«Τα παλιά παιχνίδια είχαν ψυχή, γιατί είχαν φτιαχτεί
για να κρατάνε µια ζωή, όχι µια σεζόν»
– Ανώνυµος
ΥΠΑΡΧΟΥΝ και ενδοοικιακές εξορύξεις!
ΓΙΝΟΝΤΑΙ στους λιγότερο επισκέψιµους χώρους του σπιτιού, στους οποίους έχουµε αποθηκεύσει νεανικές χαρές, λύπες, καηµούς, ελπίδες. Και λες, µετά από χρόνια, ας δούµε τί υπάρχει ακόµη εκεί κάτω- στο υπόγειο, στη σοφίτα, στο πατάρι ή στο παλιο ξύλινο σεντούκι το σαρακοφαγωµένο: και να, δίπλα σε ντάνες µε λάδια και τσικουδιές, παλιές καρναβαλίστικες στολές, µισοφαγωµένους χαρταετούς, έπιπλα, αντίκες, καρέκλες, σηµειώσεις, έγγραφα, σχολικά ή άλλα βιβλία, κορνίζες κ.λπ., βλέπεις τα σακουλιασµένα για χρόνια παιχνίδια των παιδιών σου.
ΝΑ “ΞΕΘΑΨΩ” θέλησα παιχνίδια των παιδιών µου, µε την πρόθεση να τους δώσω π ν ο ή για µια δεύτερη ζωή/χρήση, µιας και µας επισκέπτονται µικρά παιδιά συγγενών και φίλων. Που, αντί να είναι βυθισµένα στα κινητά τους, µόλις φτάσουν σε κοιτούν από συνήθεια πια στα µάτια, σαν να περιµένουν την έκπληξη… Κάθε φορά, λοιπόν, που κατεβαίνω στο υπόγειο, αντιλαµβάνοµαι πως βρίσκοµαι αντιµέτωπος µε ένα δύσκολο εγχείρηµα. ∆εν είναι µόνο η νοσταλγία του π ε ρ α σ µ έ ν ο υ. Η ενασχόληση αυτή µε ενεργοποιεί χωρίς να το συνειδητοποιώ προσφέροντάς µου µια πλούσια, πρωτόγνωρη εµπειρία. Έχω το χρόνο µε το µέρος µου όπως και τη διάθεση…
ΠΡΩΤΑ ΑΠ’ ΟΛΑ αναλογίζοµαι πως, σε κάθε κάθοδό µου (και κάνω αρκετές) στο υπόγειο, νοµίζω πως κατεβαίνω σ’έναν άλλο κόσµο· σαν µια εγκατάβαση στο υποσυνείδητό µου! Υπερβολικό; Όχι, αφού εκεί στο υπόγειο-όπως και στο υποσυνείδητό µας, δεν ”κρύβουµε” άραγε, µακριά από τα αδιάκριτα βλέµµατα, τόσα και τόσα περίεργα ή ανόσια “περαζάµενων καιρών”; Που δεν λησµονιούνται, µα περιµένουν την κατάλληλη στιγµή να ξαναβγούν στο φως…
ΕΤΣΙ, παλιά Lego, Playmobil, κάστρα και πύργοι µε τους πολιορκητές και τους πολιορκούµενους, µισοαρθρωτά ανθρωπάκια, ιππότες µε διαµελισµένα σώµατα, ξεθωριασµένες ασπίδες, σπασµένα κοντάρια και περικεφαλαίες, φαρέτρες δίχως βέλη, γκρεµισµένα τείχη, πολιορκητικές µηχανές, “βυθισµένα” πειρατικά καράβια, µονόφθαλµοι κουρσάροι, πρίγκιπες µε θρυµατισµένα στέµµατα, πεταµένοι θυρεοί, µισά λάβαρα…, όλα αυτά που κάποτε γέµιζαν τη φαντασία των παιδιών µας, τώρα αποτελούν ένα µισοσβησµένο όνειρο-όπως ακριβώς η “ζωή” λίγο πριν το τέλος της. Από κοντα και µια Μονόπολη, ένα Game Boy (Nintendo), ένα Scrable στα γαλλικά, ένα Tetris. Τα πήρα. Ένα-ένα, τα καθάρισα µε νερό και οινόπνευµα, τα στέγνωσα στον ήλιο και προσπάθησα να τα συναρµολογήσω µε τα “λείψανά” τους. Τίποτε δεν πέταξα. Η φαντασία, λέω, των µικρών παιδιών θα τα συµπληρώσει.
ΣΠΟΥ∆ΑΙΑ διέξοδος για τα παιδιά να έχουν στα χέρια τους κάτι το απτό, να το χειριστούν βάζοντας σε ενέργεια όλες τις αισθήσεις τους, µακριά, έστω για λίγες ώρες, από ηλεκτρονικές οθόνες, σωµατικές καθηλώσεις, εκνευρισµούς, εθισµούς, µελαγχολίες, αφαιρέσεις. Ξεχάσαµε ότι τα χέρια µας έχουν πέντε δάκτυλα, έχουµε δυο µάτια και αυτιά, µια µύτη κι ένα στόµα που κινητοποιούνται σε κάθε παιχνίδι. Τα παλιά παιχνίδια προσφέρουν σχήµατα τρισδιάστατα, ευπλαστότητα, βάρος, µελετηµένες κατασκευές, κίνηση· ζητούν χώρο, οργάνωση, τοποθέτηση. Κόντρα στην άυλη ψυχρότητα της µονόχνωτης και µονότονης οθόνης, αυτά σε καλούν, µόνο ή µε παρέα, να τα συναρµολογήσεις ή να τα γκρεµίσεις. Σύµφωνα πάντα µε τη φαντασία σου που διδάσκει ταυτόχρονα υποµονή κι επιµονή για την κατάκτηση του στόχου. Η ζωή είναι γεµάτη στόχους που απαιτούν αγώνα για την εκπληρωσή τους. Όσο για την υπερδιέγερση που δηµιουργεί ο εθισµός στο κινητό, αποφεύγεται προς ώρας µε την χειρωνακτική ενασχόληση. Η κίνηση των µελών του σώµατος οδηγεί στη δράση, την περίσκεψη και την αυτοσυγκέντρωση.
Η ΝΕΚΡΑΝΑΣΤΑΣΗ των παλιών παιχνιδιών, όσα φυσικά έχουµε φυλάξει σε “ανεπίσκεπτους” χώρους, νοµίζω πως αποτελεί ταυτόχρονα κι έναν ωραίο τρόπο προσέγγισης των παλαιότερων γενεών µε τις νεότερες. Ένα “διάµεσο”, µε το οποίο οι ηλικιωµένοι µπορούν να µιλήσουν τη γλώσσα των µικρών παιδιών, να τα καθοδηγήσουν, να εξάψουν τη δηµιουργική φαντασία τους αφηγούµενοι παράξενες ιστορίες, να τα αποµακρύνουν από στενόχωρες καταστάσεις. Το παιδί δεν παίζει απλώς µε ένα αντικείµενο, αλλά µε ένα κοµµάτι από τα παιδικά χρόνια προηγούµενων γενεών. Κι αυτό αποτελεί µια πρόσθετη γνώση της παράδοσης και της ιστορίας.
ΟΣΟ για µένα, παρατηρητή της µεταµόρφωσης του παλιού παιχνιδιού σε νέο, έστω φτιαγµένο µε παλιά υλικά αλλά µε νέα πνοή και φαντασία, έ, αποκτώ κι εγώ νέα ζωή, µια και:
“Βρίσκοµαι σε… βαθιά νερά
µπόχα και δυσωδία
σαν ν’ άνοιξε τάφος
Ανάσπριστοι τοίχοι
σκόνη και αλλεργία
Νεκροταφεία παιχνιδιών
παλιάς κοπής, Lego, Playmobil
σφιχτοδεµένα σε σακούλες
ανέρχονται…
Και, να! Ακέφαλα κορµιά
σώµατα δίχως χέρια,
παλάµες πεταµένες
περιβραχιόνια
καπέλα και λοφία σκορπισµένα
πύργοι και κάστρα γκρεµισµένα
λείψανα ηρωικών µαχών
Κράνη, πανοπλίες ιπποτών,
λόγχες ρωµαϊκές σπασµένες
σπαθιά µισά, περικεφαλαίες,
λάβαρα, ντουφέκια, ασπίδες
βασιλικοί θυρεοί θρυµατισµένοι
Φαρδια πλατιά αποικιοκράτες,
κατακτητές της ∆ύσης,
κουρσάροι, φεουδάρχες
-πολίτες άλλων εποχών-
κείτονταν “νεκροί” για χρόνια…
Ο ένας στον άλλο δίπλα
θερισµένα στάχια
νωπών ανειρήνευτων µαχών
Τους δίνω ξανά ζωή
Και λέω,
Εδώ, οι νεανικοί πόλεµοι
εδώ κι οι νέοι κόσµοι
η ακµή, κι ο χρόνος
κι η παρακµή κι ο θάνατος
εδώ” (Στ.Γ.Κ., Ιουνιος, ‘26)
ΚΑΘΕ διαµελισµός, κάθε ξεχαρβάλωµα, κάθε “ανάσταση” παλιού ξύλινου ή πλαστικού παιχνιδιού, είναι και µια ιστορία χαράς, λύπης κι ελπίδας. Όλα στη ζωή είναι ρευστά, ευχάριστα ή δυσάρεστα. Η επιτυχία σ’ ένα σκοπό δεν είναι ενός µόνο ατόµου: περνάει από τη συνεργασία, την υποµονή, την αµοιβαιότητα, τη χαρά του µοιράσµατος, την επανάληψη του εγχειρήµατος σε περίπτωση αποτυχίας. Και η ζωή; ∆εν είναι κι αυτή ένα παιχνίδι για δυνατούς παίκτες που δεν το βάζουν ποτέ κάτω…; (5-6-26)
*Αφιερωµένο στον Παναγιώτη
και τον Μανώλη, που το ενέπνευσαν
