Στους πολιτικούς κύκλους της Ευρώπης είναι γνωστή η κατάρα του Γιούνκερ¹.
Με βάση την κατάρα αυτή πορεύονται οι Ευρωπαίοι πολιτικοί και παρασύρουν µαζί τους και ορισµένους που παραστέκονται στην εφαρµογή των αποφάσεών τους. Η δήλωση του πρώην πρωθυπουργού του Λουξεµβούργου και πρώην προέδρου της Κοµισιόν Ζαν Κλωντ Γιούνκερ αφορά τους Ευρωπαίους ηγέτες και λέει ότι «όλοι ξέρουν τι να κάνουν, αλλά δεν ξέρουµε πώς να επανεκλεγούµε µόλις το κάνουµε». Όµως παρατηρείται σήµερα µια τεράστια αναµπουµπούλα που προέρχεται από κάθε γωνιά της γης, µε ένα αύριο οµιχλώδες και αβέβαιο. Γινόµαστε έτσι µάρτυρες µιας αδυσώπητης εξέλιξης, όπου οι φτωχοί πληθύνονται νυχθηµερόν, αλλά ταυτόχρονα γίνονται και περισσότερο ευάλωτοι, εις όφελος των κρατούντων που συσσωρεύουν επιπρόσθετο πλούτο. Στο σηµείωµά µας αυτό θα προσπαθήσουµε να περιγράψουµε απλά πόσο αραχνοΰφαντη γίνεται ολοένα και περισσότερο η ∆ηµοκρατία στην Ευρώπη.
Την Πέµπτη το απόγευµα 22/01/2026 έλαβε χώρα άτυπη σύνοδος Ευρωπαϊκού Συµβουλίου µε µια διευρυµένη θεµατολογία από τη Γροιλανδία και τους δασµούς των ΗΠΑ, έως Ουκρανία, Γάζα και Βενεζουέλα². Στα «προφορικά συµπεράσµατα» του Προέδρου του Συµβουλίου της ΕΕ, António Costa (που δηµοσιεύτηκαν τα µεσάνυχτα 23/0126) αποτυπώνεται µια νέα, πιο «σκληρή» πραγµατικότητα στις διατλαντικές σχέσεις: συνεργασία όπου υπάρχει κοινό συµφέρον, αλλά και ετοιµότητα ευρωπαϊκής αντίδρασης όταν εργαλεία ισχύος –όπως οι δασµοί– χρησιµοποιούνται ως µοχλός πολιτικής πίεσης.
Στο σηµερινό µας σηµείωµα θα ασχοληθούµε µε την πολιτική ουσία των δασµών, ώστε να διευκρινίσουµε τη στάση ορισµένων εταίρων µας, στάση που πρέπει να µας προβληµατίσει. Το σηµείο εκκίνησης είναι η ένταση µε την οποία διαπιστώνουµε ότι η διπλωµατία παραγκωνίζεται πλέον και άνθρωποι που ηγούνται µεγάλων δυνάµεων θεωρούν ότι το δίκιο τους ή η ηθική τους µπορεί να είναι και παγκόσµιο δίκιο, ή ακόµη και παγκόσµια ηθική!
Η σύνδεση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραµπ µε πρόσθετους δασµούς για να σταµατήσει τις αντιδράσεις της ΕΕ στο θέµα της απόκτησης της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, είχε ως αποτέλεσµα να επανακάµψουν άµεσα οι λίγοι Γερµανοί στρατιώτες, οι οποίοι είχαν σταλεί στη Γροιλανδία, από ευρωπαϊκές απαντήσεις στις δηλώσεις του Τραµπ για την απόκτηση/κατάκτηση της Γροιλανδίας.
Τις τελευταίες ηµέρες, µέρος του τύπου και κυρίως αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα παρουσίασαν την αποχώρηση Γερµανών στρατιωτικών που συµµετείχαν σε αποστολές/ασκήσεις στο νησί, από τη Γροιλανδία ως «υποχώρηση» αµέσως µετά τις απειλές του Προέδρου Τραµπ για δασµούς σε λίγες ευρωπαϊκές χώρες. Η αφήγηση αυτή ενισχύθηκε από βίντεο που κυκλοφόρησε ευρέως και αποδόθηκε σε ρεπορτάζ της Bild, καθώς και από πιο επιθετικούς τίτλους, σύµφωνα µε το Ρόιτερ³.
Παράλληλα, διεθνή µέσα εξηγούν ότι η γερµανική παρουσία εντάσσεται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για την Αρκτική (επιτήρηση, ασφάλεια θαλάσσιων οδών, στρατηγικοί πόροι) και όχι σε µια µόνιµη «ανάπτυξη στρατευµάτων».
Υπενθυµίζουµε ότι το 2019, όταν η κυβέρνηση Τραµπ απειλούσε/επέβαλλε δασµούς στην ΕΕ στο πλαίσιο της διαµάχης Boeing–Airbus. Όλες οι χώρες θα πλήρωναν τα σπασµένα, µεταξύ των οποίων και η χώρα µας, µε τους δασµούς για το ελαιόλαδο, τη φέτα και τα γιαούρτια, αλλά και µε τα µεταποιηµένα φρούτα, δυσανάλογα βαριά για την ελληνική οικονοµία. Η διένεξη τότε αφορούσε τις επιδοτήσεις στις κατασκευάστριες εταιρείες αεροπλάνων και πρέπει να πούµε ότι συνολικά η ΕΕ µε τη στάση της συνέβαλε στην εκτόνωση των κινδύνων που εγκυµονούσε η επιβολή δασµών. Η Γερµανία τότε ήταν από τους ενδιαφερόµενου που κράτησε γραµµή αποκλιµάκωσης αλλά και ετοιµότητας για αντίµετρα. Τι πρέπει να καταλάβουµε λοιπόν σήµερα για την άκρατη φυγή των Γερµανών τρεις µόλις µέρες µετά που έστειλαν λίγους στρατιωτικούς στη Γροιλανδία; Το φανερό ότι θα ήταν επιζήµια για τη Γερµανία η επιβολή δασµών.
∆υο είναι τα φανερά συµπεράσµατα που πρέπει να µας απασχολήσουν και τώρα και στο µέλλον. Το πρώτο συµπέρασµα αφορά το ότι η ισχύς εν τη ενώσει των 27 κρατών µελών είναι σαφώς καλύτερη από την ισχύ των λίγων. Θα έλεγε κανείς ότι ήταν αριστοτεχνική η φοβία που ενέσπειρε σε περιορισµένο αριθµό κρατών η απειλή του Αµερικάνου προέδρου. Να το θυµηθούµε διότι την επόµενη φορά που θα προκύψει παρόµοια ανάγκη. Αλλιώς δεν έχει νόηµα να εκδηλώνουµε το φόβο µας απέναντι σε αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων. Αυτό µάλιστα, µας παραπέµπει και στο δεύτερο συµπέρασµα ότι οι δασµοί οδηγούν τις χώρες στις οποίες επιβάλλονται σε ασθενέστερη κατάσταση. Το ζητούµενο λοιπόν είναι ότι στην περίπτωση αυτή οι χώρες µε ασθενέστερες οικονοµίες, όπως είναι και η Ελλάδα, έχουν συµφέρον να διαδραµατίζουν το ρόλο τους στην ΕΕ όπως ακριβώς το διδάσκουν οι Συνθήκες, και όχι υπό το φόβο των ισχυρών. ∆εν είναι τυχαίο ότι η ψήφος στα συµβούλια είναι ίση µεταξύ των 27 κρατών µελών. Αυτό προβλέπουν οι Συνθήκες, ανεξάρτητα από τις µη κατονοµαζόµενες υποχωρήσεις των ασθενέστερων οικονοµιών, στα πλαίσια µιας ελλειπτικής δηµοκρατίας. Πρέπει να ξεφύγουµε από την ολοένα και περισσότερο αραχνοΰφαντη ∆ηµοκρατία στην Ευρώπη.
Παραπομπές:
1 https://www.politico.eu/article/when-politicians-say-quiet-part-out-loud-gaffe-signals-insights/?utm_source=email&utm_medium=alert&utm_campaign=When%20politicians%20say%20the%20quiet%20part%20out%20loud
2 https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/01/23/oral-conclusions-drawn-by-president-antonio-costa-following-the-informal-meeting-of-the-members-of-the-european-council-of-22-january-2026/?utm_source=brevo&utm_campaign=AUTOMATED%20-%20Alert%20-%20Newsletter&utm_medium=email&utm_id=3318
3 https://www.reuters.com/fact-check/german-troops-left-greenland-after-short-pre-planned-mission-not-due-tariffs-2026-01-20/
