Στις 23 Ιουλίου 2025 το ∆ιεθνές ∆ικαστήριο της Χάγης γνωµοδότησε ότι η µη λήψη µέτρων για την προστασία του κλίµατος εκ µέρους των κρατών συνιστά παραβίαση των υποχρεώσεών τους απέναντι των πολιτών.
Στις 20 Μαΐου 2026, ο ΟΗΕ συµφωνώντας µε το ∆ικαστήριο, ενέκρινε µε ψήφους 141 έναντι 8 παρεµφερές ψήφισµα: τα κράτη έχουν νοµική υποχρέωση αντιµετώπισης της κλιµατικής αλλαγής. Υπέρ ψήφισαν οι χώρες της ΕΕ, όπως και η Ελλάδα, ενώ κατά ψήφισαν οι ΗΠΑ, η Ρωσία, το Ισραήλ, το Ιράν, η Σαουδική Αραβία, η Λιβερία, η Λευκορωσία και η Υεµένη. Υπήρξαν 28 αποχές, µεταξύ των οποίων πετρελαιοπαραγωγές χώρες, η Ινδία, η Τσεχία και η Τουρκία, η οποία θα φιλοξενήσει την επόµενη σύνοδο για το κλίµα COP31.
Η Τουρκία έδειξε µε την αποχή της ότι ανέλαβε τη σύνοδο για το κλίµα όχι επειδή έχει ευαισθησία στο ζήτηµα αλλά για λόγους πολιτικής προβολής. Το Ισραήλ και η Ρωσία µε τη σειρά τους έδειξαν πλήρη αδιαφορία για το µέλλον του πλανήτη, ενώ οι ΗΠΑ του Τραµπ κατασκευάζουν τη δική τους εικονική πραγµατικότητα σύµφωνα µε τις ρηξικέλευθες διατυπώσεις του προέδρου.
Για παράδειγµα, ο Τραµπ χρησιµοποιεί τη φράση «καθαρός, όµορφος άνθρακας» συγχέοντας τον ορυκτό άνθρακα µε τις τεχνολογίες δέσµευσής του από την ατµόσφαιρα και αποθήκευσης, οι οποίες ονοµάζονται «τεχνολογίες καθαρού άνθρακα». Αυτές οι τεχνολογίες είναι µικρής κλίµακας και δεν δικαιολογούν για την ώρα µεγάλες προσδοκίες.
Ο ίδιος έχει δηλώσει: «Ο όρος παγκόσµια θέρµανση δηµιουργήθηκε από τους Κινέζους ώστε να κάνει την αµερικανική βιοµηχανία µη ανταγωνιστική». Κάποιος θα έπρεπε να του πει ότι ήδη το 1856 µια σπουδαία Αµερικανίδα επιστήµονας και ακτιβίστρια για τα δικαιώµατα των γυναικών, η Eunice Foote, είχε ανακαλύψει την ιδιότητα του διοξειδίου του άνθρακα να παγιδεύει θερµότητα σε µια της δηµοσίευση στο περιοδικό Science. Η ίδια σηµείωσε ότι οι µεταβολές του διοξειδίου του άνθρακα στην ατµόσφαιρα µπορούσαν να µεταβάλουν το κλίµα. Είναι πιθανό αν το µάθαινε ο πρόεδρος να τη χαρακτήριζε κοµµουνίστρια.
Σε µια του συνέντευξη µε τον πλουσιότερο άνθρωπο του πλανήτη, τον Μασκ στην πλατφόρµα Χ είπε ότι η άνοδος της θάλασσας θα δηµιουργήσει «περισσότερα παραθαλάσσια οικόπεδα». Μάλιστα.
Τον χειµώνα ανέβασε το σχόλιο: «Έχει δριµύ κρύο και χιονίζει στη Νέα Υόρκη – χρειαζόµαστε την κλιµατική υπερθέρµανση!» Αν ρωτούσε έναν ειδικό θα µάθαινε ότι η κλιµατική αλλαγή προκαλεί παγωµένες εισβολές ανέµων από την Αρκτική, µέσω της µεταβολής της κίνησης του πολικού αεροχείµαρρου. Ψιλά γράµµατα για έναν άνθρωπο που αυτοχαρακτηρίζεται «σταθερή ιδιοφυΐα».
Εµείς όµως ελπίζουµε να επισκεφτεί την Ελλάδα το 2026 και να µας ανυψώσει το παγκόσµιο στάτους. Οπωσδήποτε θα διδαχτούµε απ’ αυτόν πολλά για το πώς να διαχειριζόµαστε τη χώρα µας.
Σε µεγάλο βαθµό τέτοια περιστατικά θα ήταν διασκεδαστικά αν δεν είχαν συνέπειες σε όλους. Η περιβαλλοντική του αδιαφορία επηρεάζει το κλίµα όλου του πλανήτη, οι δασµοί που επιβάλλει κατά βούληση έχουν παγκόσµιες οικονοµικές συνέπειες και ο πόλεµος στο Ιράν ανέβασε τις τιµές σε πολλά είδη σε µια εποχή που ο µέσος πολίτης στενάζει οικονοµικά.
Ο ίδιος όµως φροντίζει επιµελώς τα κεκτηµένα του. Πρόσφατα µήνυσε την αµερικανική εφορία για 10 δισεκατοµµύρια δολάρια επειδή κάποιος ιδιωτικός εργολάβος διέρρευσε δεδοµένα των φορολογικών δηλώσεων του ίδιου, της εταιρείας του και δύο από τους γιους του. Με δεδοµένο ότι ο ίδιος διορίζει και παύει τον επικεφαλής της εφορίας, ή µήνυση ισοδυναµούσε µε µήνυση εναντίον του εαυτού του. Είναι γνωστό ότι η αµερικανική εφορία είναι από τις αυστηρότερες στον κόσµο. Εντούτοις, συµβιβάστηκε κατά πρωτοφανή τρόπο µε τον Τραµπ ώστε να εξαιρεθεί ο ίδιος, η οικογένειά του και οι επιχειρήσεις του από κάθε τρέχοντα ή µέλλοντα φορολογικό έλεγχο. Ο συµβιβασµός προέβλεψε και µια επίσηµη συγγνώµη προς εκείνον και την οικογένειά του. Καθώς έγραψε ο καθηγητής της νοµικής David Cole, «Φαντάζεται κανείς τον Τραµπ να στέκεται µπροστά σε έναν καθρέφτη και να λέει ‘Λυπάµαι’. Θα είναι η πρώτη φορά στη ζωή του που ζητάει συγγνώµη. Υποθέτω ότι από κάπου πρέπει κανείς ν’ αρχίσει».
Φυσικά δεν πρόκειται να ζητήσει συγγνώµη για την περιβαλλοντική, ανθρωπιστική και οικονοµική ζηµιά που έχει προκαλέσει στον πλανήτη. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει επίγνωση και γενναιότητα.
*Ο Γιάννης Α. Φίλης είναι π. πρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης
