Ήταν Ιανουάριος του 2015, όταν το πενάκι πέντε σκιτσογράφων στέγνωσε ξαφνικά. Οι σκιτσογράφοι Cabu, Carb, Philippe Honore, Tignous και Georges Wolinski, µαζί µε τέσσερις δηµοσιογράφους, και άλλα τέσσερα άτοµα, ήταν τα δώδεκα θύµατα της τροµοκρατικής επίθεσης που έγινε στα γραφεία του περιοδικού «Charlie Hebdo», στο Παρίσι της Γαλλίας.
Η εφηµερίδα «Charlie Hebdo» είναι ένα εβδοµαδιαίο περιοδικό, αριστερού προσανατολισµού και σατιρικού κυρίως περιεχοµένου. Σύµφωνα µε τον αρχισυντάκτη τους, αντιπροσωπεύει όλες τις συνιστώσες της πλουραλιστικής αριστεράς, καθώς και τους απέχοντες των εκλογών. Χρησιµοποιώντας σαν βασικό του εργαλείο την σάτιρα, ασκεί κριτική σε πολιτικά κινήµατα, θρησκείες αλλά και άλλα κέντρα εξουσίας.
ΓΕΝΝΗΜΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑΣ
Ουσιαστικά αποτελεί συνέχεια τους περιοδικού Hara-Kiri, το οποίο απαγορεύτηκε η κυκλοφορία του το 1970 εξαιτίας της σάτιρας για τον θάνατο του Γάλλου πρωθυπουργού Charles de Gaulle. Συγκεκριµένα ο de Gaulle πέθανε στο χωριό του «Colombey-les-Deux-Eglises», λίγες ηµέρες µετά από ένα δυστύχηµα σε έναν νυχτερινό κλαµπ που έπιασε φωτιά µε αποτέλεσµα τον θάνατο 146 ανθρώπων. Το περιοδικό, θέλοντας να σατιρίσει την κάλυψη των δύο γεγονότων από τα ΜΜΕ, κυκλοφόρησε µε τίτλο «Τραγικός χορός στο Colombey – ένας νεκρός». Το περιοδικό έτσι έκλεισε και κυκλοφόρησε ξανά σαν «Charlie Hebdo». Ο τίτλος προέκυψε από το περιοδικό «Charlie» που ήδη κυκλοφορούσε και είχε δανειστεί το όνοµά του από τον γνωστό πιτσιρικά από το στριπ Peanuts. Ταυτόχρονα όµως ήταν και ένα υπόγειος υπαινιγµός στον Charles de Gaulle. Η λέξη Hebdo είναι µια σλανγκ λέξη που στα γαλλική σηµαίνει εβδοµαδιαία. Στο πρώτο τεύχος κυκλοφόρησε µε τον τίτλο «∆εν υπάρχει λογοκρισία στην Γαλλία». Το περιοδικό έτσι γεννήθηκε µέσα από την λογοκρισία της Γαλλίας. Πολλές φορές ακόµη όµως τράβηξε αρνητικά τα βλέµµατα. Τον Φλεβάρη του 2006 κυκλοφόρησε µε πρωτοσέλιδο σκίτσο του Μωάµεθ. Στις εσωτερικές σελίδες είχε επανατύπωση των δώδεκα σκίτσων του Μωάµεθ που πρωτοδηµοσιεύτηκαν στην δανέζικη εφηµερίδα «Jyllands-Posten», πλαισιωµένα µε νέα σκίτσα. Το συγκεκριµένο τεύχος έγινε πολύ δηµοφιλές, πουλώντας σχεδόν τριπλάσια φύλλα σε σχέση µε τα συνηθισµένα. Ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας Jacques Chirac δήλωσε ότι πρέπει να αποφεύγονται τέτοιες δηµοσιεύσεις, ενώ κάποιες οργανώσεις έκαναν και µήνυση στην εφηµερίδα για ρατσισµό. Στο δικαστήριο ο εκδότης δήλωσε πως «Είναι ρατσισµός να φαντάζεται κανείς πως δεν µπορούν να καταλάβουν ένα αστείο». Τελικά οι συµµετέχοντες θα αθωωθούν. Ανάλογα γεγονότα έγιναν και το 2012.
Η ΕΠΙΘΕΣΗ
Το 2015 κυκλοφόρησε το περιοδικό. Κάπου στο εσωτερικό του υπήρχε ένα προφητικό σκίτσο του Charb, το οποίο είχε τίτλο «Ακόµη να υπάρξει τροµοκρατική επίθεση στην Γαλλία», και έναν τζιχαντιστή να λέει «Περιµένετε, έχουµε καιρό µέχρι τα τέλη Ιανουαρίου για να εκφράσουµε τις ευχές µας». Λίγες ώρες µετά δύο ένοπλοι κουκουλοφόροι µπήκαν στο κτίριο µε τα κεντρικά γραφεία του περιοδικού, και για πέντε µε δέκα λεπτά πυροβολούσαν στην αίθουσα συνεδριάσεων όπου οι δηµοσιογράφοι είχαν την πρώτη του συνάντηση για το έτος.
JE SUIS CHARLIE
Την εποµένη της επίθεσης το περιοδικό πούλησε σχεδόν 8 εκατοµµύρια τεύχη (αριθµός τεράστιος συγκρινόµενος µε τα 60.000 που πουλούσε µέχρι τότε). Κυκλοφόρησε µε εξώφυλλο του Μωάµεθ να κρατάει ένα πλακάτ που έλεγε «Je suis Charlie» και τον τίτλο «Όλα συγχωρούνται». Το µήνυµα αυτό στο πλακάτ έγινε σλόγκαν που κυριάρχησε στις µετέπειτα αντιδράσεις και διαδηλώσεις. Έγινε συνώνυµο της ελευθερίας του λόγου και της αντίστασης απέναντι σε ένοπλες απειλές. Βέβαια ταυτόχρονα βγήκε και το «Je ne suis pas Charlie», από οµάδες που κατηγορούσαν το περιοδικό για ρατσισµό. Με τον τίτλο «Je suis Charlie», τον Φεβρουάριο του 2025 έγινε µια έκθεση στην Γαλλία, όπου παρουσίαζε 100 θρησκευτικά και πολιτικά σκίτσα από 40 διαφορετικές χώρες. Για λόγους ασφαλείας απουσίαζαν σκίτσα του Μωάµεθ, ενώ η έκθεση παρέµεινε ανοιχτή για µόλις έξι ώρες, µε την παρουσία πολλών οπλισµένων αστυνοµικών. Τον ∆εκέµβρη του 2015 κυκλοφόρησε και ντοκιµαντέρ µε τον ίδιο τίτλο, που παρουσίαζε τα σχετικά γεγονότα.
Το «Charlie Hebdo» δεν αποτελεί το µοναδικό περιστατικό επίθεση και δολοφονίας σε σκιτσογράφους. Άλλο ένα πολύ γνωστό περιστατικό είναι του Παλαιστίνιου πολιτικού γελοιογράφου Naji al-Ali, ο οποίο δολοφονήθηκε στο Λονδίνο το 1987. ∆ικό του είναι και το αρκετά γνωστό σκίτσο µε το µικρό αγόρι µε τα χέρια πίσω από την πλάτη, το οποίο συµβολίζει τον ίδιο, όταν αναγκάστηκε να αφήσει την Παλαιστίνη. Το ότι είναι γυρισµένο πλάτη µε τα χέρια του σταυρωµένα ήταν µια δήλωση για την απόρριψη των ξένων λύσεων στο πρόβληµα.
γραμμοσκιάσεις…
