«Ο θάνατος δεν θα πρέπει να µας απασχολεί, επειδή όταν εµείς υπάρχουµε, ο θάνατος δεν είναι παρών και όταν ο θάνατος είναι παρών, εµείς δεν υπάρχουµε».
Επίκουρος
Ο άνθρωπος είναι το µόνο ζώο που σκέφτεται το θάνατο και προσπαθεί να καταλάβει την θέση και το νόηµα του µέσα στο γενικότερο σχέδιο της ζωής. Οι φιλόσοφοι από πολύ παλιά υποστηρίζουν πως µόνο ο άνθρωπος έχει συνείδηση του θανάτου και πως αυτή η αίσθηση είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του. Έχει παρατηρηθεί ωστόσο ότι οι ελέφαντές θρηνούν για το θάνατο ενός συντρόφου τους και προσπαθούν να τον θάψουν αδέξια χρησιµοποιώντας φύλλα και κλαδιά. Ακόµα µερικοί λένε, πως τα δελφίνια και οι φάλαινες τραγουδούν κάποια ιδιαίτερα τραγούδια µετά το θάνατο συγγενών και φίλων. Εµείς όµως είµαστε εδώ αναζητώντας την αθανασία µέσα από την δηµιουργία οικογένειας και απογόνων, µέσα από την προσφορά µια µεγάλης ιδέας η µιας εφεύρεσης αρνούµενοι να πεθάνουµε. Ωστόσο αυτή είναι η µόνη βεβαιότητα της ζωής µας από την ώρα της γέννησης µας. Όµως αυτή η άρνηση του θανάτου, αυτή η προσπάθεια µας να ξεπεράσουµε την φυσική µας θνητότητα είναι το επίκεντρο κάθε δραστηριότητας που διακρίνει τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα πλάσµατα αυτού του πλανήτη. Στην καθηµερινή µας ζωή κρύβουµε την αλήθεια αυτού του ανθρώπινου διλήµµατος συνήθως µε αρκετή επιτυχία µέχρι που κάποιος κοντινός µας άνθρωπος να αντιµετωπίσει το θάνατο ή να πεθάνει, ή µέχρι που κι εµείς να αρχίσουµε να δείχνουµε σηµάδια γηρατειών και αποσύνθεσης. Τότε το δύσκολο ερώτηµα επανέρχεται στην επιφάνεια και αν δείξουµε εγρήγορση, ίσως να αντιληφθούµε πως αυτό µας βασανίζει και καθορίζει τις πράξεις µας και τις πεποιθήσεις µας κάθε στιγµή, ακόµα και όταν δεν το καταλαβαίνουµε. Μπορεί να προσπαθούµε να συµβιβαστούµε µε την φυσικότητα και την αναγκαιότητα του, αλλά η παγκοσµιότητα του θανάτου µας περιγελά σε κάθε µας βήµα. Αυτό λοιπόν το γεγονός του θανάτου βρίσκεται στην καρδιά κάθε πνευµατικής αναζήτησης και όπως είναι εύκολο να καταλάβει κανείς, καµιά θρησκεία δεν θα ήταν αναγκαία χωρίς αυτόν. Ακόµα και οι εντολές για το πως θα ζήσουµε είναι κατά το µεγαλύτερο µέρος αναπόδραστα δεµένες µε τα γεγονότα του τέλους, είτε αυτό είναι η ∆ευτέρα παρουσία είτε η µετενσάρκωση. Ο Πασκάλ έλεγε πως «Όσο ευχάριστο κι αν είναι όλο το έργο, η τελευταία πράξη είναι τραγική, µε λίγο χώµα πάνω στο κεφάλι, όλα τελειώνουν εκεί». Και αυτό προδίδει µια µαταιότητα την οποία οι περισσότεροι από µας αρνούνται να δεχτούν. Υπήρξαν όµως και αυτοί οι άνθρωποι που µπόρεσαν να κοιτάξουν κατάµατα τους ανθρώπους και να πουν ότι είµαστε κάτι παραπάνω από ύλη, πως η συνείδησή µας είναι κάτι περισσότερο από ένα τυχαίο συνδυασµό χηµικών ενώσεων και λειτουργιών. Τις τελευταίες δεκαετίες η επιστήµη πρόσφερε µια άνευ προηγουµένου ευκαιρία σε χιλιάδες κοινούς ανθρώπους οι οποίοι σε αλλοτινές εποχές, θα έπαιρναν ένα άνευ επιστροφής εισιτήριο για το θάνατο, να επιστρέψουν στη ζωή και να µας πουν τι είδαν. Πολλοί απ’ αυτούς γύρισαν πίσω µε θαυµαστές και συγκινητικές ιστορίες οι οποίες δείχνουν πως ο θάνατος ίσως πραγµατικά να είναι η µεγαλύτερη ευλογία και ό,τι ασφαλώς δεν πρέπει να τον φοβόµαστε. Μερικοί µιλούν για ταξίδια σε φωτεινούς κόσµους όπου τους υποδέχθηκαν όντα γεµάτα αγάπη. Άλλοι αναφέρονται σε πανοραµικές οπτασίες όλων των γεγονότων της ζωής τους οι οποίες ουσιαστικά αποτελούν µια βαθιά προσωπική ανασκόπηση, τόσο των καλών τους πράξεων όσο και των κακών που προκάλεσαν στους άλλους, χωρίς καµιά απολύτως στάση επίκρισης, ενώ πολλοί αναφέρουν πως ένιωθαν εντελώς απαλλαγµένοι από κάθε είδους συναισθηµατική φόρτιση. Πολλοί απ’ αυτούς επαληθεύοντας τα λόγια των σοφών, µαρτυρούν ότι αυτή η γνώση µεταµόρφωσε την καθηµερινή τους ζωή λες και ……«Ξύπνησαν από ένα βαθύ ύπνο». Θα παραµένουµε όµως πάντα µε αυτό το αναπάντητο ερώτηµα. Τελικά ο θάνατος µπορεί να είναι κάτι αναπόφευκτο, αλλά η δύναµη της ζωής µέσα µας είναι εξίσου επιµονή και αρνείται να εγκαταλείψει τη µάχη χωρίς προσπάθεια. Άλλωστε όπως λέει ο Τζόναθαν Σουίφτ «είναι αδύνατον κάτι τόσο φυσικό, τόσο αναγκαίο και τόσο παγκόσµιο όπως ο θάνατος, να σχεδιάστηκε ποτέ από τη θεία πρόνοια ως κακό για την ανθρωπότητα». Και αυτά τα λόγια είναι τόσο λογικά, προσγειωµένα και παρηγορητικά ώστε είναι σχεδόν περίεργο το ότι δεν τα συµµερίζονται όλοι. Όµως όση λογική κι αν είναι αυτή η αντιµετώπιση, δεν µπορεί µε κανένα τρόπο να καθησυχάσει τους βαθύτερους φόβους µας, φόβοι που βασανίζουν την ανθρωπότητα από τα πρώτα της βήµατα και συνεχίζουν να βασανίζουν τον αρχέγονο άνθρωπο µέσα µας.
