Την Παρασκευή 29 Μαΐου δόθηκε το εναρκτήριο λάκτισµα των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Με αφορµή την έναρξη των φετινών Πανελλαδικών επανέρχοµαι για πολλοστή φορά σε σκέψεις και προτάσεις που είχα εκφράσει δηµόσια ως πανεπιστηµιακός δάσκαλος, ήδη από το 2008 και οι οποίες επικεντρώνονται στην αναγκαιότητα της ενίσχυσης της δηµόσιας τριτοβάθµιας εκπαίδευσης, στην κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων και στην θεσµοθέτηση της ελεύθερης πρόσβασης στα ΑΕΙ.
Η ελεύθερη πρόσβαση στα Πανεπιστήµια θα αποφορτίσει άµεσα την ελληνική οικογένεια από υλικά και ψυχολογικά βάρη και θα αναζωπυρώσει τα δηµιουργικά ταλέντα της νέας γενιάς. Τα Γυµνάσια και τα Λύκεια θα πάψουν να είναι εξεταστικά κέντρα και οι µαθητές θα µπορέσουν να αποκτήσουν ουσιαστικές γνώσεις.
Οι γονείς θα σταµατήσουν να δαπανούν χιλιάδες ευρώ σε φροντιστήρια την ώρα που η «παραπαιδεία» καταπίνει το 24% του εισοδήµατος (www.alfavita.gr 2/4/2026) καθώς µόνο το 2023 τα νοικοκυριά δαπάνησαν για φροντιστήρια 614 εκατ. ευρώ (https://athina984.gr 31/3/2026) για την προετοιµασία των µαθητών προκειµένου να περάσουν στις πανελλαδικές εξετάσεις σε κάποιο ΑΕΙ.
Η µετανάστευση στο εξωτερικό Ελλήνων φοιτητών θα περιοριστεί και θα συρρικνωθεί η εκροή κεφαλαίων για σπουδές καθώς και η αιµορραγία της ελληνικής οικογένειας για τη συντήρηση των παραπάνω φοιτητών που ανέρχεται τουλάχιστον σε 1300 ευρώ ανά φοιτητή µηνιαίως και για διάστηµα 10 µηνών συν τουλάχιστον 10.000 ευρώ ετησίως για δίδακτρα.
Με την πρότασή µας για ελεύθερη πρόσβαση στα ΑΕΙ σε συνδυασµό µε την εφαρµογή της αρχής της περιφερειακής προτίµησης οι φοιτητές θα µπορούν να σπουδάζουν στον τόπο κατοικίας τους και έτσι δεν θα επιβαρύνεται ο µηνιαίος οικογενειακός προϋπολογισµός µε τουλάχιστον 1000 ευρώ για κάθε φοιτητή/τρια.
Όπως υποστηρίξαµε ήδη από τις αρχές του 2008 και επανερχόµαστε για πολλοστή φορά σήµερα µε το άρθρο µας αυτό, θεωρούµε ότι έχουν ωριµάσει πλέον οι συνθήκες για την κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων και την θεσµοθέτηση της ελεύθερης πρόσβασης όλων των αποφοίτων του Λυκείου στην Ανώτατη Εκπαίδευση µε βάση τους παρακάτω άξονες:
1.Γενναία αύξηση της χρηµατοδότησης της δηµόσιας τριτοβάθµιας εκπαίδευσης από τον κρατικό προϋπολογισµό.
2.Ολοκληρωµένος σχεδιασµός προκειµένου κάθε Περιφέρεια να διαθέτει πλήρως αναπτυγµένα δηµόσια τριτοβάθµια εκπαιδευτικά ιδρύµατα, συµπεριλαµβανοµένων των Πολυτεχνείων και των Ιατρικών Σχολών οι οποίες να συνδυάζονται µε λειτουργία αντίστοιχου δηµόσιου Περιφερειακού Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου.
3.Τα δηµοσία ΑΕΙ κάθε Περιφέρειας θα πρέπει να διαθέτουν κάθε χρόνο ίσο τουλάχιστον αριθµό θέσεων εισακτέων µε τους απόφοιτους των Λυκείων της συγκεκριµένης Περιφέρειας.
4.Εφαρµογή της αρχής της περιφερειακής προτίµησης σύµφωνα µε την οποία οι απόφοιτοι Λυκείων κάθε Περιφέρειας θα έχουν δικαίωµα πρώτης προτίµησης στις Σχολές των δηµόσιων ΑΕΙ της Περιφέρειάς τους και υπό την προϋπόθεση ότι φοιτούν σε αντίστοιχο Λύκειο της Περιφέρειας τουλάχιστον επί τριετία προς αποφυγή κατάχρησης της εν λόγω αρχής.
5.Αξιοποίηση της εµπειρίας των άλλων Ευρωπαϊκών Πανεπιστηµίων σε µεθόδους αξιολόγησης των πρωτοετών φοιτητών προς αντιµετώπιση της αυξηµένης ζήτησης σε Σχολές αιχµής.
6.∆ωρεάν ενδοπεριφερειακή µετακίνηση των φοιτητών µε τα µέσα µαζικής µεταφοράς προκειµένου να µειωθούν τα κόστη που επωµίζεται η κάθε οικογένεια για δαπάνες φοιτητικής µέριµνας και εγκατάστασης.
7.Η λειτουργία των δηµόσιων Πανεπιστηµίων στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη θα πρέπει να οργανωθεί σε µια αντίστοιχη µητροπολιτική βάση και να ενισχυθεί µε την ίδρυση και νέων δηµόσιων Πανεπιστηµίων και νέων δηµόσιων Πανεπιστηµιακών Νοσοκοµείων.
*Ο Νότης Μαριάς είναι καθηγητής Θεσµών της ΕΕ
στο Πανεπιστήµιο Κρήτης, πρώην ευρωβουλευτής και βουλευτής Ηρακλείου, notismarias@gmail.com
