Μία ξεχωριστή συνεργασία ξεκινά το 2026. Το Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» συµπράττει µε το Εθνικό Μουσείο Επιστηµών και Τεχνολογίας Leonardo Da Vinci της Ιταλίας. Η συνεργασία αυτή ανοίγει τον δρόµο για µία νέα γενιά εκπαιδευτικών δράσεων µε την παιδαγωγική µέθοδο Tinkering. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η Νεότερη Ιστορία «συνοµιλεί» µε τη δηµιουργικότητα, τη µηχανική σκέψη και τη φιλοσοφία των φυσικών επιστηµών.
Τα εργαστήρια Tinkering ξεκινούν στα τέλη Ιανουαρίου του 2026, µία χρονιά ορόσηµο για το Ίδρυµα, καθώς συµπληρώνονται 90 χρόνια από τον θάνατο του Ελευθερίου Βενιζέλου. Τα εργαστήρια προσφέρουν µία πρωτοποριακή βιωµατική εµπειρία µάθησης στους µαθητές και τις µαθήτριες Ε΄και ΣΤ΄∆ηµοτικού, Γυµνασίου και Λυκείου που θα λάβουν µέρος.
Τι είναι το Tinkering;
Η λέξη Tinkering προέρχεται από το ρήµα tinker, που σηµαίνει «µαστορεύω». Στην καθηµερινή ζωή συνδέεται µε µικροεπισκευές, στην εκπαίδευση όµως αποκτά άλλη διάσταση: σηµαίνει πειραµατίζοµαι, δηµιουργώ, κατασκευάζω κάτι από την αρχή ανακαλύπτοντας πώς λειτουργεί.
Στα εργαστήρια τα παιδιά εργάζονται σε οµάδες για να φτιάξουν µία κατασκευή/µηχανή δοκιµάζοντας µεγάλη ποικιλία υλικών. Ξεκινάνε αυτοσχεδιάζοντας, ωστόσο µέσα από µία επαναληπτική διαδικασία προχωρούν από τον αυτοσχεδιασµό στον σχεδιασµό, τη δοκιµή, τον επανασχεδιασµό και την τελειοποίηση και έτσι, µέσα από την εµπειρία, αποκτούν νέες γνώσεις. Σε αντίθεση µε άλλες βιωµατικές µεθόδους, στο Τinkering δεν δίνονται οδηγίες, ο εκπαιδευτικός ορίζει µόνο τον τελικό στόχο. Το αποτέλεσµα δεν είναι ποτέ το ίδιο από οµάδα σε οµάδα και αυτή ακριβώς η µοναδικότητα βρίσκεται στον πυρήνα της µεθόδου.
Tinkering, Εργαστήρια ∆εξιοτήτων και Σχολείο
Η φιλοσοφία του Tinkering συνδέεται άµεσα µε τα Εργαστήρια ∆εξιοτήτων και τους τέσσερις θεµατικούς άξονες του σύγχρονου Αναλυτικού Προγράµµατος:
∆ηµιουργώ και Καινοτοµώ: οι µαθητές σχεδιάζουν και κατασκευάζουν µετατρέποντας ιδέες σε υλικές µορφές
Κοινωνική συναίσθηση και ευθύνη: η οµαδική εργασία, ο διάλογος και η από κοινού λήψη αποφάσεων αποτελούν βασικό µέρος της διαδικασίας.
Φροντίζω το περιβάλλον: τα υλικά επαναχρησιµοποιούνται και οι κατασκευές βασίζονται στη λογική της βιωσιµότητας.
Ζω καλύτερα – Ευ ζην: καλλιεργούνται η επιµονή, η αυτορρύθµιση και η χαρά της δηµιουργίας.
Με αυτόν τον τρόπο, το µουσείο λειτουργεί συµπληρωµατικά προς το σχολείο, προσφέροντας ένα αυθεντικό περιβάλλον µάθησης, όπου οι δεξιότητες του 21ου αιώνα (δηµιουργικότητα, ικανότητα επίλυσης προβληµάτων, αυτοπεποίθηση, επιµονή) καλλιεργούνται µέσα από την πράξη.
Πώς συνδέεται µε την Οικία-Μουσείο Βενιζέλου;
Οι µαθητές καλούνται να συνδέσουν τις κατασκευές τους µε τα εκθέµατα, τις ιστορικές αφηγήσεις και τις ιδέες που σηµάδεψαν τη ζωή και το έργο του Βενιζέλου. Η Ιστορία µετατρέπεται από πληροφορία σε προσωπική εµπειρία: οι µαθητές «χτίζουν» τη δική τους αφήγηση, ανακαλύπτοντας το παρελθόν µέσα από µια διαδικασία δηµιουργίας. Στο πλαίσιο αυτό, θα λειτουργήσουν στη σοφίτα της Οικίας-Μουσείου τρία διαφορετικά εργαστήρια Tinkering:
Η µηχανή µε τις µπίλιες –
Marble Machine
Οι µαθητές σε οµάδες καλούνται να κατασκευάσουν µία λειτουργική µηχανή από σωλήνες και απλά υλικά µέσα από την οποία µπίλιες κυλούν όσο το δυνατόν πιο αργά. Για να πετύχουν, αξιοποιούν στην πράξη έννοιες φυσικής, γεωµετρίας, µηχανικής και τεχνολογίας, πειραµατίζονται µε κλίσεις, τριβές, αποστάσεις, υλικά και µηχανισµούς επιβράδυνσης. Στο Μουσείο µας η δραστηριότητα αποκτά έντονη ιστορική διάσταση. Οι µαθητές σχεδιάζουν τη µηχανή τους ώστε, καθώς η µπίλια προχωρά, να «διασχίζει» σηµαντικούς σταθµούς της ζωής του Βενιζέλου. Έτσι η µηχανή µετατρέπεται σε τρισδιάστατο, ζωντανό χρονολόγιο.
Φως, Σκιά, Κίνηση – Light play
Ένα βιωµατικό εργαστήριο στο οποίο οι µαθητές εξερευνούν το φως, τη σκιά, το χρώµα και την κίνηση µέσα από την κατασκευή µίας µικρής φωτεινής, κινούµενης εικαστικής σύνθεσης. Στο τέλος, όλες οι ατοµικές ή οµαδικές κατασκευές ενώνονται σε έναν συλλογικό φωτεινό τοίχο, ένα κοινό έργο που αναδεικνύει τη δύναµη της συνεργασίας. Στο Μουσείο µας οι µαθητές εργάζονται για να «φωτίσουν» µε τον δικό τους τρόπο µία από τις πλευρές της προσωπικότητας του Βενιζέλου –τον άνθρωπο, τον επαναστάτη, τον πολιτικό, τον διπλωµάτη.
Η αλυσιδωτή αντίδραση –
Chain reaction
Μία αλυσιδωτή αντίδραση είναι µία ακολουθία γεγονότων, µία συνεχής σειρά αιτίας και αποτελέσµατος. ∆ιαλέγοντας δύο εκθέµατα του Μουσείου, οι µαθητές φαντάζονται µία ιστορία που θα µπορούσε να τα συνδέει και µετατρέπουν την ιστορία τους σε µία αλυσιδωτή αντίδραση: χρησιµοποιώντας καθηµερινά υλικά, αντίγραφα εκθεµάτων, µηχανισµούς και απλές κατασκευές.
Ένα Μουσείο που πρωτοπορεί
Με την εισαγωγή του Τinkering και τη συνεργασία µε το Μουσείο Da Vinci, η Οικία-Μουσείο Ελευθερίου Βενιζέλου και το Εθνικό Ίδρυµα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» πρωτοπορούν στη σύζευξη ιστορικής γνώσης και δηµιουργικής τεχνολογικής µάθησης. Οι µαθητές δεν µαθαίνουν απλώς για τον Βενιζέλο, ερευνούν σε βάθος τη ζωή και το έργο του, τα γεγονότα της εποχής, τα «βιώνουν» και τα µετασχηµατίζουν σε µία κατασκευή που τους ανήκει. Η ιστορία γίνεται έµπνευση, η µάθηση δηµιουργία!
*Η Ρία Μαρκουλάκη είναι µουσειοπαιδαγωγός, υπεύθυνη τµήµατος εκπαιδευτικών προγραµµάτων Εθνικού Ιδρύµατος
«Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος»
Επικοινωνία:
Εθνικό Ίδρυµα «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος»,
τµήµα Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων
Τηλ. 28210 55155, 28210 56008 (εσωτ. 125)
info@venizelos-foundation.gr
Φωτογραφίες: Εθνικό Μουσείο Επιστηµών και Τεχνολογίας Leonardo Da Vinci (Μιλάνο)
