Είχαµε τη χαρά να συµµετέχουµε ως οµιλητές σε δύο σηµαντικές εκδηλώσεις για τη βιωσιµότητα του τουρισµού στην Κρήτη.
Η πρώτη ήταν µια ενδιαφέρουσα εκδήλωση στη Σητεία, η 5η Παγκρήτια Ηµερίδα «Κρητών Φιλοξενείν», µε θέµα «Φιλοξενία και Τουρισµός», όπου αναπτύξαµε το θέµα «ΚΡΗΤΩΝ ΦΙΛΟΞΕΝΕΙΝ: Οι υπερ-αποδόσεις της επιτυχίας που επισκιάζουν τις µεγάλες επερχόµενες δυσκολίες στον τουρισµό». Η δεύτερη εκδήλωση έλαβε χώρα στην Κορσική, στο πλαίσιο του παγκόσµιου ετήσιου συνεδρίου του Παρατηρητηρίου για τον Τουρισµό στις Νησιωτικές Οικονοµίες (OTIE), όπου είχαµε την ευκαιρία να παρουσιάσουµε το νέο προφίλ του φιλοξενούµενου, µέσω της έννοιας της φιλοξενίας, καθώς και τα οφέλη του εναλλακτικού τουρισµού στην περιοχή του ∆ήµου Πλατανιά, όπως ο οινοτουρισµός, ο θρησκευτικός τουρισµός και ο συνεδριακός τουρισµός.
Φορείς και ειδικοί από όλο τον κόσµο συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν το µέλλον του βιώσιµου τουρισµού, µε έµφαση στην αλληλεπίδραση του τουρισµού µε τη φύση και την κλιµατική αλλαγή, αλλά και στις βιώσιµες πρακτικές και συνεργασίες για ένα ανθεκτικό µοντέλο τουρισµού. Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, παρουσιάστηκαν τόσο θετικά όσο και αρνητικά παραδείγµατα, µε έµφαση σε νησιά που υπερεπένδυσαν στο «τουριστικό προϊόν» εις βάρος του «παραδοσιακού προϊόντος», οδηγώντας σε κοινωνικές και περιβαλλοντικές δυσκολίες.
Από τα υπάρχοντα οικονοµικά στοιχεία, όπως µας ενηµερώνει και ο αγαπητός Κυριάκος Κώτσογλου, Αντιπεριφερειάρχης Τουρισµού, και σύµφωνα µε το Στατιστικό ∆ελτίο του ΣΕΤΕ για τον Σεπτέµβριο 2025, στην Ελλάδα καταγράφηκαν 19,9 εκατοµµύρια διεθνείς αεροπορικές αφίξεις κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2025, αυξηµένες κατά 1,0 εκατοµµύριο (+5,6%) σε σχέση µε την ίδια περίοδο του 2024. Η Κρήτη διατήρησε την πρωτοκαθεδρία της στους δηµοφιλέστερους προορισµούς της χώρας, µε 4,1 εκατοµµύρια αφίξεις, σηµειώνοντας άνοδο κατά 189.000 (+4,8%). Παρά τα µεγάλα νούµερα, τίθεται το ερώτηµα: ποια είναι η σχέση προσδοκίας και εµπειρίας; Η Κρήτη δεν είναι απλώς ένας τουριστικός προορισµός, αλλά ένας τρόπος ζωής, µια ιεράρχηση αξιών, που πρέπει να βρίσκεται βαθιά στην καρδιά µας, ώστε ο τουρισµός να γίνει πραγµατικά βιώσιµος. Μπορέσαµε να περάσουµε αυτό το µήνυµα; Παράγουµε ως Κρήτεςπολιτισµό στις ηµέρες µας;
Προκλήσεις και Κίνδυνοι
Αν οι επιχειρήσεις δεν αναδιαρθρώσουν τη λειτουργία τους, κινδυνεύουν µε χρεοκοπία. Υπολογίζεται ότι το 2034 θα έχουµε πάνω από 90 εκατοµµύρια επισκέπτες στην Ελλάδα αλλά τα έσοδα ανά επισκέπτη θα έχουν περιοριστεί στα 398 Ευρώ, µε τα συνολικά έσοδα να φτάνουν περίπου τα 35,8 δισ. Ευρώ. Ο τριπλασιασµός των επισκεπτών συνεπάγεται και τριπλασιασµό των δαπανών για αποκοµιδή απορριµµάτων και διαχείριση φυσικών πόρων όπως νερό, αέρας και ελεύθερος χώρος. Σε αυτή την περίπτωση, το ισοζύγιο εσόδων-εξόδων της «επιχείρησης Τουρισµός» µπορεί να γίνει αρνητικό. Παραδείγµατα όπως το Μπαλί δείχνουν ότι ο υπερτουρισµός (όπως ορίζεται από τον Παγκόσµιο Οργανισµό Τουρισµού) µπορεί να καταστρέψει τόσο τις τοπικές κοινωνίες όσο και το ίδιο το τουριστικό προϊόν. Προβλήµατα όπως η έκρηξη των τιµών στέγης (π.χ. Χανιά) και η αδυναµία πρόσβασης σε στέγαση για εργαζόµενους στον τουρισµό, αλλά και η λειψυδρία, επιδεινώνονται όσο αυξάνεται η επισκεψιµότητα. Νέες ξενοδοχειακές µονάδες αυξάνουν τις πιέσεις στα φυσικά και πολιτιστικά αποθέµατα της περιοχής.
Τουρισµός ως Πολιτισµός και Φιλοξενία
Ο τουρισµός για χρόνια ήταν ευλογία για Χώρες όπως η Ελλάδα, αλλά η εξάρτηση από αυτόν οδήγησε σε µονοκαλλιέργεια, µε σοβαρούς κινδύνους για την οικονοµία. Η φιλοξενία είναι καθαρά υπαρξιακό ζήτηµα: αφορά τη σχέση µε τον άλλον, τον άγνωστο. Τα όρια της φιλοξενίας πρέπει να ισορροπούν µεταξύ ασφάλειας και ανοιχτότητας, χωρίς να οδηγούν σε ξενοφοβία. Η γνήσια φιλοξενία, όπως αναπτύχθηκε στην αρχαία Ελλάδα και τον Χριστιανισµό (ξενία), απαιτεί ότι ο «host» δεν µετατρέπεται σε «hostage». Σηµαντικό είναι και το φαινόµενο της εξάντλησης: η λύση δεν είναι η στατική σταθεροποίηση, αλλά ο συντονισµός – η ικανότητα να συνδεόµαστε µε ανθρώπους, φύση, πολιτισµό και εµπειρίες, µεταµορφώνοντας τόσο τον επισκέπτη όσο και τον τόπο.
Τουρισµός και Οικονοµική Ανάπτυξη
Η εµπειρία διδάσκει ότι καµία Χώρα δεν έγινε πλούσια αποκλειστικά από τον τουρισµό. Ο τουρισµός αυξάνει το ΑΕΠ, αλλά δεν αποτελεί µακροπρόθεσµο µοχλό ανάπτυξης αν δεν συνοδεύεται από παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών που ζητά η αγορά. Μαζί µε την ενίσχυση του brand «Crete», πρέπει να διασφαλίσουµε:
• Κατανόηση του προφίλ των νέων γενεών (Millennials και Gen Z), οι οποίες δεν ταυτίζονται µε τον µαζικό τουρισµό, αλλά την εµπειρία του εναλλακτικού τρόπου ζωής και συµπεριφοράς,
• Τουριστική ανάπτυξη σε ισορροπία µε την ευηµερία των ντόπιων και την προώθηση των προϊόντων του πρωτογενή τοµέα (οίνος, τυρί, ελαιόλαδο κ.λπ.),
• Βελτίωση της ζωής των ντόπιων µέσω της κοινωνικής διάστασης του τουρισµού,
• Εκπαίδευση και ενηµέρωση των εµπλεκόµενων φορέων, ενίσχυση της τουριστικής συνείδησης και µεταλαµπάδευση της αξίας της φιλοξενίας στις επόµενες γενιές.
Η Κρήτη µπορεί να παραµείνει κορυφαίος προορισµός, αρκεί να συνδυάσει την οικονοµική ανάπτυξη µε τον πολιτισµό, την κοινωνική αρµονία και τη βιωσιµότητα της φύσης στοιχεία που την καθιστούν µοναδική. ∆ιότι, τελικά, η Κρήτη δεν είναι ο τόπος, αλλά ο τρόπος!
