Δευτέρα, 8 Αυγούστου, 2022

Η μετάφραση στα χρόνια της πλατφόρμας

Η σχέση μου με τον Καβάφη ξεκινά στα δεκατέσσερα. Θυμάμαι να απαγγέλλω, στη σχολική αίθουσα, το ποίημά του “Η Πόλις”. Σχεδόν δέκα χρόνια μετά, σε προφορική πτυχιακή εξέταση στο Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όταν ο καθηγητής -γνωστός στους φοιτητικούς κύκλους σαν “παράξενο” άτομο, ο αείμνηστος Ηλίας Κρίσπης – μπροστά στο δισταγμό της εξεταζόμενης εκείνη τη στιγμή να διαλέξει ανάμεσα στο ναι και το όχι, άρχισε να μουρμουρίζει: «το ναι… το όχι…», πετάχτηκα λέγοντας: «Το μεγάλο Ναι και το μεγάλο Όχι», και ο καθηγητής ρώτησε: «Ποιός το είπε αυτό;» και στη συνέχεια καλά καλά σε μια ερώτηση δεν απάντησα και πέρασα το μάθημα.
Το 2014 ξεκίνησα να μεταφράζω τον Καβάφη στα αγγλικά. Ολοκλήρωσα εξήντα ποιήματα το 2017, με την πρωτοτυπία της απόδοσης της ομοιοκαταληξίας, όπου αυτή υπάρχει (σε δεκαεπτά εξ αυτών), έχοντας την πεποίθηση πως ο ρυθμός και η μουσικότητα γενικότερα αποτελεί την ψυχή της ποίησης (φροντίζοντας, παράλληλα, να μη θίγεται στο ελάχιστο η νοηματική αρμονία του μεταφραζόμενου ποιήματος).
Η μεταφραστική διαδικασία πάντοτε χαρακτηρίζεται από την σε βάθος διείσδυση και κατανόηση της θέσης του άλλου και την μετάγγιση της τελευταίας ύστερα στην ξένη γλώσσα.
Άραγε, ποιο να είναι το μέλλον της μέσα από ένα ζοφερά επιφανειακό παρόν, που διαρκώς επαναπροσδιορίζεται και επιβεβαιώνεται από έναν άχαρο ψηφιακό κόσμο; Τι περιθώρια εμβάθυνσης απομένουν για την ανθρώπινη ενεργητικότητα γενικότερα, όταν αυτή μονοπωλείται (και καταπονείται…) από επιφανειακές διαδικασίες;
Να παραθέσουμε εδώ το ποίημα του Καβάφη “Για τον Αμμόνη, που πέθανε 29 ετών το 610”, που δίνει στίγμα για τη σωστή κατεύθυνση της μεταφραστικής διαδικασίας:
«Ραφαήλ, ολίγους στίχους σε ζητούν/ για επιτύμβιον του ποιητού Αμμόνη να συνθέσεις./ Κάτι πολύ καλαίσθητον και λείον. Συ θα μπορέσεις,/ είσαι ο κατάλληλος, να γράψεις ως αρμόζει/ για τον ποιητήν Αμμόνη, τον δικό μας./
Βέβαια θα πείς για τα ποιήματά του-/ αλλά να πείς και για την εμορφιά του,/ για την λεπτή εμορφιά του που αγαπήσαμε./
Πάντοτε ωραία και μουσικά τα ελληνικά σου είναι./ Όμως την μαστοριά σου όληνα τη θέμε τώρα./ Σε ξένη γλώσσα η λύπη μας κι η αγάπη μας περνούν./ Το αιγυπτιακό σου αίσθημα χύσε στην ξένη γλώσσα./
Ραφαήλ, οι στίχοι σου έτσι να γραφούν/ που να ’χουν, ξέρεις, από την ζωή μας μέσα των,/ που κι ο ρυθμός κι η κάθε φράσις να δηλούν/ που γι’ Αλεξανδρινό γράφει Αλεξανδρινός».
Στον στίχο πιο πάνω «Σε ξένη γλώσσα η λύπη μας κι η αγάπη μας περνούν», η λέξη “περνούν” δεν έχει, προφανώς, τη σημασία του παροδικού και περαστικού (pass), αλλά εκείνη του μόνιμου και απαρασάλευτου, δηλαδή του “εισδύουν για να μείνουν”. Εξ ού και την έχω αποδώσει σαν “θα κατοικήσουν” (will dwell).
Κλείνω με την εκτίμηση πως ο επιφανειακός, γυαλιστερός ψηφιακός κόσμος του κινητού και της πλατφόρμας, του τουίτ και του τρολ είναι επικίνδυνος ν’ αλλοτριώσει την ανθρώπινη φύση από τον κόσμο του βάθους, και απορρίπτω κάθε θεώρηση της άποψης αυτής ως ακραίας και υπερβολικής.


Ακολουθήστε τα Χανιώτικα Νέα στο Google News στο Facebook και στο Twitter.

Δημοφιλή άρθρα

Αποκαλύπτεται ο ναός της Αρτέμιδος στην ακρόπολη των Φαλασάρνων

» Ξεκίνησε νέα αρχαιολογική ανασκαφή Έπιασε… δουλειά η αρχαιολογική σκαπάνη για την αποκάλυψη του ναού της Αρτέμιδος στην ακρόπολη των Φαλασάρνων! Η επίσημη τελετή...

Mια διαφορετική ορθοπαιδική κλινική…

Μια διαφορετική ορθοπαιδική κλινική θα δουν από την ερχόμενη εβδομάδα γιατροί, νοσηλευτές και ασθενείς. Η ανακαίνιση της κλινικής ολοκληρώνεται, τα δάπεδα είναι καινούργια, νέες...

Προσωρινά κρατούμενος ο 27χρονος που κατηγορείται για το βιασμό της 19χρονης

Προσωρινά κρατούμενος κρίθηκε ο 27χρονος - που κατηγορείται για το βιασμό 19χρονης στα Φαλάσαρνα - με τη σύμφωνη γνώμη της εισαγγελέα και του ανακριτή. Σύμφωνα...

Φωτιά στον Παράλληλο της Εθνικής Οδού

Φωτιά ξέσπασε το μεσημέρι του Σαββάτου στον Παράλληλο της Εθνικής Οδού, στα Χανιά. Σύμφωνα με πληροφορίες, η φωτιά ξέσπασε πλησίον μεγάλου σούπερ μάρκετ. Η πυροσβεστική...

Οδηγοί σε… απόγνωση λόγω i-Park

Αγανακτισμένος οδηγός που προσπάθησε να χρησιμοποιήσει το νέο ψηφιακό σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης του δήμου Χανίων i-Park Chania, έφτασε προχθές στα γραφεία της εφημερίδας. Οπως μας...

Αντζούρια γίγαντες!

Αντζούρια γίγαντες έβγαλε ο κήπος δύο φίλων Χανιωτών, του Κώστα Κουντουράκη και του Αχιλλέα Μαλανδράκη. Με οικολογική φροντίδα μας είπαν ότι “τα φετινά αντζούρια είναι...

3 Comments

  1. Χωρίς να είμαι ποιητής νιώθω ότι η Προκρούστια πρακτική των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας καταστρέφει την ωραιότητα και ομορφιά της γλώσσας μας και επικοινωνίας γενικότερα!
    Κάτι πρέπει να γίνει στο ζήτημα αυτό!!

  2. Συμφωνώ απολύτως και, περαιτέρω, θεωρώ ότι το πλήγμα στη γλώσσα και την επικοινωνία καθαυτή πιθανότατα συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα αίτια της αύξησης της εγκληματικότητας στις μέρες μας.

    • Κύριε Μαμαλάκι, πέραν της συρρίκνωσης έχουμε και την “εισβολή”ξένων λέξεων που αλλοιώνουν την γλώσσα μας!
      Αν επιθυμείτε να συναντηθούμε, ίσως μπορέσουμε να επεξεργαστούμε ορισμένες ιδέες!

Αφήστε ένα σχόλιο

Please enter your comment!
Please enter your name here

Εντός εκτός και επί τα αυτά

Μικρές αγγελίες

aggelies

Βήμα στον αναγνώστη

Στείλτε μας φωτό και video ή κάντε μία καταγγελία

Συμπληρώστε τη φόρμα

Ειδήσεις

Σχόλια

Συνεργασίες

Διαδρομές

Podcasts

Επιστολές

Χρήσιμα