Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διαρκούσης της διπλής θητείας της νυν προέδρου της Κοµισιόν, οι αποφάσεις κυρίως χρηµατοοικονοµικού περιεχοµένου προέρχονται από τη γερµανική πλευρά. Οι αναλύσεις συγκλίνουν στο ότι το κοινοτικό κεκτηµένο που υπήρξε ο ακρογωνιαίος λίθος του οικοδοµήµατος δεν εξυπηρετεί πλέον τα γερµανικά συµφέροντα. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε έκτοτε έπληξε και εξακολουθεί να πλήττει τη δηµοκρατία στην Ευρώπη. Αυτό σηµαίνει ότι η δηµοκρατία πλήττεται και στον τρόπο λήψης κοινοτικών αποφάσεων στα ίδια τα κράτη µέλη! Το πρόβληµα είναι εξαιρετικά σοβαρό για να το βάλουµε στο πλάι ή να το παραχώσουµε κάτω από το χαλί.
Στη µελέτη που έχουµε ήδη αναφερθεί «Ποιο µέλλον για τη δηµοκρατία στην Ευρώπη;» αναφέρεται ότι «Η δηµοκρατία υφίσταται µια παγκόσµια ύφεση, µε µόνο ένα µικρό ποσοστό του κόσµου να ζει σε χώρες που µπορούν να περιγραφούν ως πλήρεις δηµοκρατίες. Ενώ η Ευρώπη µπορεί ακόµη να θεωρείται η «περισσότερο ελεύθερη περιοχή» στον κόσµο, δεν είναι άτρωτη σε αυτή τη φθορά της δηµοκρατίας, η οποία συµβαίνει κυρίως ως βαθµιαίο «άδειασµα» παρά ως «απότοµη κατάρρευση». Στην ουσία οι τρέχουσες τάσεις της ποιότητας της δηµοκρατίας στην Ευρώπη πρέπει να εξεταστούν κάτω από το πρίσµα της δυναµικής που παρουσιάζει η φθορά της δηµοκρατίας. Αυτή η προσέγγιση υπογραµµίζει ότι η παρακµή της προκύπτει από µια σύνθετη αλληλεπίδραση υποκείµενων συνθηκών όπως η οικονοµική ανισότητα και οι αποτυχίες διακυβέρνησης, τις οποίες εκµεταλλεύονται ανελεύθεροι παράγοντες µέσω διαφόρων διαδροµών. Αυτές οι διαδροµές επικεντρώνονται στην εκλογή ηγετών που συµβάλλουν στη διάβρωση των ουσιωδών χαρακτηριστικών της δηµοκρατίας. Ταυτόχρονα παρατηρούµε και µια υπερβολική επέκταση της εκτελεστικής εξουσίας. Αυτό επέτρεψε την πολλαπλή αναρρίχηση της γραφειοκρατικής ελίτ των Βρυξελλών στο να παίρνει αποφάσεις που δεν στηρίζονται στη δηµοκρατική επίφαση των προτάσεών της, εφ όσον περιβάλλεται και τον µανδύα της εκτελεστικής εξουσίας. Για τον λόγο αυτό είναι σηµαντικό να εξετάσουµε το ενδεχόµενο να υπάρχει αδυναµία της πολιτικής ηγεσίας της ΕΕ να εφαρµόσει µια σωστή δηµοκρατία στην Ευρώπη.
Στην περίπτωση αυτή πρέπει να εξετάσουµε ποιοι πληρώνουν το αντίτιµο της αδυναµίας αυτής.
Θεωρώ σκόπιµο να τονίσω ότι απαιτείται πλέον ένας «ανοιχτός διάλογος για ειρήνη, ασφάλεια και τον ρόλο της ΕΕ». ∆ιότι, όσο και να γνωρίζω τις αρχές που θέριεψαν την ΕΕ, οι αποφάσεις που λαµβάνονται τα τελευταία χρόνια έχουν ξεφύγει απ όλες τις Συνθήκες που ίσχυαν και εξακολουθούν να ισχύουν για την ΕΕ.
Η στρέβλωση του προβλήµατος δεν εδράζεται σήµερα στην εύρεση ισορροπίας ανάµεσα στο «ειρηνικό» και στο «αµυντικό / στρατιωτικό» της σκέλος, Στρεβλώνεται στο πώς η στήριξη στην Ουκρανία (κυρώσεις, στρατιωτική βοήθεια, στρατιωτική κινητικότητα) συµβιβάζεται µε το µακροχρόνιο δόγµα της «δηµοκρατικής ειρήνης».
Αν θέλουµε να δούµε τα πράγµατα πώς έγιναν, θα καταλήξουµε στα θηριώδη λάθη της προηγούµενης Κοµισιόν και του Ύπατου Αρµοστή (1999-2024) που αντί να προτάξουν τη διπλωµατία, προσανατολίστηκαν αµέσως στο θέµα των κυρώσεων, και καταλήξαµε σήµερα να πληρώνουµε όλοι οι Ευρωπαίοι µαζί τις τεράστιες ανάγκες σε οικονοµικούς πόρους, ακόµη και αγοράζοντας όπλα από τους εταίρους µας Αµερικάνους για να τα στέλνουµε στην Ουκρανία.
Και όµως είναι γνωστό ότι οι Αµερικάνοι επεδίωξαν την εκτράχυνση των γεγονότων.
Σήµερα έχουµε εµπλακεί σε ένα παιχνίδι, όπου κυριολεκτικά εκείνο που λείπει είναι η δηµοκρατική λήψη αποφάσεων για τον δρόµο που πρέπει να ακολουθήσει η ΕΕ. Η δηµοκρατική κρίση στην Ευρώπη είναι περισσότερο συστηµική. Οδήγησε και συνεχίζει να οδηγεί σε θεαµατική συγκέντρωση ισχύος, της εκτελεστικής εξουσίας (Κοµισιόν), αφού οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων έδωσαν εκ νέου το χρίσµα στην Γερµανίδα υπουργό άµυνας για δεύτερη συνεχόµενη φορά!
Οι γραφειοκράτες θα έπρεπε να ενδιαφέρονται για τα ευρωπαϊκά ιδεώδη και να τα ενισχύουν
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε µοιραία τη σοβαρή ισχύ του «κοινοτικού κεκτηµένου» σε αδράνεια, αφού διαπιστώνεται ότι λειτουργεί άνισα µεταξύ πλούσιων και λιγότερο πλούσιων χωρών/περιφερειών. Οι νέες αποφάσεις στον τοµέα της άµυνας –όπως η ιδέα του «στρατιωτικού Σένγκεν»– εντάσσονται σε αυτή τη δυναµική και µπορούν να επιδεινώσουν το δηµοκρατικό έλλειµµα, αν δεν συνοδευτούν από ισχυρά θεσµικά αντίβαρα, διαφάνεια και ουσιαστική συµµετοχή των πολιτών. Αυτό ισοδυναµεί µε «ανάκληση στην τάξη των χωρών που υποδαυλίζουν το βιοτικό επίπεδο και τον κοινωνικό τοµέα στις µικρότερες χώρες της ΕΕ», πράγµα δύσκολο ως ακατόρθωτο, αν βλέπουµε ότι η διάσπαση του άξονα Παρίσι – Βερολίνο ποδηγετεί και φρενάρει τους Γάλλους. Το τονίζουµε αυτό διότι πρώτοι οι Γάλλοι ηγέτες έστερξαν να λησµονήσουν τις αρχές της δηµοκρατίας που είχε παραλάβει ο Εµ. Μακρόν από την Πέµπτη Γαλλική ∆ηµοκρατία, σύστηµα που ισχύει από το 1958, το οποίο, ως γνωστόν, εµπνεύστηκε ο Σαρλ ντε Γκωλ.
Ίσως θα έπρεπε οι Ευρωπαίοι πολίτες να ξανασκεφτούν µε βάση τις δηµοσκοπήσεις που ήλθαν στην επικαιρότητα το ∆εκέµβριο 2025, σύµφωνα µε τις οποίες καταλήγουν στον Τραµπ, ο οποίος φαίνεται να κυριαρχεί στη δηµοκρατία στην Ευρώπη. Και βέβαια, ως εκ του ρόλου της, καλά κάνει η πρόεδρος της Κοµισιόν να επισηµαίνει στον Αµερικάνο πρόεδρο να µην ανακατεύεται στην ευρωπαϊκή δηµοκρατία, αλλά είναι ίσως καιρός να δούµε στο επόµενο σηµείωµά µας τι λέει ο Τραµπ για τη δηµοκρατία της ΕΕ.
