» …όταν το πρόβληµα δεν είναι οι εικόνες, αλλά η απουσία συστήµατος
Οι εικόνες που δηµοσιοποιήθηκαν τις τελευταίες ηµέρες από χωριά του Αποκόρωνα, µε ογκώδη αντικείµενα σε κοινόχρηστους χώρους και κάδους που ξεχειλίζουν από απορρίµµατα, προκάλεσαν εύλογη αντίδραση και έντονη συζήτηση στην τοπική κοινωνία.
Σε χωριά όπως στο Κόκκινο Χωριό, στα Καµπιά, στο Γαβαλοχώρι, στην Πλάκα, στον Φρε, στις Καλύβες, στην Αλµυρίδα αλλά και σε άλλες περιοχές του Αποκόρωνα, τέτοιες εικόνες τείνουν να γίνουν µόνιµες.
Ογκώδη αντικείµενα εγκαταλελειµµένα σε ακατάλληλα σηµεία. Κάδοι απορριµµάτων που ξεχειλίζουν και παραµένουν για ηµέρες χωρίς αποκοµιδή. Η επανάληψη αυτής της εικόνας δεν µπορεί να θεωρηθεί εξαίρεση. Είναι ένδειξη µιας βαθύτερης δυσλειτουργίας.
Όταν η υπηρεσία δεν επαρκεί, η καθηµερινότητα εκτροχιάζεται
Σε αρκετές περιπτώσεις, η αποκοµιδή δεν πραγµατοποιείται µε τη συχνότητα που απαιτείται. Οι κάδοι γεµίζουν και οι πολίτες, χωρίς εναλλακτική επιλογή, αφήνουν τις σακούλες εκτός.
∆εν πρόκειται για δικαιολόγηση αντικοινωνικών συµπεριφορών. Πρόκειται για την περιγραφή µιας πραγµατικότητας που δηµιουργεί έναν φαύλο κύκλο: η ανεπάρκεια της υπηρεσίας οδηγεί σε υποβάθµιση του δηµόσιου χώρου και αυτή, µε τη σειρά της, διαβρώνει την εµπιστοσύνη των πολιτών.
Οι εργαζόµενοι δεν είναι το πρόβληµα
Οφείλουµε να το πούµε ξεκάθαρα: οι εργαζόµενοι στην καθαριότητα καταβάλλουν καθηµερινά υπεράνθρωπες, φιλότιµες προσπάθειες, υπό δύσκολες συνθήκες και µε περιορισµένα µέσα. Όµως το φιλότιµο και η αυταπάρνηση δεν αρκούν όταν η οργάνωση πάσχει. Το αποτέλεσµα που φτάνει στα µάτια του δηµότη και του επισκέπτη δεν είναι το επιθυµητό και αυτό δεν οφείλεται στην ολιγωρία των εργαζοµένων, αλλά στην απουσία στιβαρού, κεντρικού σχεδιασµού.
Το ζήτηµα είναι δοµικό
Το πρόβληµα εντοπίζεται στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της υπηρεσίας καθαριότητας. Συγκεκριµένα:
• ανεπαρκής εξοπλισµός
• απουσία σταθερού και αξιόπιστου προγραµµατισµού
• έλλειψη οργανωµένου συστήµατος συλλογής ογκωδών απορριµµάτων
Σε αυτές τις συνθήκες, η εύρυθµη λειτουργία της καθηµερινότητας καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη.
Αν µε την κίνηση της περιόδου του Πάσχα παρουσιάστηκαν αυτά τα φαινόµενα, τι πρόκειται να συµβεί τους επόµενους µήνες; Το καλοκαίρι πλησιάζει, όπου ο πληθυσµός του Αποκόρωνα θα πολλαπλασιαστεί και ο όγκος των απορριµµάτων θα εκτοξευθεί.
Από τη διαχείριση κρίσεων στη λειτουργία συστήµατος
Η καθαριότητα δεν µπορεί να βασίζεται στη λογική της εκ των υστέρων αντίδρασης. Απαιτείται σχεδιασµός, συνέπεια και οργάνωση.
Ένας σύγχρονος ∆ήµος οφείλει να προχωρήσει σε συγκεκριµένες παρεµβάσεις:
• καθιέρωση σαφούς και δηµόσια γνωστοποιηµένου προγράµµατος αποκοµιδής ανά περιοχή
• δηµιουργία οργανωµένης υπηρεσίας συλλογής ογκωδών απορριµµάτων µε προγραµµατισµένα ραντεβού
• ορισµός συγκεκριµένων, κατάλληλα διαµορφωµένων χώρων σε κάθε δηµοτική ενότητα για τη συγκέντρωση ογκωδών αντικειµένων
• ενίσχυση της υπηρεσίας µε σύγχρονο εξοπλισµό και επαρκές προσωπικό
• συστηµατική ενηµέρωση των πολιτών για τις διαδικασίες και τις υποχρεώσεις τους
Η µετάβαση από την αποσπασµατική διαχείριση σε ένα λειτουργικό σύστηµα δεν αποτελεί επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.
Η εικόνα του δηµόσιου χώρου είναι αποτέλεσµα κοινής ευθύνης. Οι πολίτες οφείλουν να σέβονται τους κανόνες και να αποφεύγουν πρακτικές που επιβαρύνουν το περιβάλλον.
Ωστόσο, η συµµόρφωση προϋποθέτει την ύπαρξη σαφών κανόνων και, κυρίως, τη συνεπή εφαρµογή τους. Και αυτό αποτελεί ευθύνη της διοίκησης.
Το κρίσιµο ζήτηµα
Η ένταση και η ανταλλαγή κατηγοριών δεν οδηγούν πουθενά. Ο τόπος µας δεν έχει ανάγκη από επικοινωνιακά πυροτεχνήµατα, αλλά από καθαρούς οικισµούς και λειτουργικές υπηρεσίες.
Η καθαριότητα είναι ο βασικός δείκτης ποιότητας ζωής, δηµόσιας υγείας και πολιτισµού. Ο Αποκόρωνας δεν µπορεί να συµβιβαστεί µε εικόνες που τον αδικούν. Ούτε µπορεί να λειτουργεί µε όρους επιφανειακής διαχείρισης της εκάστοτε κρίσης ή της πρόσκαιρης δηµοσιότητας.
Το ζητούµενο δεν είναι να περιορίσουµε τον θόρυβο. Είναι να αντιµετωπίσουµε το πρόβληµα στη ρίζα του, µε σχέδιο, ευθύνη και συνέπεια.
*Ο Χάρης Παπαδάκης είναι Καθηγητής Φυσικής ΓΕΛ Βάµου, ∆ιδάκτωρ Πολυτεχνείου Κρήτης
