είναι οι εξαγωγές και προς άλλους παραδοσιακούς πελάτες, όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος.
Ποιοι «εξοπλίζουν» τη Μέση Ανατολή και την Ασία
Τρεις από τους 10 κορυφαίους εισαγωγείς όπλων στον κόσµο το 2021-’25 βρίσκονταν στην περιοχή της Μέσης Ανατολής: Σαουδική Αραβία (6,8% των παγκόσµιων εισαγωγών), Κατάρ (6,4%) και Κουβέιτ (2,8%).
Πάνω από τις µισές εισαγωγών όπλων στη Μέση Ανατολή προήλθαν από τις ΗΠΑ (54%), ενώ το 12% από την Ιταλία, το 11% από τη Γαλλία και το 7,3% από τη Γερµανία.
Το Ισραήλ ήταν ο 14ος µεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων στον κόσµο την περίοδο 2021-’25, µε βασικό προµηθευτή τις ΗΠΑ (68%), ακολουθούµενες από τη Γερµανία (31%).
Στην Ασία και την Ωκεανία ο κύριος προµηθευτής όπλων είναι οι ΗΠΑ, µε 35% των εισαγωγών, ενώ η Ρωσία αντιπροσωπεύει ένα 17% και η Κίνα το 14%.
Η Ινδία ήταν ο δεύτερος µεγαλύτερος εισαγωγέας όπλων στον κόσµο την περασµένη 5ετία, µε το µεγαλύτερο µέρος των εισαγωγών να εξακολουθεί να προέρχεται από τη Ρωσία (40%), παρότι το Νέο ∆ελχί στρέφεται ολοένα και περισσότερο σε «δυτικούς» προµηθευτές, τάση που θα συνεχιστεί κάτω και από τα παζάρια µε την Ουάσιγκτον για εµπορική συµφωνία.
Αύξηση στις εισαγωγές όπλων καταγράφεται και στο Πακιστάν, µε την Κίνα να κυριαρχεί, κατέχοντας το 80% των εισαγωγών.
*Ο Σπύρος ∆αράκης είναι πρώην πρόεδρος µαρτυρικής ΜΑΛΑΘΥΡΟΥ, πρώην ∆ήµαρχος Μηθύµνης και µέλος του ∆.Σ του ∆ικτύου Μαρτυρικών πόλεων και χωριών της Ελλάδος περιόδου 40΄- 45΄
